Της… διχοτόμησαν την οικογένεια

Πριν από δέκα χρόνια, ο Νίκος, ο μεγαλύτερός της γιος που τώρα είναι
δεκαπεντέμισι χρόνων, ξυλοκοπήθηκε και μαστιγώθηκε μέχρι λιποθυμίας, στον
δρόμο ενός μικρού χωριού της ελεύθερης Κύπρου, από τον ίδιο τον πατέρα του,
για ένα πιάτο… ρεβίθια!

«Ορφανά» κι αυτά τα Χριστούγεννα για τη Νάσια Δαφιώτη, που το κυπριακό κράτος την υποχρεώνει να «νοικιάζει» το δικαίωμά της να βλέπει τα παιδιά της

Με αφορμή αυτό το γεγονός, που το φιλοξένησαν τότε στις σελίδες τους «ΤΑ ΝΕΑ»,
ήρθε στο φως μια απίστευτη ιστορία συστηματικής βίας και κακοποίησης που
συγκλόνισε το πανελλήνιο. Η ηθοποιός και δημοσιογράφος Νάσια Δαφιώτη
κατόρθωσε, τον Νοέμβριο του 1992, με τη βοήθεια της ελληνικής πρεσβείας στη
Λευκωσία που εξέδωσε διαβατήρια μιας χρήσεως, να «απαγάγει» το κακοποιημένο
παιδί της και να έρθουν στην Αθήνα. Πίσω της όμως άφησε ακόμη δύο αγόρια,
τεσσεράμισι και δυόμισι χρόνων τότε, τον Μάρκο και τον Ανδρέα. Άφησε δύο
κομμάτια από την καρδιά της που έκτοτε αιμορραγεί. Γιατί η Νάσια, παρά τους
πολύχρονους δικαστικούς αγώνες, όχι μόνο έχασε την επιμέλεια των δύο
μικρότερων παιδιών της αλλά στην ουσία έχασε και το δικαίωμα της επικοινωνίας
μαζί τους, αφού για να πάρει τα παιδιά της για Χριστούγεννα στην Ελλάδα πρέπει
να πληρώσει εγγύηση 15.000 λιρών – 7.500 λίρες το… κεφάλι (!) – στο κυπριακό κράτος…

Έχασα τα παιδιά μου γιατί ήμουν Ελληνίδα. Αν ήμουν Κύπρια, θα τα είχα όλα
κοντά μου

Την αναζήτησα δέκα χρόνια μετά, στην Μυτιλήνη που ζει με τον Νίκο, ελπίζοντας
σε ένα θαύμα που τελικά δεν είχε γίνει. «Είναι η γιορτή του Ανδρέα σε λίγες
ημέρες», μου είπε, «σκοπεύω να πάω στην Κύπρο, λαχτάρισα να δω και τους δυο
τους…».

Πήγε πέντε ημέρες στην Κύπρο να τους δει. Επέστρεψε με μια μόνο μνήμη.
Κατόρθωσε να περάσει με τα παιδιά της μονάχα ένα κυριακάτικο απόγευμα. Πέντε
ημέρες για ένα… απόγευμα. Τόσο τους «επιτράπηκε» από τον πατέρα τους…

«Δέκα χρόνια τώρα νιώθω σαν να ρίχνω πετριές στο φεγγάρι», μου εξομολογείται.
«Το θρίλερ της ζωής μου συνεχίζεται και διαιωνίζεται. Και δεν είμαι η μόνη,
ξέρω τουλάχιστον 16 περιπτώσεις σαν την δική μου – Ελληνίδες που παντρεύτηκαν
Κυπρίους και έχασαν με το διαζύγιο τα παιδιά τους… Έχασα τα παιδιά μου γιατί
ήμουν Ελληνίδα. Αν ήμουν Κύπρια, θα είχα όλα τα παιδιά κοντά μου, εκείνα θα
μεγάλωναν σαν αδέρφια κι όχι σαν… ξαδέρφια όπως τώρα και το κυπριακό κράτος
θα μας στήριζε και θα μας βοηθούσε»!

Είναι σοκαρισμένη από αυτά που βίωσε στο τελευταίο της ταξίδι. Έχει έντονη την
γεύση της απόδρασης «το ίδιο συναίσθημα έχω κάθε φορά που φθάνω από την
Λευκωσία στο Ελληνικό, όπως πριν από δέκα χρόνια». Νιώθει, λέει, «το παράλογο
και την αδικία να με πνίγουν. Δεν ξέρω τι άλλο πια να κάνω, πώς να αντιδράσω.
Είναι φοβερό μια μάνα να νοικιάζει το δικαίωμα της «ελεύθερης» κατά τα άλλα
επικοινωνίας της με τα παιδιά της πληρώνοντας αδρό οικονομικό τίμημα στο
κυπριακό κράτος για να τα έχει για λίγο κοντά της… Είναι απίστευτο αλλά πέρα
για πέρα αληθινό – συμβαίνει σε μένα…».

Η ιστορία της. Ανατρέχει για λίγο πίσω και μιλάει για το χθες εν
κατακλείδι: «Ένας γάμος που δεν ευτύχησε, γεννήσεις τριών παιδιών σε
αποστάσεις αναπνοής, μεγάλος εργασιακός φόρτος που δεν μου επέτρεπε ούτε να
σκεφθώ. Δύσκολη σχέση, σε ξένη χώρα τελικά, μακριά από συγγενείς εξ αίματος
και φιλίες με ρίζες. Και ο βίος να γίνεται όλο και πιο αβίωτος στο πέρασμα του
χρόνου. Στερήσεις, μοναξιά, καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καταρράκωση όχι
μόνο της δικής μου αξιοπρέπειας αλλά και των παιδιών με αποκορύφωμα την
βάναυση κακοποίηση του μεγαλύτερου από τους τρεις γιους μας, στα πεντέμισι
χρόνια του. Τότε, τα άλλα δύο μικρότερα, παρακολουθούσαν την σκηνή αλλά αυτά
«δεν κακοποιήθηκαν… αποδεδειγμένα», όπως μου είπαν στο δικαστήριο. Μονάχα
εγώ και το «αποδεδειγμένα» κακοποιημένο μου παιδί γίνεται μπορετό να
καταφύγουμε στην μητέρα Ελλάδα, όπου ελπίζαμε ότι μας περίμενε μια αγκαλιά,
αλλά η αγκαλιά ήταν γυρισμένη πλάτη… ».

«Άνισοι και άδικοι όροι». Για τα άλλα δύο παιδιά της το δικαστικό
παιχνίδι «στήνεται με άνισους και άδικους όρους και χρειάστηκαν πέντε χρόνια
μαγειρέματος για να εκδοθεί η τελική απόφαση που τα εγκλώβιζε νομικά στη χώρα
που γεννήθηκαν, υπό την επιμέλεια του συγκεκριμένου πατέρα, μακριά από την
μητέρα και τον αδερφό τους…».

Η απόφαση αυτή δεν καταπάτησε απλά νομικούς και φυσικούς κανόνες, ήταν πέρα
από τα ανθρώπινα και καταγραμμένα. Στο κυπριακό ειδικά κράτος, υπάρχει
συγκεκριμένος νόμος σύμφωνα με τον οποίο «όταν ένας γονιός αποδειχθεί ότι
κακοποίησε ένα από τα παιδιά του, χάνει αυτομάτως και το δικαίωμα κηδεμονίας
των υπολοίπων. Αλλά στη δική μου περίπτωση ο νόμος δεν εφαρμόσθηκε γιατί δεν
ήμουν Κύπρια και είχα ξεκαθαρίσει ότι θα επιστρέψω στην Ελλάδα με τα παιδιά
μου…». Η απόφαση επικοινωνίας της μητέρας με τα παιδιά της – και του Νίκου
με τα αδέρφια του – δεν βγήκε μαζί με εκείνη της κηδεμονίας. «Έπρεπε να
επιδοθώ σε έναν ακόμη δικαστικό αγώνα και μήνες μετά να εκδοθεί και αυτή η
απόφαση που ήταν ακόμα πιο παράλογη. Μου έδινε την δυνατότητα της ελεύθερης
επικοινωνίας με τα παιδιά μου αλλά υπό… όρους. Να μπορούν να έρχονται
Χριστούγεννα, Πάσχα ή στις καλοκαιρινές διακοπές κοντά μας αλλά αφού εγώ
παρέχω εγγύηση τραπέζης ύψους 15.000 λιρών Κύπρου λες και τα χρήματα θα
εμπόδιζαν μια μάνα να κρατήσει τα παιδιά κοντά της… Εξοργίστηκα, θύμωσα,
έκλαψα. Είναι απίστευτο, ο πατέρας έκανε κακοποίηση και η μητέρα έπρεπε να
πληρώνει για να εφαρμόζεται το δικαίωμα της επικοινωνίας της με τα παιδιά που
γέννησε…».

Δεκαπέντε χιλιάδες λίρες είναι απίστευτο ποσό για μια γυναίκα που παλεύει να
κερδίσει την καθημερινή της επιβίωση δουλεύοντας σε δυο και τρεις δουλειές.
Κατόρθωσε για πρώτη φορά τα περσινά Χριστούγεννα να πληρώσει την εγγύηση και
να πάρει δυο βδομάδες τα παιδιά στην Μυτιλήνη. Ήταν η πρώτη φορά που βρέθηκαν
μάνα και τρεις γιοι μαζί και τα καλύτερα Χριστούγεννα στη ζωή όλων: «Ήταν σαν
να μη μας χώριζε τίποτα όλα αυτά τα χρόνια, σαν να τα περάσαμε όλοι μαζί. Όταν
ήρθαμε στην Αθήνα για να φύγουν για Κύπρο και το αεροπλάνο τους δεν πέταξε
λόγω κακοκαιρίας έκαναν τρελή χαρά που θα έμεναν ένα 24ωρο ακόμα μαζί μας. Κι
όταν τελικά έφυγαν, κάναμε καιρό με τον Νίκο να συνέλθουμε…

Το χειρότερο είναι ότι αργότερα ο πατέρας τους μας ανακοίνωνε ότι τα παιδιά
δεν θέλουν να ξανάρθουν στην Ελλάδα για το επόμενο Πάσχα ή το καλοκαίρι γιατί
δεν πέρασαν… καλά! Δυστυχώς εκείνος έχει το μαχαίρι, εκείνος και το
καρπούζι. Έχει στρώσει τον μπερντέ του καραγκιόζη και εμείς τρώμε τις
καρπαζιές. Θεώρησε προφανώς επικίνδυνο να βιώσουν τα παιδιά πώς είναι να ζουν
με την φυσική τους μητέρα με ελευθερία, κατανόηση και απεριόριστη αγάπη – όπως
μεγαλώνει ο Νίκος…».

Στολίζουν το δένδρο με τις φωτογραφίες του Μάρκου και του Ανδρέα

Ο 15χρονος πια Νίκος βάζει κάτω από το αστέρι την πρώτη φωτογραφία των αδελφών του…

Της πέρασε από το μυαλό μήπως πρέπει να πάψει να ταράζει τα λιμνάζοντα ύδατα,
μήπως είναι καλύτερα να παραιτηθεί από κάθε προσπάθεια: «Μήπως πρέπει να
κουβαλήσω ολομόναχη τον σταυρό του μαρτυρίου μου, να τα αφήσω να ησυχάσουν, να
μεγαλώσουν, να πάρουν τον δρόμο τους. Από την άλλη, όμως, σκέπτομαι ότι,
τουλάχιστον τώρα, με όλες τις αντιξοότητες και τα αντιφατικά μηνύματα που
παίρνουν, έχουν μια παρηγοριά στο μυαλό τους, ξέρουν ότι είμαι εδώ, ότι υπάρχω
γι’ αυτούς, ότι θα υπάρχω πάντα…».

Μετράει τα λόγια που λέει, προσέχει μην της ξεφύγει κάτι που μπορεί να
πληγώσει τα παιδιά της. «Είναι αξιολάτρευτα και τα δύο, έξυπνα, ευαίσθητα,
πολύ ώριμα παιδιά που ισορροπούν σε τεντωμένο σχοινί για να επιβιώσουν. Η
επικοινωνία μας στηρίζεται σε ελεγχόμενα τηλεφωνήματα, γράμματα και πακέτα με
δώρα που διαλέγουμε και στέλνουμε με τον Νίκο και σκέψεις που κανείς δεν
μπορεί να ελέγξει και κανείς να υποτάξει… ».

Για ένα απόγευμα. Γύρισε φανερά απογοητευμένη από την Κύπρο. Αν και
είχε ενημερώσει δέκα ημέρες πριν με τηλεγράφημα για την επίσκεψή της, «μας
δόθηκε επίσημη άδεια να ιδωθούμε μόνο για λίγες ώρες ένα απόγευμα! Και αυτό
για να χρυσωθεί το χάπι και να μην κινήσω πάλι διαδικασίες. Προσπάθησα να
κρατήσω ήπιους τόνους σε μια τέτοια πρόκληση, να μην προκαλέσω πρόβλημα στα
παιδιά. Αφού είδα και απόειδα επισκέφθηκα ένα πρωινό τα παιδιά στα σχολεία
τους, να τα δω λιγάκι ακόμα στο διάλειμμα, να μιλήσω και με τους καθηγητές
τους. Είναι τρέλα να είσαι μισή ώρα μακριά από τα παιδιά σου και να σου
στερούν το δικαίωμα να τα δεις και να τα αγκαλιάσεις. Τα είδα, λοιπόν, λίγο
ακόμα, σαν κλέφτης… ».

Βιώνουν μια απίστευτη πραγματικότητα και οι τέσσερις. Και αυτά τα Χριστούγεννα
θα είναι «ορφανά» για τη Νάσια, τον Νίκο, τον Μάρκο και τον Ανδρέα. «Σε
χωριστά σπίτια, κάτω από χωριστά δένδρα και δίχως να μπορούμε να ανταλλάξουμε
δώρα».

Η Νάσια με τον Νίκο στόλισαν και φέτος το δικό τους δένδρο με τις φωτογραφίες
του Μάρκου και του Ανδρέα. Είναι και αυτή μια συνήθεια χρόνων και ο δικός τους
τρόπος να είναι μαζί, να μοιράζονται στιγμές και συναισθήματα…

Τις ημέρες των εορτών η Νάσια εργάζεται σκληρά, επιδιώκοντας να μη σκέπτεται
πολύ. Αρκετές φορές ντύνεται «βοηθός Αϊ-Βασίλη και παίρνω μέρος σε εκδηλώσεις
που δίνουν χαρά σε παιδιά». Και όση αγάπη δεν μπορεί να δώσει στα δικά της
παιδιά την προσφέρει απλόχερα σε ξένα παιδιά, όλο τον χρόνο, μέσα από τα
μαθήματα θεατρικής αγωγής που κάνει σε δημόσια σχολεία της Μυτιλήνης.

«Ελπίζω στο θαύμα». Στο μόνο που μπορεί σήμερα να ελπίζει η Νάσια
«είναι σε ένα θαύμα, σε μια αλλαγή. Τώρα που μπαίνει η Κύπρος στην Ευρωπαϊκή
Ένωση, ελπίζω και εγώ σε έναν απεγκλωβισμό, αφού και εγώ κομμένη στα δύο
είμαι, όπως η Κύπρος. Είναι το δικό μου “δεν ξεχνώ”, το δικό μου
συρματόπλεγμα. Ελπίζω, λοιπόν, κάποια στιγμή να υπάρξει η πραγματικά ελεύθερη
επικοινωνία των παιδιών μου, να υπάρξει ανεμπόδιστη γραμμή επικοινωνίας
ανάμεσα στην ελεύθερη Κύπρο και την ελεύθερη Μυτιλήνη. Να γνωρισθούν και να
αγαπηθούν τα παιδιά μου σαν αδέρφια… ».