Τρεις έννοιες … δημοκρατικές

Υπάρχουν τρεις έννοιες που μπορούν να κλείσουν μέσα τους τη δημοκρατική
φιλοδοξία της Ευρώπης και τα σύνορα του πολιτικού χώρου της. Έδαφος: αν δεν
είναι απλώς ένα ζήτημα συγκυριακό, το τουρκικό ζήτημα μάς θέτει ενώπιον της
μεσογειακής προκλήσεως της Ευρώπης, μιας Ευρώπης που θα βρίσκεται συγχρόνως
στη Δύση και την Ανατολή και που η πνευματική κληρονομιά της θα συγχωνεύει το
πλήθος των μονοθεϊσμών. Εξουσία: η πρόκληση έχει να κάνει με την πολιτική
ευκρίνεια της Ευρώπης, τόσο στο εξωτερικό, απέναντι στην αμερικανική
υπερδύναμη, όσο και στο εσωτερικό, απέναντι στους πολίτες της με τις
διαφορετικές εθνικότητες. Η τρίτη πρόκληση είναι και αυτή το ίδιο σημαντική:
πρέπει να επανιδρύσουμε τη δημοκρατική νομιμότητα της Ευρώπης για εκείνους που
την κατοικούν και που συχνά την αντιλαμβάνονται σαν έναν μακρινό, ελιτίστικο
και αφηρημένο καταναγκασμό.