Ο άρχοντας των ουρανών

Ο διευθύνων σύμβουλος της JetBlue ταξιδεύει συχνά με τα αεροσκάφη της εταιρείας του, για να έχει προσωπική επαφή με τους επιβάτες

Ο διευθύνων σύμβουλος της αεροπορικής εταιρείας JetBlue Airways σηκώνεται από
τη θέση του, στο ολοκαίνουργιο Airbus Α320 που πετούσε από τη Νέα Υόρκη προς
τη Φλόριντα, και κατευθύνεται στο μικρόφωνο του συστήματος ανακοινώσεων του
αεροσκάφους. Ντυμένος με ένα απλό σπορ πουκάμισο συστήνεται τους 142 επιβάτες
της πτήσης. Ζητά συγγνώμη που κάποια από τα 24 δορυφορικά τηλεοπτικά κανάλια
δεν λειτουργούν και ανακοινώνει ότι θα ήθελε να μάθει τη γνώμη των επιβατών
για τη JetBlue, ενώ τους μοιράζει πατατάκια, κουλουράκια και άλλα σνακ.

Ο 42χρονος Neelman περπατά στον διάδρομο του αεροσκάφους και βοηθά κάποιους
επιβάτες να ρυθμίσουν καλύτερα το κάθισμά τους ή να διαλέξουν ένα σνακ («θα
πρέπει να δοκιμάσετε τα μπισκοτάκια»), δίνοντας σε όλους την ευκαιρία να
εκφράσουν τη γνώμη τους. Πολλοί εκπλήσσονται με την προσοχή που τους αφιερώνει
ο ισχυρός άντρας της εταιρείας. Ένας επιβάτης ζητά από τον Neelman να
προσθέσει στους 20 προορισμούς των αεροσκαφών της εταιρείας και το Σικάγο.
Άλλος πεινά και θα ήθελε κάτι περισσότερο από τα σνακ που μοιράζει ο Neeleman.
«Ανακαλύψαμε ότι οι περισσότεροι επιβάτες προτιμούν την τηλεόραση από το
γεύμα», απαντά ο ίδιος απολογητικά.

Αυτή την εποχή, οι επιβάτες παραπονούνται λιγότερο από ό,τι στο παρελθόν.
Όμως, ο Neeleman θέλει να έρχεται σε επαφή ο ίδιος με τους πελάτες της
εταιρείας του, επειδή το θεωρεί μέρος της δουλειάς του. Έτσι, προσπαθεί να
βρίσκεται σε μια πτήση της JetBlue τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα.

Η JetBlue είναι κερδοφόρος και, μάλιστα, είναι η μια από τις δύο εταιρείες
στις ΗΠΑ που καταφέρνουν κάτι τέτοιο φέτος. Έξω από τις ΗΠΑ, οι αεροπορικές
εταιρείες έχουν προβλήματα αλλά αρκετά λιγότερα, επειδή υπάρχει μικρότερος
ανταγωνισμός. Ακόμη και έτσι, πάντως, τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001
έδειξαν πόσο ανεπαρκείς είναι οι μεγάλες εταιρείες. Η αεροπορική κίνηση σε
ολόκληρο τον κόσμο ήταν τον Ιούλιο 7,9% πιο χαμηλή, σε σύγκριση με τον
αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους.

Η μείωση της επιβατικής κίνησης, όμως, δεν έχει επηρεάσει τόσο πολύ τις
αεροπορικές εταιρείες χαμηλών ναύλων. «Το περιθώριο κέρδους μας ήταν 17,5% στο
πρώτο τρίμηνο», λέει ο Neeleman στους επιβάτες που ρωτούν πώς τα πάει η
εταιρεία (το περιθώριο αυτό αφορά κέρδη προ τόκων και φόρων). Η μεγαλύτερη
αμερικανική εταιρεία χαμηλών ναύλων, η Southwest, έχει περιθώριο κέρδους 3,9%.
Πέρυσι, η JetBlue κέρδισε 14 εκατ. δολάρια, με έσοδα 320 εκατ. δολαρίων. Στο
πρώτο μισό του 2002 η εταιρεία είχε έσοδα 283 εκατ. δολαρίων, με καθαρά κέρδη
28 εκατ. δολάρια.

Οι δύο μεγαλύτερες εταιρείες χαμηλών ναύλων στην Ευρώπη τα πήγαν ακόμη
καλύτερα. Η Ryanair, με έδρα το Δουβλίνο, κέρδισε 146 εκατ. δολάρια με έσοδα
610 εκατ. δολαρίων, έως τον Μάρτιο. Τα καθαρά κέρδη της EasyJet που εδρεύει
στο Stansted της Μεγάλης Βρετανίας ήταν 59 εκατ. δολάρια, με έσοδα 533 εκατ.
δολάρια.

Οι «συνταγές» της επιτυχίας

Πολλοί από τους λόγους της επιτυχίας της JetBlue είναι παρόμοιοι με τους
λόγους της επιτυχίας των αντίστοιχων ευρωπαϊκών εταιρειών. Οι σχέσεις των
εργαζομένων είναι ανοικτές, ενώ δεν υπάρχει συνδικάτο, με αποτέλεσμα το κόστος
του εργατικού δυναμικού να φτάνει το 25,2% επί των συνολικών εσόδων, που είναι
το χαμηλότερο ποσοστό ανάμεσα στις αμερικανικές εταιρείες. Το αντίστοιχο
ποσοστό στη Southwest φτάνει το 33,4%, ενώ στην United και στην Delta το 44%.
Οι εργαζόμενοι είναι νέοι σε ηλικία και έχουν δικαιώματα σε μετοχές που
αντισταθμίζουν, εν μέρει, τους χαμηλούς μισθούς τους.

Ο Neeleman δεν πιστεύει ότι υπάρχουν όρια στο πόσο μεγάλη μπορεί να γίνει η
εταιρεία. Όμως, μπορεί και να κάνει λάθος. Καθώς η JetBlue μεγαλώνει, τα ίδια
πράγματα που την ανέβασαν στην κορυφή μπορεί να τη ρίξουν. Οι πτήσεις χωρίς
στάση από μια πόλη σε άλλη λειτουργούν μόνο για δρομολόγια στα οποία υπάρχει
αυξημένη επιβατική κίνηση, όπως αυτό από τη Νέα Υόρκη στο Λος Άντζελες. Αν η
εταιρεία μπει σε μικρότερες αγορές, ενδέχεται να αντιμετωπίσει μειωμένη
επιβατική κίνηση. Καθώς το προσωπικό αποκτά εμπειρία, θα ζητεί καλύτερες
αποδοχές και συντάξεις. Και φυσικά, οι εργαζόμενοι μπορεί να απαιτήσουν την
ίδρυση σωματείου. Εξάλλου, υπάρχει πάντα το ζήτημα της κρίσης στον αεροπορικό
κλάδο, που έχει προκαλέσει σημαντικά προβλήματα σε πολλές εταιρείες.

«Δεν είμαστε αλαζόνες», λέει ο Neeleman. Όμως, ο διευθύνων σύμβουλος της
JetBlue έχει εκμυστηρευτεί στη γυναίκα του, όπως λέει η ίδια, ότι είναι ο
καλύτερος σε αυτή τη δουλειά.

© Forbes Global Inc.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπ. Δημητρέλης, Γ. Κανελλόπουλος