Από τα ράφια στη… βιτρίνα

Το 1891 υπήρχαν στην Κύπρο 346 μεικτά χωριά. «Στις περισσότερες
περιπτώσεις, τα μέλη των δύο κοινοτήτων μοιράζονταν τις ίδιες συνθήκες ζωής,
πάμπτωχοι συνήθως», γράφει ο Γάλλος διδάκτωρ Γεωπολιτικής Πιερ Μπλαν, στο
βιβλίο του «Ο Διαμελισμός της Κύπρου» (εκδ. «Ολκός, Μάιος 2002).

Αλέξης Ηρακλείδης. Έχει κάνει «ρεκόρ» πωλήσεων από τον Απρίλιο που εκδόθηκε

«Στα χωριά υπήρχαν συμβούλια, τα μέλη των οποίων εκλέγονταν από καταλόγους που
είχαν συνταχθεί χωρίς καμιά απολύτως θρησκευτική διάκριση, κάτι που πιστοποιεί
πόσο αρμονικές ήταν οι διακοινοτικές σχέσεις», συμπληρώνει.

Τα τελευταία χρόνια οι εκδοτικές προσπάθειες περί το Κυπριακό έχουν πληθύνει.
Και αυτό, παρά το γεγονός ότι το κοινό, τη δεκαετία του ’90, έδειχνε
κουρασμένο από τη διαιώνιση του προβλήματος και είχε γυρίσει τις πλάτες του
στα ράφια με τα σχετικά βιβλία. Η ευρωπαϊκή προοπτική της Κύπρου, αλλά και το
άνοιγμα αμερικανικών και αγγλικών αρχείων, έδωσαν ώθηση στη σχετική
βιβλιογραφία που άρχισε να ξεφεύγει από το επίπεδο της μαρτυρίας και να
περνάει σε βαθύτερες αναλύσεις.

Τα δικά τους «ρεκόρ»

Δύο βιβλία, εκτός από το προαναφερθέν του Πιερ Μπλαν, φαίνεται να κινούνται
στα βιβλιοπωλεία. Το ένα, του Αλέξη Ηρακλείδη («Κυπριακό, σύγκρουση και
επίλυση»), έχει κάνει σχετικό «ρεκόρ» πωλήσεων καθώς έχει διαθέσει, από τον
Απρίλιο που εκδόθηκε, περίπου το σύνολο των 3.000 αντιτύπων της α΄ έκδοσης,
και ετοιμάζεται για δεύτερη, την ώρα που βιβλία αυτού του είδους σπάνια
ξεπερνούν τις 1.000 πωλήσεις. Ο αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του
Παντείου έχει γράψει ένα βιβλίο που εξετάζει το πρόβλημα συνολικά από την
επιστημονική του πλευρά, κάνοντας το δύσκολο βήμα να μιλήσει με παρρησία για
τις ελληνικές ευθύνες.

Από τις εκδόσεις «Ι. Σιδέρη», που τα τελευταία χρόνια δείχνουν μεγάλο
ενδιαφέρον για το Κυπριακό, κυκλοφόρησε όμως, ακόμη πιο πρόσφατα, ένα βιβλίο
που κινείται αντιδιαμετρικά: πρόκειται για τη «Συνωμοσία της Κύπρου»
(υπότιτλος: «ΗΠΑ, Κατασκοπεία και η Τουρκική Εισβολή») των Άγγλων
δημοσιογράφων Μπρένταν Ο’Μάλεϊ, Ίαν Κράιγκ. Αντίθετα με τον Αλέξη Ηρακλείδη,
οι συγγραφείς της «Συνωμοσίας» ρίχνουν το βάρος στις αμερικανικές ευθύνες –
«όσο περισσότερο το ψάχναμε, τόσο πιο περίπλοκο γινόταν το κυπριακό παζλ αλλά
πάντα, σε κάθε σημαντική καμπή, βρίσκαμε το δάκτυλο της CIA ή του αμερικανικού
υπουργείου Εξωτερικών», γράφουν χαρακτηριστικά.

Πιερ Μπλαν. Το βιβλίο του Γάλλου διδάκτωρα Γεωπολιτικής «Ο Διαμελισμός της Κύπρου» (εκδ. «Ολκός, Μάιος 2002)

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το βιβλίο «Τα μυστικά αρχεία του Κίσσινγκερ»
(εκδ. «Λιβάνη») των Κύπριων δημοσιογράφων Κώστα Βενιζέλου και Μιχάλη Ιγνατίου.
Ο 38χρονος διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων Σωτήρης Ριζάς, στο βιβλίο του «Οι Ηνωμένες
Πολιτείες, η δικτατορία των συνταγματαρχών και το κυπριακό ζήτημα 1967-1974»
(εκδ. «Πατάκη» 2002), προσπαθεί και αυτός να διερευνήσει τον ακριβή ρόλο των
Αμερικανών στο Κυπριακό, καθώς, όπως λέει στον πρόλογό του, υποστηρίζονται εκ
διαμέτρου αντίθετες απόψεις πάνω στο θέμα.

Οι παλιότερες εκδόσεις αφορούσαν κυρίως σε μαρτυρίες. Υπήρχαν βέβαια και
βιβλία με υπογραφές πολιτικών και διπλωματών. Ιδιαίτερα αγαπητά στην Κύπρο,
πρωτευόντως, αλλά και στην Ελλάδα ήταν τα βιβλία των αείμνηστων Νίκου και
Γιάννου Κρανιδιώτη – πατέρα και γιου, αντίστοιχα.

«Προβληματισμός χωρίς την πίεση χρονοδιαγραμμάτων»

Ο Ανδρέας Θεοφάνους

Ένα πολύ επίκαιρο βιβλίο είναι το «Ευρωπαϊκή Κύπρος», (υπότιτλος: Πολιτειακή
δομή, Οικονομία και Κοινωνία, η Ένταξη και τα Σενάρια Λύσης) του 42χρονου
Κύπριου οικονομολόγου και πολιτικού επιστήμονα Ανδρέα Θεοφάνους, διευθυντή και
συνιδρυτή του Κέντρου Ερευνών και Ανάπτυξης -Intercollege, άλλοτε οικονομικού
συμβούλου του Προέδρου Κυπριανού. Το βιβλίο (εκδόσεις «Ι. Σιδέρη») εξετάζει
τις δομές της Κυπριακής Δημοκρατίας και στο πολύ ενδιαφέρον τέταρτο κεφάλαιο,
μιλάει για τα τέσσερα πιθανά σενάρια λύσης: τη διζωνική-δικοινοτική
ομοσπονδία, τη συνομοσπονδία, τα δύο εντελώς ανεξάρτητα κράτη και ένα σύστημα
με στοιχεία ομοσπονδιακού και ενιαίου κράτους. Ο συγγραφέας αναλύει τα
σενάρια, αλλά και τις πιθανές επιπτώσεις τους.

Μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο Ανδρέας Θεοφάνους επισήμανε ότι πρέπει να δούμε πώς
προχωρούμε, λαμβάνοντας υπ’ όψιν όλα τα δεδομένα. Εάν όντως, όπως έχει ήδη
τονισθεί (πριν από την κατάθεση του σχεδίου) από τον κ. Παπαπέτρου («Σημερινή»
10/11/2002), το σχέδιο Ανάν είναι χειρότερο από τις ιδέες Γκάλι, τότε εξ
ορισμού δεν πρόκειται περί «ιστορικής ευκαιρίας». Άλλωστε, ο κ. Κληρίδης
εξελέγη πρόεδρος το 1993 με το λάβαρο της απεμπλοκής από τις ιδέες Γκάλι. Επί
τούτου, υπογραμμίζεται ότι σε μια τέτοια περίπτωση, εάν δηλαδή όντως το σχέδιο
Ανάν είναι χειρότερο και από τις ιδέες Γκάλι, τότε για τον κυπριακό Ελληνισμό
και την κυπριακή Δημοκρατία το εν λόγω σχέδιο είναι χειρότερο και από την
καθαρή διχοτόμηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι προκρίνουμε τη διχοτόμηση ως λύση του
κυπριακού προβλήματος. Ο κυπριακός λαός έχει δικαίωμα να γνωρίζει τι
συνεπάγεται το σχέδιο Ανάν. Και δικαιούται να προβληματισθεί χωρίς την πίεση χρονοδιαγραμμάτων.

Τίτλοι που κυκλοφορούν

Ανάμεσα στα πενήντα περίπου βιβλία που κυκλοφορούν, πλην των
προαναφερθέντων, υπάρχουν μερικοί πολύ χρήσιμοι τίτλοι των τελευταίων ετών:

* Παύλος Τζερμιάς, «Ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας», εκδ. «Libro»
2001. Το δίτομο έργο του γνωστού καθηγητή εκδόθηκε πρώτα στα γερμανικά
κάνοντας τρεις εκδόσεις.

* Μακάριου Δρουσιώτη, «ΕΟΚΑ, η σκοτεινή όψη» (εκδ. «Στάχυ» 1998). Το
βιβλίο του Κύπριου δημοσιογράφου έχει πουλήσει 12.000 αντίτυπα.

* Παύλος Β. Πετρίδης, «Ο Γεώργιος Παπανδρέου και το κυπριακό ζήτημα
(1954-1965)» (εκδ. University Studio Press, Πνευματικό Ίδρυμα Γ.Α.
Παπανδρέου). Ο καθηγητής Πολιτικής Ιστορίας του Αριστοτελείου παρουσιάζει
ντοκουμέντα της εποχής (αγορεύσεις, επιστολές, πρακτικά συσκέψεων, συνομιλίες,
τηλεγραφήματα και εκθέσεις Ελλήνων και ξένων).

* Άρνολντ Σέρμαν, «Κύπρος, μαρτυρικό νησί» (εκδ. «Ίνδικτος» 1999).

* Ιωσήφ Ιωσήφ, «Κυπριακό πρόβλημα και διεθνής πολιτική» (εκδ.
«Παπαζήσης» 2000).

* Θεόδωρος Κουλουμπής, «Κυπριακό, λάθη, διδάγματα και προοπτικές», (εκδ. «Ι.
Σιδέρης», 1996).

* «Το Κυπριακό σήμερα», έκδοση Πανεπιστημίου Πατρών 1999. Ομιλίες
κορυφαίων Κυπρίων πολιτικών στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας.

* Ευάνθης Χατζηβασιλείου, «Το κυπριακό ζήτημα 1878-1960, η συνταγματική
πτυχή» (εκδ. «Ελληνικά Γράμματα», 1998).

* Ρόμπερτ Χόλαντ, «Η Βρετανία και ο κυπριακός αγώνας 1954-1959»
(εκδ. «Ποταμός» 2001). Το Κυπριακό από τη σκοπιά της αποδιάρθρωσης της
βρετανικής αυτοκρατορίας.