«Μαγειρέματα» με τα φυτοφάρμακα

Η διαδικασία δεν θεωρείται αντιεπιστημονική. Οι ερευνητές δεν αισθάνονται
ότι παραβαίνουν τη νομοθεσία. Χάρη σε αυτούς, ωστόσο, τα αποτελέσματα των
εργαστηριακών αναλύσεων είναι πολλές φορές «μαγειρεμένα».

Περισσότερο από 1.200.000 τόνοι λιπασμάτων, αξίας 60 δισ. δραχμών, χρησιμοποιούνται κάθε χρόνο για την ελληνική γεωργία, ενώ φυτοφάρμακα αξίας 55 δισ. δραχμών ξοδεύονται ετησίως για την προστασία της εγχώριας γεωργικής παραγωγής

Η «εκλαϊκευμένη» παρουσίαση αφορά τον τρόπο λειτουργίας πολλών ευρωπαϊκών
εργαστηρίων, στα οποία γίνονται μετρήσεις για την ύπαρξη υπολειμμάτων
φυτοφαρμάκων σε γεωργικά προϊόντα. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ένα πολύ μεγάλο
ποσοστό των αποτελεσμάτων παρουσιάζονται – με νόμιμο και συμβατό με τη
νομοθεσία τρόπο – εξωραϊσμένα», αναφέρει στα «ΝΕΑ» γνώστης των μεθόδων και των
διαδικασιών που ακολουθούνται στα συγκεκριμένα εργαστήρια.

Στον εμπορικό πόλεμο που διεξάγεται μεταξύ των εταίρων της Ε.Ε. για την
προώθηση των γεωργικών προϊόντων τους, οι ειδικοί γνωρίζουν ότι οι «μέχρι ενός
ορίου» επιστημονικές εκπτώσεις και οι μικρές παρασπονδίες από το γράμμα του
Κοινοτικού Δικαίου δεν απαγορεύονται. Ακόμη και στον ευαίσθητο τομέα της
ποιότητας των τροφίμων αυτή η τακτική φαίνεται ότι βρίσκει πεδίο εφαρμογής.

Προς επιβεβαίωση της άδηλης πραγματικότητας θέτουν το εξής λογικοφανές
ερώτημα. «Όταν διακυβεύονται εκατοντάδες δισεκατομμύρια, προέχει άραγε ο
εξαντλητικός προσδιορισμός υπολειμμάτων στα νωπά γεωργικά προϊόντα, τη στιγμή
που οι ουσίες αυτές δεν είναι επιβλαβείς για τον ανθρώπινο οργανισμό και
βρίσκονται πολύ πιο κάτω από τα επιτρεπόμενα όρια;».

Η… μέθοδος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο
γίνεται το… μαγείρεμα. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση με οδηγία της
ορίζει ως ανώτατο επιτρεπόμενο όριο μιας δραστικής χημικής ουσίας το 1ppm.
Πολλά από τα ινστιτούτα, τα οποία εξουσιοδοτούνται να διενεργήσουν τις
σχετικές εξετάσεις για την ύπαρξη του επιβλαβούς υπολείμματος, έχουν
«ικανότητα ανάλυσης» μέχρι 0,05ppm. Κάποια άλλα, ωστόσο, διαθέτουν εργαστήρια
με ακόμη μεγαλύτερη ευαισθησία, τα οποία έχουν δυνατότητα εντοπισμού της
προαναφερόμενης ουσίας ακόμη και στο απειροελάχιστο ποσοστό του 0,01ppm.

«Εάν αυτά τα εργαστήρια κοινοποιήσουν τα αποτελέσματα των αναλύσεών τους ως
έχουν, τότε είναι προφανές ότι η εικόνα για την ύπαρξη των υπολειμμάτων τής
υπό εξέτασης ουσίας θα είναι πλασματική», εξηγεί ειδικός επιστήμονας. «Με
αυτόν τον τρόπο είδαμε πέρυσι τη χώρα μας να “εκτινάσσεται” στη δεύτερη
χειρότερη θέση των χωρών της Ε.Ε. και την Ιταλία στην πρώτη και καλύτερη». Τη
μέθοδο του λίφτινγκ των αποτελεσμάτων φαίνεται ότι ακολουθεί άλλη μια χώρα, η
οποία αποτελεί βασικό ανταγωνιστή των ελληνικών γεωργικών προϊόντων. Η
Ισπανία, λοιπόν, παρότι κατά τις εκτιμήσεις των Ελλήνων επιστημόνων
αντιμετωπίζει μεγαλύτερα προβλήματα, καταφέρνει να πλασάρει τα γεωργικά
προϊόντα της στις ευρωπαϊκές αγορές απαλλαγμένα από τις επιβλαβείς ουσίες.

«Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι τα τρόφιμα της Ισπανίας είναι σαφώς
υποδεέστερα, από άποψη υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, από τα ελληνικά»,
υπογραμμίζει ο κ. Αλμπάνης. «Παρ’ όλα αυτά, οι Ισπανοί καταφέρνουν να
εμφανίζουν τα προϊόντα τους με λιγότερα προβλήματα. Αυτό γίνεται με τη
στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων, η οποία βγάζει τελικά μια πολύ πιο
θετική εικόνα».

Πρόγραμμα ελέγχου από την Ε.Ε.

Μισό αιώνα πριν ήταν οι χημικοί επιστήμονες που εκτίναξαν την παγκόσμια
γεωργική παραγωγή με τα ανάρπαστα παρασκευάσματά τους. Οι γεωργοί όλου του
κόσμου πολύ γρήγορα βρέθηκαν να μιλούν την ίδια γλώσσα. Antracol, Decis,
Dimecron, Gramoxone.

Αν και ήταν αναγκασμένοι να μάθουν τις… δύσχρηστες ξενικές ονομασίες, οι
γεωργοί επέδειξαν μοναδική προσαρμογή. Από τη στιγμή που οι «γιατροί των
χωραφιών» έκαναν θαύματα, η αποστήθιση των ονομάτων τους γινόταν ένα ευχάριστο
παιχνίδι.

Στα χρόνια που πέρασαν η χημική γεωργία μέτρησε τα όριά της. Η δαιμονιώδης
ανάπτυξη παραχώρησε τη θέση της στα πρώτα σημάδια μαρασμού. Τώρα, οι ίδιοι
επιστήμονες αναζητούν τρόπους να τιθασεύσουν τα επιτεύγματά τους, προτού η
ζημιά γίνει ανεπανόρθωτη.

Και μόνον ένας απλός… υπαινιγμός στα μαθηματικά του τζίρου που διαμορφώνεται
στην ελληνική αγορά στους τομείς των λιπασμάτων και των φυτοφαρμάκων προκαλεί
δέος. Περισσότερο από 1.200.000 τόνοι λιπασμάτων, αξίας 60 δισ. δραχμών,
«λιπαίνουν» κάθε χρόνο την ελληνική γεωργία, ενώ φυτοφάρμακα αξίας 55 δισ.
δραχμών ξοδεύονται ετησίως για την προστασία της εγχώριας γεωργικής παραγωγής.

Στη σημερινή εποχή, κατά την οποία η παγκόσμια βιομηχανία φυτοφαρμάκων
αντιπροσωπεύει έναν ακλόνητο οικονομικό γίγαντα, διεθνείς οργανισμοί,
ερευνητικά ινστιτούτα, συμβουλευτικά όργανα συνασπισμών κρατών αναζητούν νέα
«καλλιεργητικά μοντέλα», σύγχρονους «κώδικες», που θα δώσουν ανάσα ζωής στον
πιο ζωτικό παραγωγικό τομέα, τη γεωργία.

Η αρχή γίνεται με την προώθηση της «ολοκληρωμένης διαχείρισης». Από το ένα έως
το άλλο άκρο της Ευρώπης, η Ε.Ε. προωθεί αυτό το νέο καλλιεργητικό μοντέλο, με
σκοπό τον καλύτερο έλεγχο της γεωργικής παραγωγής.

«Υπάρχει επιτακτική ανάγκη να δημιουργηθεί μια νέα καλλιεργητική κουλτούρα, να
βρούμε τους κώδικες της ορθής γεωργικής πρακτικής», υπογραμμίζει ο αρμόδιος
υφυπουργός Γεωργίας. «Με την ολοκληρωμένη διαχείριση», προσθέτει ο κ. Αργύρης,
«κάθε γεωργός θα ελέγχεται και στο τέλος θα πιστοποιείται. Ο κάθε γεωργός θα
έχει το μητρώο του, ενώ θα ορισθεί λεπτομερές πρωτόκολλο για κάθε φάση της
γεωργικής παραγωγής».

4.000 παραγωγοί. Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, σήμερα, έχουν ενταχθεί
63.000 στρέμματα και 4.000 παραγωγοί, ένας αριθμός ομολογουμένως εξαιρετικά
μικρός. Η δυναμική, ωστόσο, που αναπτύσσεται μέρα με τη μέρα κρίνεται
ιδιαιτέρως ενθαρρυντική. Στους φιλόδοξους στόχους του αρμόδιου υπουργείου
είναι μέχρι το 2006 να ενταχθεί στο πρόγραμμα ολοκληρωμένης διαχείρισης το 75%
των ελαιοκομικών προϊόντων και το 65% των προϊόντων αμπέλου. «Για πρώτη φορά
εντάξαμε στο πρόγραμμα και το βαμβάκι», συμπληρώνει ο κ. Αργύρης, «προκειμένου
να ελαττώσουμε και σε αυτά ακόμη τα προϊόντα τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων».

Παράλληλα, όσον αφορά τις βιολογικές καλλιέργειες, το αρμόδιο υπουργείο έχει
θέσει ως στόχο να αυξηθεί η παραγωγή των προϊόντων αυτών από 0,6% σε 2% μέχρι
το 2006, ενώ προχώρησε και στη δημιουργία Εθνικού Συμβουλίου Βιολογικής
Γεωργίας.

Εξαντλητικό πλύσιμο

Οι νοικοκυρές το γνωρίζουν, οι επιστήμονες το επιβεβαιώνουν. Τα λαχανικά και
τα φρούτα θέλουν εξαντλητικό πλύσιμο. Εκτός από τους παθογόνους
μικροοργανισμούς, το νερό απομακρύνει σε μεγάλο βαθμό και τις χημικές ουσίες
των φυτοφαρμάκων που επικάθονται στον φλοιό τους.

Έρευνα του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου έδειξε ότι το καλό πλύσιμο
μπορεί να μειώσει ακόμη και κατά 60% τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Οι
επιστήμονες, μάλιστα, συνιστούν, ακόμη και το σαπούνισμα των φρούτων και των
λαχανικών που έχουν λείο φλοιό.