ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΕΝΙΚΟ Ένα τσιγάρο, μια σημαία, μια σκισμένη χλαίνη…

Το Τουρκικό Στρατιωτικό Μουσείο βρίσκεται σε κεντρικό δρόμο της
Κωνσταντινούπολης. Είναι ένα αχανές κτίριο, με βλοσυρούς φρουρούς και
περιποιημένους κήπους όπου δίπλα στις αζαλέες φυτρώνουν ελικόπτερα και
κανόνια. Οι επισκέπτες περνούν από την τάξη του Κεμάλ, από τα υπόγεια με τις
σκηνές στρατηγών άλλων αιώνων, από την αίθουσα Κενάν Εβρέν και τη συλλογή με
τα όπλα των Σελτζούκων.

Στο τέλος του διαδρόμου βρίσκεται η σύγχρονη στρατιωτική ιστορία της Τουρκίας.
Ο «πόλεμος της ανεξαρτησίας», πίνακες με τις μάχες του ’22, ελληνικές σημαίες
που χάθηκαν στη μάχη, η συλλογή του στρατηγού Τρικούπη και ένα πακέτο με
τσιγάρα «Αδελφοί Ματσάγγου, εν Βόλω», που έπεσε από την τσέπη κάποιου Έλληνα
στρατιώτη.

Είναι αυτό το πακέτο που προκαλεί περίεργα συναισθήματα. Κάποιος το κράτησε
στα χέρια του, το άνοιξε για να πάρει ένα τσιγάρο τις δύσκολες στιγμές, το
πρόσφερε στον διπλανό του, σημείωσε βιαστικά πάνω του δυο κουβέντες, το ‘χε
μαζί του όταν τον χτύπησε η σφαίρα…

Κι από την άλλη, εδώ στην Αθήνα, στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (Παλαιά Βουλή) η
έκθεση με 200 μοναδικά αντικείμενα, τα οποία «αφηγούνται» τα τελευταία βήματα
των 2,5 εκατομμυρίων Ελλήνων της Μικράς Ασίας, πριν από την Καταστροφή του
’22. Σημαίες, έγγραφα και φωτογραφίες καταγράφουν όχι μόνο τον τρόπο ζωής
εκείνων που ξεριζώθηκαν πριν από 80 χρόνια από τη Μικρά Ασία αλλά και την
καθημερινότητα των στρατιωτών από τη Σμύρνη έως τον Σαγγάριο.

Δύο χώρες, αρκετοί πόλεμοι, πολλές μνήμες. Ένα τσιγάρο, μια σημαία, το γράμμα
ενός φαντάρου, ένας χάρτης, μια τρομπέτα, μια σκισμένη χλαίνη. Υπάρχουν
διαφορετικές αλήθειες; Για τους πολιτικούς, μπορεί. Ο ποιητής τα βλέπει
αλλιώς: «Η αλήθεια δεν είναι το σταθερό έδαφος, αλλά η αδιάκοπη κίνηση που
καταστρέφει όλα όσα είσαι και όλα όσα βλέπεις».