Πρόσωπα Ένας τρόπος να πεις ευχαριστώ

Ζακλίν ντε Ρομιγύ: «Δεν είμαι και τόσο γεμάτη σοφία»

«Με μεγάλωσε μια μητέρα με την οποία συνεννοούμουν θαυμάσια. Αυτή η χαρά, αυτή
η αδιάκοπη τρυφερότητα, αυτό είναι που με συνοδεύει, που μ’ έκανε περίπου
αισιόδοξη. Περισσότερο απ’ όσο μου φαίνεται λογικό να είμαι. Σε πείσμα της
ηλικίας, της κούρασης… Το ιδεώδες παραμένει άθικτο, έστω κι αν δεν είμαι
σίγουρη για την πραγματοποίησή του».

Ομότιμη καθηγήτρια, βραβευμένη ελληνίστρια, μέλος από το 1989 της Γαλλικής
Ακαδημίας, η Ζακλίν ντε Ρομιγύ έμεινε πάντα πιστή σ’ αυτούς που τη συντρόφεψαν
στις σπουδές και αργότερα στις παραδόσεις της – τον Θουκυδίδη, τον Αισχύλο,
τον Ευριπίδη… Ουδέποτε σταμάτησε να εργάζεται, να ερευνά, να διεξάγει
σταυροφορίες υπέρ της διδασκαλίας των αρχαίων γλωσσών. Κι ύστερα, μια μέρα, η
όρασή της την εγκατέλειψε. Και της επέβαλε «υποχρεωτικές διακοπές». Αγωνία,
θυμός, απογοήτευση, δεν μιλάει γι’ αυτά, ωστόσο υπάρχουν. «Δεν είμαι και τόσο
γεμάτη σοφία», λέει χαμογελώντας στην Κριστίν Φωβέ-Μυσιά της «Λε Φιγκαρό».
Αλλά δεν παραιτείται. Η ανάγνωση, η γραφή, η παρατήρηση, έχουν τελειώσει γι’
αυτήν. Της μένει όμως ο λόγος, «οι λησμονημένες γνώσεις», αυτές «οι πιο
ζωντανές εντυπώσεις» που γεννιούνται όταν το βλέμμα δεν απασχολείται σε
λεπτομέρειες, όταν το πνεύμα απελευθερώνεται από την καθημερινή οχλαγωγία. Και
ανακαλύπτει έναν άλλον κόσμο, περισσότερο μυστικό, προσωπικό και ανησυχητικό,
στον οποίο βρίσκει «θησαυρούς», και αμέσως, όπως έκανε πάντα, θέλει να τους
μοιραστεί, κάνοντάς τους νουβέλες, τις οποίες υπαγορεύει στο μαγνητόφωνο,
«μικρές ιστορίες για να καταλήξουμε σε μιαν αλήθεια». «Κάτω από μια
φαινομενική ηρεμία» («Sous des dehors si calmes», εκδ. de Fallois) είναι ο
τίτλος του τελευταίου βιβλίου της.

«Βλέπω ακόμη», λέει η Ζακλίν ντε Ρομιγύ. «Έχω ένα μικρό υπόλοιπο όρασης»,
διευκρινίζει, που την κάνει να ανακαλύπτει θαύματα τα οποία δεν μπορούσε να
υποπτευθεί: «Μια θαμπάδα περιβάλλει τα πράγματα γύρω μου, που γίνονται μακρινά
και μπερδεύονται το ένα με το άλλο με μια αρμονία που με αναστατώνει». «Αυτή η
αποϋλοποιημένη όραση», εξηγεί, «είναι μια πόρτα προς κάτι ανώτερο, ευρύτερο
που μπορεί να ανταποκρίνεται σε ένα όλο. Μέσα στην ηρεμία, τη σιωπή, είναι
ένας άλλος τρόπος να βλέπεις, η ανύψωση πάνω από τη λεπτομέρεια και η εντύπωση
μιας παγκόσμιας παρουσίας». Θα υπαγορεύσει άραγε κι άλλες νουβέλες; «Είναι
ένας τρόπος για να αποσυρθείς από το χρόνο όταν ο χρόνος αποσύρεται από σένα»,
λέει γελώντας για να μειώσει τη σοβαρότητα της φράσης και προσθέτει: «Σε κάθε
νουβέλα υπάρχει ίσως η ανάγκη να ξεπληρωθεί ένα χρέος, μια τύψη, μια ανάμνηση
για την οποία δεν υπήρξαμε αρκετά ευγνώμονες. Είναι ένας τρόπος να πεις
ευχαριστώ, ευγενικά, πριν φύγεις…». Ένας τρόπος μεγάλης κυρίας.