ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τίνος παιδί;

Όταν ένα νέο μέλος προστίθεται σε μία οικογένεια, συχνά υπάρχει η απορία σε
ποιον θα μοιάσει. Αρκετές φορές μοιάζει σε έναν στα πρώτα του χρόνια και
καταλήγει, με το πέρασμα του χρόνου, να είναι πανομοιότυπο του άλλου. Κάπως
έτσι έχει αρχίσει να παρομοιάζεται από ορισμένους ειδικούς του χώρου η πορεία
εξέλιξης του Ίντερνετ, οκτώ χρόνια μετά την άφιξή του στην οικογένεια των ΜΜΕ.
Και αυτό διότι, ύστερα από καιρό όπου το νέο μέσο έτεινε (τουλάχιστον στον
χώρο της ενημέρωσης) προς την εικόνα και φιλοσοφία της εφημερίδας, πλέον
δείχνει δείγματα μίμησης της τηλεόρασης – ειδικά εάν κρίνει κανείς από τις
τελευταίες αναγγελίες της America On Line (AOL), του κολοσσού του Διαδικτύου
που ανακοίνωσε πως από το ερχόμενο έτος θα παράγει περιεχόμενο («εκπομπές»)
στο Ίντερνετ σε συγκεκριμένη ημέρα και ώρα.

Οι λόγοι πίσω από την εξέλιξη αυτή είναι πολλοί. Αρχικά, το Ίντερνετ δεν
επέλεξε ποτέ να είναι σαν εφημερίδα στα πρώτα του βήματα – πέραν του ότι, σε
ένα νέο μέσο, αναπόφευκτα οι άνθρωποι αργούν να απεμπλακούν από τις
προσεγγίσεις των παλαιών (γι’ αυτό άλλωστε η τηλεόραση στην αρχή ήταν
ραδιόφωνο με εικόνα και το σινεμά κινηματογράφηση του θέατρου), οι τεχνικοί
περιορισμοί των δικτύων σήμαιναν πως μόνον η πληροφορία σε μορφή κειμένου
μπορούσε να διακινηθεί σε ικανοποιητικές ταχύτητες. Ωστόσο, ακόμα και όταν η
υποδομή σταδιακά βελτιώθηκε και οπτικοακουστικό υλικό άρχισε να γίνεται
διαθέσιμο, δεν υπήρξε κάποια σημαντική μετακίνηση των εκδοτών δικτυακών τόπων
προς τηλεοπτικό μοντέλο. Πιθανότατα διότι το Διαδίκτυο μπορεί να έχει στοιχεία
των παραδοσιακών μέσων, εν τούτοις είναι ταυτόχρονα εντελώς διαφορετικό αφού
δεν έχει κάνεναν από τους περιορισμούς χώρου (δεν υπάρχει όριο σελίδων ή
λέξεων), τόπου (τα sites είναι προσβάσιμα από οποιονδήποτε συνδεδεμένο
ηλεκτρονικό υπολογιστή στον πλανήτη) και χρόνου (προσθεσμία «κλεισίματος» του
φύλλου ή διάρκεια εκπομπής) που ταλαιπωρούν έντυπα και ραδιοτηλεόραση από τη
γέννησή τους. Γι’ αυτό άλλωστε η νέα τάση προς μίμηση εκπλήσσει, ειδικά αφού
δεν είναι ένα μικρό πείραμα: η AOL ετοιμάζει σαράντα πέντε εκπομπές,
ενημερωτικές και ψυχαγωγικές.

Η υπόθεση πίσω από αυτήν τη στροφή μάλλον βασίζεται σε δύο παραδοχές: πρώτον,
πως το κοινό τείνει να χρησιμοποιεί περισσότερο από ένα μέσο εντός της ημέρας
– για παράδειγμα, αυτοί που είναι στο Ίντερνετ σε ώρες γραφείου, ακούν
ραδιόφωνο στο αυτοκίνητο (ή διαβάζουν εφημερίδα στο μέσο μαζικής συγκοινωνίας)
και βλέπουν τηλεόραση το βράδυ. Η δεύτερη υπόθεση είναι πως το Διαδίκτυο
αποτελεί ένα νέο τρόπο διανομής υπάρχοντος, «παραδοσιακού» περιεχομένου –
δηλαδή, η εφημερίδα (με μία ψηφιακή ρέπλικα του εντύπου) μπορεί να φθάσει εκεί
που δεν διανέμεται εγκαίρως (ή καθόλου) και μία τηλεοπτική εκπομπή να βρει
κοινό που δεν έχει δέκτη κοντά εκείνη τη στιγμή, π.χ. το πρωί στο γραφείο.

Σίγουρα το Ίντερνετ είναι και εναλλακτικό κανάλι διανομής για υπάρχουσες
υπηρεσίες. Ωστόσο, με δεδομένο πως οι δημοφιλέστερες υπηρεσίες στο Διαδίκτυο
(επικοινωνία μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, αγορές, δημοπρασίες και
αναζητήσεις ειδικών πληροφοριών) δεν έχουν καμία σχέση με τα παραδοσιακά Μέσα,
κάτι διαφορετικό πρέπει να συμβαίνει. Η απάντηση πιθανόν να βρίσκεται στις
οικονομικές δυσκολίες του μέσου και στη συνεχιζόμενη προσπάθεια να
προσελκυσθούν διαφημιστικά κονδύλια. Άλλωστε, πριν καν αρχίσουν οι νέες
εκπομπές, η AOL έχει ξεκινήσει να πουλάει διαφήμιση με βάση την ώρα της ημέρας
υποθέτοντας πως είναι ευκολότερο να πείσεις κάποιον με κάτι σχετικά νέο (αλλά
με πολλά στοιχεία του παλιού και γνώριμου) παρά με κάτι επαναστατικό. Την
τακτική της ακολουθούν τώρα και άλλοι μεγάλοι παίκτες του χώρου, όπως οι
ηλεκτρονικές εκδόσεις των «New York Times» και της «USA Today», αλλά και η
μηχανή αναζήτησης Yahoo. Ανεξάρτητα του ποιου θα μοιάσει, το Μέσο σίγουρα
ωριμάζει…