Δρόμοι

Με τις πρώην…

… κομμουνιστικές χώρες τα κατάφεραν μια χαρά στη σύνοδο της Κοπεγχάγης.
Μπορεί κάποιες από αυτές να γκρίνιαξαν, μπορεί μερικές να πήραν περισσότερα
από τις άλλες, αλλά στο τέλος όλες έφυγαν ευχαριστημένες. Τα τερτίπια τους δεν
ήταν τίποτα μπροστά στο μεγάλο πρόβλημα που μόλις τώρα αρχίζουμε να βλέπουμε
μπροστά μας σε όλη του την έκταση: Τι θα γίνει με την Τουρκία; Είναι άραγε
απρεπές να διατυπώνουμε επιφυλάξεις; Πρέπει να νιώθουμε ενοχές που μας τρώει η
αμφιβολία; Ήταν ανόητος ο Ζισκάρ όταν έλεγε πως η Τουρκία δεν πρέπει ποτέ να
γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Είναι απλώς ζήτημα χρόνου η προσαρμογή της
στον ευρωπαϊκό πολιτικό πολιτισμό;

Όταν ο Ζισκάρ…

… έλεγε ποτέ, εννοούσε ποτέ. Επειδή η Τουρκία δεν είναι ευρωπαϊκή χώρα. Και
επειδή η ένταξή της θα σήμαινε το τέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Ζισκάρ απλώς
είπε φωναχτά αυτό που και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες λένε από μέσα τους αλλά
διστάζουν να το δηλώσουν απερίφραστα. Στον αντίποδα, ο Πίτερ Πρέστον
υποστήριζε πριν από μερικές μέρες στην «Γκάρντιαν» την αντίθετη άποψη: πως η
Τουρκία είναι μια σύγχρονη δημοκρατία που με τις πρόσφατες εκλογές εκμηδένισε
το πολιτικό κατεστημένο, πως κατήργησε τη θανατική ποινή, πως εγκατέλειψε την
πολιτική και πολιτιστική καταπίεση των Κούρδων, πως μια δυσαρεστημένη Τουρκία
θα μπορούσε να προσαρτήσει τη Βόρεια Κύπρο, πως η απόρριψή της από την
Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να σπρώξει τους στρατιωτικούς να ανατρέψουν τη νέα
ισλαμική κυβέρνηση.

Το βέτο…

… Σεζέρ κατά του Ερντογάν, όμως, γεννάει βάσιμες υποψίες πως, ανεξάρτητα από
τις ευρωπαϊκές προθέσεις, οι στρατιωτικοί της χώρας δεν έχουν εγκαταλείψει το
συνήθειο να ανεβάζουν και να κατεβάζουν κυβερνήσεις. Έχουν κρεμάσει έναν
πρωθυπουργό, τον Μεντερές (φωτ.), μαζί με τους υπουργούς Εξωτερικών και
Οικονομικών της κυβέρνησής του, επειδή δεν τους θεώρησαν αρκετά «κεμαλικούς»,
και έχουν αποπέμψει άλλες δυο κυβερνήσεις. Για άλλους, αυτές ακριβώς είναι
αιτίες για την αποδοχή της Τουρκίας στην Ευρώπη και για άλλους αιτίες για την
απόρριψή της. Οι μεν ελπίζουν πως έτσι θα γίνει πιο σταθερή χώρα και οι δε
φοβούνται πως θα αποσταθεροποιήσει την Ευρώπη.

Το τουρκικό…

… ζήτημα, όμως, υποστηρίζει ο Τζον Κέισι στην «Ντέιλι Τέλεγκραφ», θέτει ένα
γενικότερο πρόβλημα που έχει να κάνει με την ευρωπαϊκή ενότητα. Η ενωμένη
Ευρώπη συγκροτήθηκε πάνω σε κοινές ιστορικές ανάγκες και κοινά ιδεώδη. Αν
ξεκόψουμε από αυτές τις αρχές και υιοθετήσουμε πιο γενικά κριτήρια, τότε δεν
θα μιλάμε πια για μια Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά για μια τελωνειακή ένωση με ενιαία
αγορά. Δεν θα ήταν κρίμα, ύστερα από τόσες θυσίες και τόσο αίμα που χύθηκε
στην ήπειρό μας ώσπου να αποκτήσουμε αυτόν τον κοινό πολιτικό πολιτισμό;
Σεβόμαστε ιδιαίτερα το Ισλάμ ­ και τους Τούρκους. Αλλά με όσους σεβόμαστε δεν
πέφτουμε πάντα στο ίδιο κρεβάτι.