Η πόρτα που έριξε μια αυτοκρατορία

Σημεία – κλειδιά της Κωνσταντινούπολης, όπως η θέση της Κερκόπορτας (που έχουν εντοπίσει οι ερευνητές ότι βρισκόταν πλάι στο παλάτι του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου) παρουσιάζονται μέσα από τις σελίδες του λευκώματος «Κωνσταντινούπολη, η Πόλη των Πόλεων» (Εκδόσεις Έφεσος)

Χάσκει πλάι στο ανάκτορο του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου. Ένα κενό, εκεί που
κάποτε βρισκόταν η Κερκόπορτα, η μικρή πόρτα, που με την παραβίασή της,
σημάνθηκε το τέλος μιας αυτοκρατορίας και μιας εποχής. Της Βυζαντινής. Από
εκείνο το οριακό σημείο, στην περιοχή των Βλαχερνών, αρχίζει μια περιήγηση στα
μονοπάτια της πόλης που υπήρξε οικουμενική και μοιραία, της Κωνσταντινούπολης.
Οι γωνιές της, κρυμμένες στον ιστό της σύγχρονης μεγαλούπολης διηγούνται
ιστορίες με πρωταγωνιστικό το ελληνικό στοιχείο και φιλοξενούνται στις 288
σελίδες του δίγλωσσου λευκώματος (ελληνικά-αγγλικά) «Κωνσταντινούπολη, η Πόλη
των Πόλεων» (Εκδόσεις Έφεσος).

Παλιές και σύγχρονες φωτογραφίες, ενθύμια, γκραβούρες, περιοδικά και
εκδόσεις, που προέρχονται κατά κύριο λόγο από το αδημοσίευτο αρχείο του
συλλέκτη Σπύρου Μανουσάκη, μαζί με τα κείμενα που υπογράφουν οι Δημήτρης
Τσουγκαράκης, καθηγητής βυζαντινολόγος, Γεώργιος Γιαννακόπουλος, διευθυντής
Γενικών Αρχείων του Κράτους, Σάββας Τσιλένης, αρχιτέκτονας, Χρυσόθεμις
Σταματοπούλου – Βασιλάκου, επίκουρη καθηγήτρια Θεατρικών Σπουδών, Έφη Κάννερ,
ιστορικός, Πηνελόπη Στάθη, ερευνήτρια της Ακαδημίας Αθηνών, Δημήτριος
Ραϊτσανόβσκη, καθηγητής συντηρητής, Ριντβάν Ακάρ, ιστορικός, αποκαλύπτουν στον
αναγνώστη τα μυστικά της Πόλης μέσα από έναν διαχρονικό περίπατο στη
δραστηριότητα και το δυναμικό «παρών» των Ελλήνων στην πόλη – κοιτίδα της
Ορθοδοξίας.

Ο χρόνος στις πρώτες σελίδες γυρίζει 1.670 χρόνια περίπου πίσω, όταν ο ιδρυτής
της, Μέγας Κωνσταντίνος, αντικρύζει τα κατάλοιπα του αρχαίου – αλλά όχι και
έρημου, όπως πιστεύουν οι περισσότεροι – Βυζαντίου (που διέθετε αγορά,
ιππόδρομο, λουτρά κ.ά.) και πάνω τους χτίζει τη νέα του πρωτεύουσα, που
εγκαινιάζει στις 11 Μαΐου του 330. Η Βασιλεύουσα έναν αιώνα αργότερα θα
διαθέτει 5 μεγάλα και 9 πριγκιπικά ανάκτορα, 4.388 αρχοντικά μέγαρα, 8 δημόσια
και 153 ιδιωτικά λουτρά, τέσσερις αγορές και ισάριθμα λιμάνια, 14 εκκλησίες, 5
σιταποθήκες, 20 δημόσιους και 120 ιδιωτικούς φούρνους. Ύστερα από δέκα αιώνες,
λίγο πριν από την πτώση της θα μετρά μόλις 75.000 κατοίκους.

Στο μεταξύ η πορεία της ακμάζουσας ελληνικής κοινότητας μέσα στο πολυεθνικό
μωσαϊκό της Πόλης στο τέλος του 19ου αιώνα έχει την τραγική κατάληξη του
ξεριζωμού για 158.000 Έλληνες από το 1922 έως το 1924. Στο διάστημα μεταξύ της
ακμής και της καταστροφής ο αναγνώστης έχει προλάβει γνωρίσει τα κτίρια που
δέσποζαν στην Επτάλοφο. Να περιηγηθεί σε συνοικίες όπως το Σταυροδρόμι, το
Φανάρι, τα Ταταύλα, τη Χαλκηδόνα. Να ενημερωθεί για την πνευματική κίνηση και
τη δραστηριότητα του Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου Κωνσταντινούπολης. Τα
θεατρικά δρώμενα και τους πρωταγωνιστές τους, οι απόγονοι των οποίων άφησαν τη
σφραγίδα τους στη σκηνή (οικογένειες Βερώνη και Κοτοπούλη). Τα μεγάλα
εκπαιδευτήρια της Πόλης, από τις αίθουσες των οποίων πέρασαν μεγάλες μορφές
της διανόησης. Και βέβαια τα ανεκτίμητα κειμήλια του Οικουμενικού
Πατριαρχείου.

Στην αντίπερα όχθη η λαμπερή εικόνα της Κωνσταντινούπολης μπλέκεται με
τη ζοφερή πραγματικότητα των φτωχών που τριγυρνούσαν στα στενά και ζούσαν
στους μαχαλάδες και με τις εικόνες καταστροφής από τα Σεπτεμβριανά, ενώ ένα
βήμα πριν από το τέλος κάνοντας έναν απολογισμό της ελληνικής παρουσίας μέσα
από την τουρκική οπτική ο ιστορικός – δημοσιογράφος Ριντβάν Ακάρ κάνει την
ευχή που κάνουν όλοι όσοι έζησαν με τους Έλληνες της Πόλης, «μακάρι να μην
έφευγαν, μακάρι να ήταν εδώ».

INFO

Η δίγλωσση έκδοση «Κωνσταντινούπολη, η Πόλη των Πόλεων» (Εκδ. Έφεσος)
παρουσιάζεται αύριο στις 12 το μεσημέρι στην Παλαιά Βουλή (Σταδίου 13). Τιμή:
88 ευρώ. Πληροφορίες: 210.9824.200.