Ένα διαζύγιο σημάδεψε το 2002

Από ένα πολύκροτο επιχειρηματικό διαζύγιο, αλλά και τη γέννηση ενός νέου
νομίσματος, σημαδεύτηκε η χρονιά που φεύγει. Ο γάμος της Εθνικής Τραπέζης με
την Alpha Bank, των δύο μεγαλύτερων τραπεζών, ναυάγησε τις πρώτες ημέρες του
2002. Την πρώτη ημέρα της χρονιάς, εξάλλου, έπιασαν για πρώτη φορά στα χέρια
τους οι Έλληνες, μαζί με τους κατοίκους άλλων 11 ευρωπαϊκών χωρών, τα κέρματα
και τα χαρτονομίσματα του ευρώ. Την 1η Απριλίου 2002, η δραχμή πέρασε και
επισήμως, έπειτα από 2.300 χρόνια ζωής, στην Ιστορία.

Η χρονιά σημαδεύτηκε και από άλλες επιχειρηματικές και οικονομικές εξελίξεις,
όπως το ναυάγιο της ιδιωτικοποίησης της πολύπαθης Ολυμπιακής Αεροπορίας, την
εξαγορά της ΕΤΒΑ από την Τράπεζα Πειραιώς, την ιδιωτικοποίηση της Olympic
Catering, την απόκτηση του 17% της Τράπεζας Αττικής από το Ταχυδρομικό
Ταμιευτήριο, την απόκτηση του καζίνου της Πάρνηθας από την Κοινοπραξία Hyatt –
Ελληνικής Τεχνοδομικής, την εξαγορά της ελληνικής παρουσίας της ολλανδικής
τράπεζας ΑΒΝ Amro από την Aspis Bank, το σκάνδαλο της ΕΤΒΑ Finance και την
αδυναμία της Γενικής Τράπεζας να εξασφαλίσει στρατηγικό εταίρο από το
εξωτερικό.

Διαζύγιο Εθνικής – Alpha

Προτού ακόμη γίνει ο γάμος, ήρθε το… διαζύγιο. Η ανακοίνωση για τη συμφωνία
συγχώνευσης της Εθνικής Τραπέζης με την Alpha Bank έπεσε σαν κεραυνός στις 31
Οκτωβρίου του 2001, προκαλώντας ευφορία στο Χρηματιστήριο και στον
επιχειρηματικό κόσμο. Και όχι άδικα. Η συγχώνευση των δύο τραπεζών θα ήταν η
μεγαλύτερη στην ελληνική επιχειρηματική Ιστορία και θα δημιουργούσε έναν
γίγαντα με πάνω από 1.000 καταστήματα, ο οποίος θα ήταν, λόγω μεγέθους, ικανός
να ανταγωνισθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τα πράγματα, ωστόσο, δεν εξελίχθηκαν όπως τα σχεδίαζαν οι εμπνευστές του
εγχειρήματος. Κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης μεταξύ των στελεχών των δύο
τραπεζών, για την οργανωτική δομή της νέας τράπεζας, το κεντρικό σημείο της
αντιπαράθεσης ήταν ποια θα είχε μεγαλύτερο ειδικό βάρος στη διοίκηση του νέου
ομίλου. Οι διαφωνίες δεν ξεπεράσθηκαν και η ταφόπλακα στη συμφωνία μπήκε στις
20 Ιανουαρίου.

Εισαγωγή του ευρώ

Οι Κασσάνδρες που μιλούσαν για επικράτηση χάους στις συναλλαγές, με την
εισαγωγή του ευρώ την Πρωτοχρονιά του 2002, διαψεύστηκαν. Παρά την ύπαρξη
μικροπροβλημάτων στις συναλλαγές, από την πρώτη ώρα του χρόνου οι περισσότεροι
Έλληνες μπορούσαν να πάνε στο ΑΤΜ της τράπεζάς τους και να πάρουν τα
ολοκαίνουργια χαρτονομίσματα του ευρώ. Στις επόμενες 60 ημέρες το ευρώ
εκτόπισε τα κέρματα και τα χαρτονομίσματα της δραχμής, τα οποία οδηγήθηκαν στη
χωματερή.

Η εισαγωγή του ευρώ ήταν επιτυχής, δημιούργησε όμως πρόβλημα πληθωρισμού, όχι
μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης. Οι έμποροι, με
τη μετατροπή των τιμών από δραχμές σε ευρώ, πραγματοποίησαν στρογγυλοποιήσεις
«προς τα πάνω». Έτσι, οι Έλληνες πλήρωσαν έναν «φόρο ευρώ».

Σκάνδαλο ΕΤΒΑ Finance

Ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά σκάνδαλα των τελευταίων ετών, ύψους 10
δισεκατομμυρίων δραχμών, αποκαλύφθηκε τη χρονιά που φεύγει. Πρόκειται για τη
«μαύρη τρύπα» που εντοπίσθηκε στα βιβλία της εταιρείας ΕΤΒΑ Finance,
θυγατρικής του ομίλου της ΕΤΒΑ. Η απάτη αποκαλύφθηκε τον Ιανουάριο, ύστερα από
έλεγχο που διενήργησε στην εταιρεία ορκωτός λογιστής. Κεφάλαια της εταιρείας,
ενώ στα βιβλία φαίνονταν ότι βρίσκονταν σε τοποθετήσεις μηδενικού κινδύνου,
στην πραγματικότητα είχαν επενδυθεί στο Χρηματιστήριο, σε λογαριασμούς
προσώπων που δεν είχαν καμία σχέση με την ΕΤΒΑ Finance. Το σκάνδαλο
δημοσιοποίησε ο ίδιος ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος
Χριστοδουλάκης.

Το ναυάγιο της Ολυμπιακής

Πέρασε τη δεκαετία του ’70 στον έλεγχο του Δημοσίου, όπου παραμένει ακόμη και
σήμερα, καθώς μια επιπλέον προσπάθεια ιδιωτικοποίησης της Ολυμπιακής
Αεροπορίας τη χρονιά που φεύγει δεν στέφθηκε με επιτυχία. Διεκδικητής του
εθνικού αερομεταφορέα ήταν η κοινοπραξία IASC, η οποία στις σχετικές
διαπραγματεύσεις με το Ελληνικό Δημόσιο δεν κατάφερε να παρουσιάσει τα
στοιχεία που απαιτούνταν, προκειμένου να αποδείξει ότι διαθέτει τα κεφάλαια
για την πραγματοποίηση της πώλησης. Η διαδικασία εξεύρεσης αγοραστή της
Ολυμπιακής άρχισε πάλι το φθινόπωρο και βρίσκεται σε εξέλιξη. Βασικός
διεκδικητής και συνομιλητής με το Ελληνικό Δημόσιο είναι ο εφοπλιστής Στ.
Ρέστης.

Στην Πειραιώς η ΕΤΒΑ

Το 2002 πραγματοποιήθηκε μια σημαντική ιδιωτικοποίηση. Το 57,8% της ΕΤΒΑ πήγε
στο χαρτοφυλάκιο της Τράπεζας Πειραιώς, έναντι 173,8 δισ. δραχμών. Για να
υπογραφεί η συμφωνία, καλύφθηκε το άνοιγμα της ΕΤΒΑ Finance.

Πτώσης συνέχεια στη Σοφοκλέους

Μια απογοητευτική χρονιά ­ η τρίτη στη συνέχεια ­ για όσους έχουν επενδύσει
στο Χρηματιστήριο ήταν το 2002. Ο Γενικός Δείκτης έκλεισε, το 2001, στις
2.591,02 μονάδες. Την Πέμπτη 19 Δεκεμβρίου είχε υποχωρήσει στις 1.800,46
μονάδες, σημειώνοντας συνολικές απώλειες 30,5%. Η πτώση συνδέεται με την
παγκόσμια χρηματιστηριακή καχεξία, τη συρρίκνωση της κερδοφορίας των
εισηγμένων επιχειρήσεων, την άνοδο της τιμής του πετρελαίου, τους φόβους για
τρομοκρατικές επιθέσεις σε παγκόσμια επίπεδα, τη φυγή ελληνικών κεφαλαίων στο
εξωτερικό για αναζήτηση επενδυτικών ευκαιριών και την απειλή πολέμου στο Ιράκ.

Η πτώση του Χρηματιστηρίου επιτάχυνε την πτωτική πορεία της κερδοφορίας των
επιχειρήσεων, προκαλώντας ζημίες στις επενδύσεις τους σε μετοχές. Από την
άλλη, η επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης της οικονομίας προκάλεσε μείωση των
πωλήσεων και των κερδών των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία 340
εισηγμένων επιχειρήσεων, τα κέρδη τους μειώθηκαν στο εννεάμηνο
Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2002 ­ κατά 17%.