Έλεγχοι εξπρές σε πρόσωπα και επιχειρήσεις

Ελέγχους εξπρές σε φορολογούμενους και επιχειρήσεις ετοιμάζει η Εφορία. Μετά
τα νέα μέτρα που αφορούν στην κατάργηση των αντικειμενικών κριτηρίων στη
φορολογία των επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών, αλλά και στην
κατάργηση των τεκμηρίων διαβίωσης, αλλάζουν και οι διαδικασίες των φορολογικών
ελέγχων. Στόχος είναι οι έλεγχοι να ολοκληρώνονται πιο γρήγορα, για να
καλυφθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερος αριθμός επιχειρήσεων, να μην υπάρχουν
αμφισβητήσεις από τους φορολογούμενους, αλλά και να μην καθυστερούν οι
φορολογικές υποθέσεις στα δικαστήρια.

Στο υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζονται ήδη το νέο σύστημα ελέγχων, το οποίο
θα είναι «τυποποιημένο». Ο φορολογικός έλεγχος των επιχειρήσεων και των
φορολογούμενων θα γίνεται με βάση συγκεκριμένα «βήματα», τα οποία θα
υποχρεούνται να ακολουθούν οι ελεγκτές, προκειμένου να επιταχυνθούν οι
διαδικασίες αλλά και να περιορισθούν οι περιπτώσεις συναλλαγής. Θα
προσδιορίζονται ρητά οι παραβάσεις της φορολογικής νομοθεσίας, ώστε να μην
υπάρχουν περιθώρια για παρερμηνείες, αλλά και θα καταγράφονται επακριβώς οι
ποινές ανά παράβαση, για να εξασφαλίζονται οι φορολογούμενοι από αυθαίρετες
επιβολές ποινών.

Παράλληλα, οι υπηρεσίες του υπουργείου επεξεργάζονται κριτήρια, με βάση τα
οποία θα επιλέγονται οι επιχειρήσεις και οι φορολογούμενοι που θα περνούν από
την κρησάρα του ελέγχου. Τα κριτήρια αυτά θα σχετίζονται με τον κλάδο και το
είδος της επιχείρησης, αλλά και από άλλα χαρακτηριστικά που θα απορρέουν από
την δραστηριότητά της και τα οικονομικά της μεγέθη. Πρόκειται για στοιχεία τα
οποία, κατά την Εφορία, θα εντοπίζουν τους ύποπτους για φοροδιαφυγή. Τα
στοιχεία αυτά θα είναι διαθέσιμα στο ηλεκτρονικό σύστημα TAXIS και θα
αξιοποιούνται από τις Εφορίες, το ΣΔΟΕ και τα τοπικά ελεγκτικά κέντρα, τόσο
κατά την επιλογή των προς έλεγχο υποθέσεων όσο και κατά τη διαδικασία του
ελέγχου.

Φόβος για απώλειες εσόδων

Οι αλλαγές στις διαδικασίες των φορολογικών ελέγχων εντάσσονται στο πλαίσιο
της φορολογικής μεταρρύθμισης. Παράγοντες του υπουργείου Οικονομικών αναφέρουν
ότι, λόγω της κατάργησης των αντικειμενικών κριτηρίων προσδιορισμού του
ελάχιστου ποσού εισοδήματος των επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών
και προκειμένου να μην υπάρξουν απώλειες φορολογικών εσόδων, απαιτείται οι
έλεγχοι να αφορούν όσο το δυνατόν περισσότερες επιχειρήσεις. Εξάλλου, με τα
νέα μέτρα προβλέπεται η μείωση σε τρία χρόνια της φορολογικής μνήμης των
επιχειρήσεων, από δέκα χρόνια που είναι σήμερα, στις περισσότερες περιπτώσεις.
Αυτό σημαίνει ότι μετά την τριετία οι υποθέσεις παραγράφονται. Το γεγονός αυτό
αναγκάζει το υπουργείο Οικονομικών να εφαρμόσει ένα σύστημα πιο γρήγορων και
αποτελεσματικών ελέγχων. Παράλληλα, πονοκέφαλο προκαλεί στο υπουργείο
Οικονομικών η μεγάλη καθυστέρηση που παρουσιάζουν οι φορολογικές υποθέσεις που
εκκρεμούν στα δικαστήρια. Και αυτό, γιατί το Δημόσιο καθυστερεί να εισπράξει
τα ποσά των φόρων που αναλογούν στις υποθέσεις αυτές. Στο υπουργείο εξετάζουν
εναλλακτικά σενάρια μέτρων για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ένα από αυτά
είναι να δοθούν κίνητρα στους φορολογούμενους, ώστε να μην προσφεύγουν στα
δικαστήρια. Εξετάζεται, ακόμη, να μειωθεί η προκαταβολή επί του
καταλογισθέντος ποσού φόρου που είναι υποχρεωμένος να καταβάλει ο
φορολογούμενος στην περίπτωση προσφυγής του στα δικαστήρια. Η προκαταβολή αυτή
ανέρχεται σήμερα στο 30% του φόρου που έχει καταλογισθεί κατά τον έλεγχο.

Οι ύποπτοι για φοροδιαφυγή

Τα κριτήρια, τα οποία θα λαμβάνονται υπόψη για να εντοπίζονται οι «ύποπτοι»
για φοροδιαφυγή, είναι τα ακόλουθα:

1. Ο κλάδος στον οποίο δραστηριοποιείται η επιχείρηση, δηλαδή αν
πρόκειται για κλάδο που χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό φοροδιαφυγής,
κερδοφορίας κ.ά. Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε τέτοιους κλάδους θα
έχουν αυξημένες πιθανότητες να ελεγχθούν.

2. Ο βαθμός συμμόρφωσης των επιχειρήσεων ή των απλών φορολογουμένων
στις φορολογικές διατάξεις κατά το παρελθόν. Επίσης, θα συνεκτιμάται και ο
βαθμός ειλικρίνειας των δηλώσεων που υπέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια. Θα
ελέγχεται και η συνάφεια των μεγεθών των δηλώσεων των επιχειρήσεων, των
ελεύθερων επαγγελματιών και όλων των φυσικών προσώπων, από έτος σε έτος. Έτσι,
εκτός των άλλων, η Εφορία θα θεωρεί ύποπτους τους φορολογούμενους και τις
επιχειρήσεις που στις ετήσιες φορολογικές δηλώσεις τους εμφανίζονται μεγάλες
διαφορές στα δηλωθέντα εισοδήματα και στις δαπάνες τους.

3. Το ύψος των δαπανών που δηλώνουν οι φορολογούμενοι (ελεύθεροι
επαγγελματίες, επιχειρήσεις, αλλά και μισθωτοί), που μειώνει τα φορολογητέα
εισοδήματά τους. Οι δηλώσεις που θα εμφανίζουν υψηλές δαπάνες θα θεωρούνται
ύποπτες για φοροδιαφυγή. Για τις επιχειρήσεις, πρόσθετο κριτήριο θα είναι ο
αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού.

4. Η ύπαρξη ουσιαστικών παραβάσεων του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων
(ΚΒΣ) κατά το παρελθόν. Οι υποθέσεις αυτές θα τίθενται σε πρώτη προτεραιότητα
για φορολογικό έλεγχο.

5. Η ύπαρξη πλαστών και εικονικών τιμολογίων στα βιβλία της επιχείρησης
που βρέθηκαν από ελέγχους που είχαν γίνει στο παρελθόν. Επίσης, θα
συνεκτιμάται αν η επιχείρηση ήταν λήπτης ή εκδότης πλαστών και εικονικών
τιμολογίων.

6. Ο εντοπισμός ανεπίσημων βιβλίων και στοιχείων της επιχείρησης σε
ελέγχους που είχαν γίνει στο παρελθόν. Επίσης, στο στόχαστρο της Εφορίας θα
βρεθούν επιχειρήσεις που κατά το παρελθόν είχαν δηλώσει απώλεια βιβλίων και
στοιχείων.

7. Η ύπαρξη πληροφοριών από άλλες υπηρεσίες (όπως το ΣΔΟΕ) για
συγκεκριμένες επιχειρήσεις που εμφανίζουν ύποπτες συναλλαγές ή, γενικότερα,
θεωρούνται επιχειρήσεις «υψηλού κινδύνου» για φοροδιαφυγή.

8. Η εμφάνιση πιστωτικού υπολοίπου ΦΠΑ για μεγάλες περιόδους. Για την
επιλογή των επιχειρήσεων αυτών θα λαμβάνεται υπόψη το ύψος του πιστωτικού
υπολοίπου ΦΠΑ, ο αριθμός των διαχειριστικών περιόδων στις οποίες προκύπτει
επιστροφή του φόρου, καθώς και το αντικείμενο των εργασιών της επιχείρησης.
Στο «μάτι» της Εφορίας θα μπαίνουν και οι επιχειρήσεις που εμφανίζουν συχνές
αλλαγές στην κατηγορία των δηλώσεων ΦΠΑ (από χρεωστική σε πιστωτική κ.ο.κ.).

9. Η χρήση των φορολογικών πλεονεκτημάτων και κινήτρων (ειδικά
αφορολόγητα κ.ά.) που προβλέπονται στους αναπτυξιακούς νόμους.

10. Η μη υποβολή συγκεντρωτικών καταστάσεων πελατών-προμηθευτών. Η
Εφορία θα τσεκάρει ποιες επιχειρήσεις και ποιοι ελεύθεροι επαγγελματίες δεν
υπέβαλαν συγκεντρωτική κατάσταση για τους πελάτες και τους προμηθευτές τους.

11. Ο χρόνος που απομένει μέχρι την παραγραφή των ενδεχόμενων
φορολογικών παραβάσεων της επιχείρησης ή του επαγγελματία που αφορούν σε
ανέλεγκτες χρήσεις.

12. Η ύπαρξη καταγγελιών από πολίτες, άλλες επιχειρήσεις, αλλά και
φορείς, για την οικονομική δραστηριότητα της επιχείρησης ή του ελεύθερου επαγγελματία.