ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τα τρία λάθη του Σαντάμ

Πολλά είναι τα ερωτήματα που θέλουν απαντήσεις σχετικά με το ενδεχόμενο νέου
πολέμου με το Ιράκ.

* Πρώτο ερώτημα: Ποια είναι η πιθανότητα πολέμου. Για την ώρα, αναμένοντας τις
αποφάσεις του ΟΗΕ και την αποστολή ή όχι των επιθεωρητών, το ενδεχόμενο
φαίνεται να έχει κάπως απομακρυνθεί. Όμως η πιθανότητα πολέμου είναι πολύ
μεγάλη, για δύο λόγους. Οι ΗΠΑ τον θέλουν και ο Σαντάμ εξακολουθεί, όπως και
στο παρελθόν, να κάνει λανθασμένες κινήσεις.

Ο πρόεδρος Μπους θέλει τον πόλεμο, τόσο για το προσωπικό του γόητρο όσο και
για θέματα γεωπολιτικής και οικονομίας. Δεδομένου ότι το Ιράκ εκτιμάται πως
διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα μετά τη Σαουδική Αραβία, πτώση του
Χουσεΐν και αντικατάστασή του με φιλοαμερικανικό καθεστώς θα σήμαινε σημαντική
αύξηση των ιρακινών εξαγωγών πετρελαίου και πτώση των τιμών, προς όφελος της
αμερικανικής αλλά και της διεθνούς οικονομίας.

Αντίθετα, ο Σαντάμ εκτιμά – ξανά – λάθος την κατάσταση, όπως το 1980 και το
1991. Έχει αποδείξει πως χάρη στο αυταρχικό – καταπιεστικό καθεστώς του
κατορθώνει να επιζεί, αλλά φαίνεται ανίκανος να μάθει από τα λάθη τού
παρελθόντος.

Το 1980 κήρυξε πόλεμο εναντίον του Ιράν, νομίζοντας πως θα έφερνε γρήγορα τους
Ιρανούς στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Οι Ιρανοί, όμως, δεν κάθησαν στο
τραπέζι των διαπραγματεύσεων παρά… οκτώ χρόνια μετά, σε πόλεμο που εξάντλησε
οικονομικά και τις δύο χώρες, στοίχισε 200.000 νεκρούς και 400.000 τραυματίες
στο Ιράκ και πολύ περισσότερους στο Ιράν, χωρίς καμία αλλαγή συνόρων.

Το 1990 εισέβαλε στο Κουβέιτ, θέλοντας να εκμεταλλευθεί και το πετρέλαιο του
Κουβέιτ για να εξισορροπήσει το οικονομικό βάρος του προηγούμενου πολέμου.

Πίστευε πως η Δύση δεν θα αντιδρούσε και φυσικά έκανε λάθος, με αποτέλεσμα
δεύτερη οικονομική και στρατιωτική καταστροφή. Τώρα, συνεχίζει να πιστεύει πως
με τις παλινωδίες του κερδίζει χρόνο και πως οι ΗΠΑ δεν θα θελήσουν να
παρέμβουν ξανά. Δυστυχώς για όλους, πλανάται ξανά.

* Δεύτερο ερώτημα: Έχει το Ιράκ χημικά, βιολογικά και πυρηνικά όπλα και πόσο
διατεθειμένο είναι να τα χρησιμοποιήσει;

Ο Σαντάμ προσπάθησε να αποκτήσει πυρηνικά ήδη από το 1970, όταν κατασκεύασε
τον αντιδραστήρα Οσιράκ, που μπορούσε να παράσχει εμπλουτισμένο ουράνιο, πρώτη
ύλη για ατομικές βόμβες.

Ο βομβαρδισμός τού αντιδραστήρα το 1981 από ισραηλινά αεροπλάνα ματαίωσε τα
σχέδιά του, στρέφοντάς τον προς τα βιοχημικά όπλα, που μπορούσαν να παραχθούν
πιο εύκολα και με μεγαλύτερη μυστικότητα. Τα χρησιμοποίησε στον πόλεμο με το
Ιράν, για πρώτη φορά από τον Α’ Παγκόσμιο. Τα χρησιμοποίησε όμως και εναντίον
αμάχων Κούρδων, σκοτώνοντας 5.000 γυναικόπαιδα το 1988. (Τότε η Δύση είχε
αντιδράσει από χλιαρά έως καθόλου, μια και ο Σαντάμ ήταν ο εκλεκτός της
εναντίον των φανατικών Ιρανών αγιατολάχ). Άρα, αν ο Σαντάμ το θελήσει δεν θα
έχει κανέναν ηθικό ενδοιασμό να τα χρησιμοποιήσει ξανά.

Δυσκολότερο είναι να απαντηθεί αν διαθέτει τώρα τέτοια όπλα. Πιθανόν να
υπάρχουν ακόμα αποθηκευμένα κάποια από εκείνα που είχαν παραχθεί μέχρι το
1990. Πιθανόν να έχουν παραχθεί καινούργια, γιατί η παραγωγή τους είναι πιο
εύκολη και μπορεί να γίνει κρυφά.

Όσο οι επιθεωρητές του ΟΗΕ δεν επιστρέφουν με απόλυτη ελευθερία κινήσεων, το
ερωτηματικό παραμένει.

* Τρίτο ερώτημα: Πόσο θα κρατήσει ο πόλεμος, τι μορφή θα πάρει;

Εκτιμώ πως θα είναι ιδιαίτερα σύντομος. Σήμερα, η δυσαναλογία δυνάμεων είναι
ασύγκριτα μεγαλύτερη από ό,τι το 1991. Το Ιράκ ουσιαστικά δεν έχει αεροπορία
και ναυτικό, η αεράμυνά του, που το 1991 θεωρούνταν μία από τις πιο σύγχρονες
παγκόσμια, είναι διαλυμένη, το υλικό του στρατού (τανκς, πυροβόλα κ.λπ.)
πεπαλαιωμένο και με μεγάλη έλλειψη ανταλλακτικών και το ηθικό του κλονισμένο,
με εξαίρεση ίσως τις πιστές στον Σαντάμ μονάδες της «Δημοκρατικής Φρουράς». Θα
αντιμετωπίσουν ακόμα πιο εξελιγμένα «έξυπνα» όπλα, όπως αθέατα βομβαρδιστικά
Β-2, ικανά σε μια πτήση να ρίξουν μέχρι 16 βόμβες Joam, που κατευθύνονται στον
στόχο με δορυφορικό σύστημα προσδιορισμού θέσης. Αν το 1991 οι Σύμμαχοι
ανέπτυξαν σχεδόν 400.000 ενόπλους εναντίον του Ιράκ, οι Αμερικανοί εκτιμούν
πως για τον νέο πόλεμο αρκούν περίπου 100.000.

Το 1991 οι αεροπορικές επιχειρήσεις διήρκεσαν έξι εβδομάδες και οι χερσαίες
τέσσερις ημέρες. Εκτιμώ πως αυτήν τη φορά οι αεροπορικές θα διαρκέσουν πολύ
λιγότερο καθώς οι στόχοι είναι λίγοι και οι χερσαίες (μέχρι έξω από τη
Βαγδάτη) το πολύ πέντε ημέρες – και ίσως λιγότερες.

Ο Νίκος Κ. Κυριαζής είναι επ. καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με
εξειδίκευση στη στρατηγική.