Η Αφρική αργοπεθαίνει από λιμό

Απαρατήρητη θερίζει η πείνα στην Αφρική, όπου ο ένας στους τέσσερις
ανθρώπους λιμοκτονεί. Μεγάλοι πληθυσμοί κινδυνεύουν στο αφρικανικό κέρας και
στις νότιες χώρες, όπου τουλάχιστον 14 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται μπροστά
στο φάσμα του αργού θανάτου από λιμό.

Το αεροδρόμιο του Χαρτούμ ήταν βυθισμένο στο σκοτάδι όταν φθάσαμε εκεί. Στην
πίστα πηγαινοέρχονταν τελωνειακοί με τις άσπρες στολές τους και στην είσοδο
κοντοστέκονταν στρατιωτικοί. Ύστερα, το διαβολεμένο ταξίδι μέσα από την έρημο,
προς την κατεύθυνση της Ερυθράς Θάλασσας. Είχαμε κάνει τέσσερις ώρες δρόμο,
όταν είδαμε τους πρώτους πρόσφυγες. Μητέρα, πατέρα και τρία παιδιά, το ένα
μωρό. Ξεπρόβαλαν μέσα από την ηλιοψημένη ερημιά, με τα χέρια απλωμένα για
φαγητό.

Ο Σουδανός στρατιώτης που μας συνόδευε, δεν μας άφησε να σταθούμε. Το Σουδάν
μαστιζόταν από την πείνα. Η γειτονική Αιθιοπία από τον εμφύλιο πόλεμο. Τις
επόμενες ημέρες έμελλε να δω ανθρώπους να λιμοκτονούν και να πεθαίνουν σε
τόπους τόσο παράξενους και απομακρυσμένους, που θα έλεγε κανείς πως είχα
περάσει σε μια άλλη διάσταση, σε έναν άλλο κόσμο.

Πόσα αφρικανόπουλα είδα να σβήνουν στη Νότια Αφρική, στη Ρουάντα, στην
Ανγκόλα, στο Κονγκό, στο Μπουρούντι;

Δύο εικόνες από δύο πολύ διαφορετικά μέρη. Έξω από το οίκημα του ΟΗΕ, στο
Κιγκάλι, πρωτεύουσα της Ρουάντα. Ιούνιος 1994.

Εκατοντάδες χιλιάδες Τούτσι και μετριοπαθείς Χούτου έχουν εξοντωθεί σε μια
εκστρατεία που εξαπέλυσε μια κλίκα εξτρεμιστών Χούτου για να πάρει την
εξουσία. Εικόνα δεύτερη. Ιούνιος 1989 στη Νότια Αφρική. Χειμώνας. Φωτιές στο
Σοβέτο. Από μια εκκλησία ξεπροβάλλει μια συντροφιά αγοριών που μόλις έχουν
αφεθεί ελεύθερα από τις δυνάμεις ασφαλείας. Στα πρόσωπά τους φαίνονται τα
σημάδια από τον άγριο ξυλοδαρμό τους.

Όποτε προσπαθώ να σκεφθώ το ιστορικό της σχέσης μας με την Αφρική, οι λέξεις
που μου έρχονται στο μυαλό είναι «ευθύνη», «συνενοχή», «αδιαφορία». Όταν
έφυγαν οι Βρετανοί, η Ζάμπια, το Μαλάουι, η Ζιμπάμπουε, η Ουγκάντα και η Κένυα
έγιναν συνώνυμες με τη διαφθορά και τη βαρβαρότητα.

Μοναδική εξαίρεση η Μποτσουάνα. Οι Γάλλοι μάς άφησαν την κληρονομιά της
Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας, μαζί με τις άθλιες δικτατορίες στο Τσαντ, την
Γκαμπόν και το Κονγκό Μπραζαβίλ.

Στους Βέλγους οφείλουμε τα «δώρα» του Κονγκό, της Ρουάντα και του Μπουρούντι.
Οι Γερμανοί και οι Ισπανοί είχαν μικρότερο, αλλά επίσης επαίσχυντο ρόλο.

Πώς μπορούμε να σπάσουμε τον κύκλο της φτώχειας και της δυστυχίας που είναι
αποτέλεσμα του πολέμου, της διαφθοράς και των φυσικών καταστροφών; Δίνουμε
βοήθεια στους Αφρικανούς, αλλά οι ίδιοι περιορίζονται σε δευτερεύοντα ρόλο.

Είτε δίνουμε τρόφιμα γι’ αυτούς που λιμοκτονούν είτε εκπαίδευση για τους
αγρότες, επιφυλάσσουμε στον εαυτό μας τον ρόλο του καλοπροαίρετου δωρητή. Αυτό
ακριβώς είναι ένα πρόβλημα που το αναγνωρίζουν οι μη κυβερνητικές οργανώσεις
που ανταποκρίνονται στη χριστουγεννιάτικη έκκληση της εφημερίδας «Independent»
για την πείνα στην Αφρική. Η σωστή πολιτική είναι να χρησιμοποιείς τη βοήθεια
με τέτοιο τρόπο ώστε οι ευεργετούμενοι να μπορέσουν κάποτε να αναλάβουν τον
πρώτο ρόλο.