Νέα κρίση στη Σερβία

Η διάσπαση της συμμαχίας που ανέτρεψε τον Μιλόσεβιτς προ διετίας, η
διχόνοια μεταξύ των άλλοτε συμμάχων, τα μικροπολιτικά παιχνίδια του Σέρβου
πρωθυπουργού, η έκκληση του υπερεθνικιστή Σέσελι για μποϊκοτάρισμα του
δεύτερου γύρου, (ίσως και) η βροχή που έπεφτε στη χώρα όλη την ημέρα, οδήγησαν
στην ακύρωση των προεδρικών εκλογών.

Θρίαμβος της απάθειας: Σε πρώτο πλάνο, μια σκισμένη αφίσα του Βόισλαβ Κοστούνιτσα. Μπορεί η βροχή που έπεφτε όλη την Κυριακή στη Σερβία να μην εμπόδισε τον Μίρολιουμπ Λάμπους και τη σύζυγό του να ψηφίσουν, ίσως όμως να συνετέλεσε στην ακύρωση των προεδρικών εκλογών

Η είσοδος της Σερβίας σε μία νέα περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας είχε
ουσιαστικά προαναγγελθεί. Έπειτα από τον θρίαμβο της απάθειας στον δεύτερο
γύρο των προεδρικών εκλογών που διεξήχθησαν στη χώρα την Κυριακή, οι κάλπες θα
χρειαστεί να ξαναστηθούν (κάποια στιγμή μέσα στους επόμενους μήνες)
προκειμένου να εκλεγεί ο νέος πρόεδρος της χώρας. Το ποσοστό συμμετοχής έφτασε
μόλις το 45,5% των εγγεγραμμένων στους εκλογικούς καταλόγους, ενώ σύμφωνα με
τον εκλογικό νόμο (ο οποίος είχε ψηφιστεί επί Μιλόσεβιτς) απαιτείται η
προσέλευση τουλάχιστον του 50% για να θεωρηθούν έγκυρες οι εκλογές.

Οι Σέρβοι ψηφοφόροι είχαν να επιλέξουν ανάμεσα στον νυν πρόεδρο της
Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας, Βόισλαβ Κοστούνιτσα, ο οποίος επικρίνει τις
μεθόδους της σερβικής κυβέρνησης θεωρώντας ότι η σπουδή με την οποία επιδιώκει
να μεταρρυθμίσει την οικονομία αποβαίνει εις βάρος της κοινωνικής πολιτικής,
και τον νυν αντιπρόεδρο της σερβικής κυβέρνησης, Μιρολιούμπ Λάμπους, ο οποίος
έχει την υποστήριξη του πρωθυπουργού, Ζόραν Τζίντζιτς. Οι έριδες ανάμεσα στα
δύο στρατόπεδα είχαν αποδείξει τον αρνητικό τους αντίκτυπο από τον πρώτο
κιόλας γύρο των προεδρικών εκλογών, όταν ο φασίστας και υποστηριζόμενος από
τον Μιλόσεβιτς Βόισλαβ Σέσελι εξασφάλισε το ένα τέταρτο, σχεδόν, των ψήφων.
Κατόπιν αυτού, ο Σέσελι κάλεσε τους ψηφοφόρους να μποϊκοτάρουν τον δεύτερο
γύρο. Και η έκκλησή του βρήκε, πράγματι, απήχηση, καθώς το ποσοστό συμμετοχής
ήταν ιδιαίτερα χαμηλό στις περιοχές όπου είχε συγκεντρώσει ως υποψήφιος τα
καλύτερα αποτελέσματα στον πρώτο γύρο. Παρόλο, όμως, που ο Σέσελι θα
προσπαθήσει, αναμφισβήτητα, να διεκδικήσει ως προσωπικό του «επίτευγμα» την
ακύρωση των εκλογών, τα αίτια είναι πολύ βαθύτερα.

Όλα δείχνουν πως η πλειονότητα των Σέρβων ψηφοφόρων δεν θεώρησαν πως η
συμμετοχή τους στις εκλογές θα έπαιζε κάποιο ρόλο, πως επικρατεί στο εκλογικό
σώμα ευρεία απογοήτευση για τους καρπούς που έχει αποδώσει, μέχρι στιγμής, η
δημοκρατία. Μπορεί ο Κοστούνιτσα να εξασφάλισε το 67% των ψήφων έναντι 31% του
Λάμπους, αλλά στην πραγματικότητα είναι ο μεγάλος χαμένος των εκλογών, καθώς
είχε προειδοποιήσει επανειλημμένως τους ψηφοφόρους ότι η χώρα θα βυθιζόταν
«στο χάος και την αναρχία» αν ακυρώνονταν. Ο Λάμπους, αντίθετα, παρόλο που
παραδέχθηκε πως το αποτέλεσμα «διακυβεύει την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό»
είχε συμπαραταχθεί με την άποψη του Τζίντζιτς ότι δεν ελλοχεύει καμία πολιτική
κρίση, καθώς «οι θεσμοί λειτουργούν».

Εκ των πραγμάτων, ο μόνος που έχει λόγους να χαίρεται για την έκβαση του
δεύτερου γύρου είναι ο Σέρβος πρωθυπουργός, καθώς παραμένει κυρίαρχος του
πολιτικού παιχνιδιού. Γεγονός που στηρίζει τις καταγγελίες του Κοστούνιτσα ότι
υπήρξε «σιωπηλή» έκκληση για μποϊκοτάζ από τον Τζίντζιτς (οι δημοσκοπήσεις
έδειχναν πως ο ευνοούμενός του δεν είχε πιθανότητες να νικήσει τον
Κοστούνιτσα) καθώς και ότι οι εκλογικοί κατάλογοι «εμπλουτίστηκαν» με
περισσότερους από 500.000 ανύπαρκτους ψηφοφόρους ώστε να «αυξηθεί» το ποσοστό
της αποχής.

Ο εκλογικός νόμος

Μετά την αποτυχία της προχθεσινής ψηφοφορίας, ο Οργανισμός για την Ασφάλεια
και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) κάλεσε τις σερβικές αρχές να
τροποποιήσουν «εκτάκτως» τον εκλογικό νόμο που απαιτεί συμμετοχή ανώτερη του
50% στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών. Την ίδια άποψη εξέφρασε και ο
Κοστούνιτσα. Στους διπλωματικούς κύκλους του Βελιγραδίου κυριαρχεί η άποψη πως
η διεθνής κοινότητα θα πιέσει για την όσο το δυνατόν ταχύτερη επανάληψη των
προεδρικών εκλογών. Οι οποίες μπορεί να διεξαχθούν είτε μέσα στους επόμενους
τρεις μήνες είτε μέσα σε δύο μήνες από τη λήξη της θητείας του νυν – Σέρβου –
προέδρου, Μίλαν Μιλουτίνοβιτς, περίοδο κατά την οποία προσωρινά χρέη προέδρου
θα αναλάβει η πρόεδρος του σερβικού Κοινοβουλίου.

Όπως επισημαίνουν όμως οι δυτικοί διπλωμάτες, σε μία περίοδο κατά την οποία
επιδιώκεται η σύναψη στενότερων σχέσεων με την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ, η Σερβία δεν
έχει την πολυτέλεια να παρατείνει την περίοδο της πολιτικής αβεβαιότητας στην
οποία άνοιξαν την πόρτα τα προχθεσινά αποτελέσματα.