Σύγχρονη Οδύσσεια με πλοίο από… φελλούς

Φωτοβολίδες έσκιζαν τον λαμπερό απογευματινό ουρανό πάνω από τα κεφάλια
μας, καθώς κωπηλατούσαμε προς το λιμάνι. Ο αδερφός μου, ο Γκαρθ, είχε
σαστίσει. Ποτέ δεν τον είχαν υποδεχθεί με πυροτεχνήματα. Πέντε μέλη το πλήρωμά
μας, κανείς δεν είχε γευθεί παρόμοια εμπειρία. Πλήθος κόσμου είχε κατακλύσει
την ακτή, γεμίζοντάς μας με επευφημίες. Πρόσωπα ξένα, γελαστά, μας χαιρετούσαν
στα πορτογαλικά.

«Μπάρκο ντε ρόλας!», φώναζαν. «Το πλοιάριο των φελλών!»

«Μπάρκο ντε ρόλας!», φώναζαν. «Το πλοιάριο των φελλών!». Όλοι στη μικρή πόλη
Μπιτέτος ήθελαν να βοηθήσουν. Καθώς κατέβαινα από τη βάρκα μας, ένας άνδρας,
μάλλον ταραγμένος, μου άρπαξε το χέρι και μου είπε κάτι που… Ζήτησα συγνώμη.
Δεν ήξερα τη γλώσσα του. «Ο δήμαρχος!», φώναξε στη δική μου γλώσσα, με μια
ανάσα. «Σας περιμένει ο δήμαρχος!».

Ο Γκαρθ και ο Τζον, φίλοι που μεγάλωσαν μαζί στο Αν Άρμπορ του Μίσιγκαν,
έκαναν πάντα μεγάλα όνειρα. Τίποτα όμως δεν μπορούσε να συγκριθεί με αυτό που
τελικά επιχείρησαν: την κατασκευή μιας βάρκας από φελλούς κρασιού στο γκαράζ
του Γκαρθ, στην Ουάσιγκτον, και τον διάπλου του ποταμού Ντούρο της
Πορτογαλίας. Η οδύσσεια του πλοιαρίου των φελλών ξεκίνησε πριν από 30 χρόνια.
Παιδί τότε, ο Τζον είχε μπει σε μία από εκείνες τις «αέρινες» βάρκες από
καλάμια που καταπλέουν τη λίμνη Τιτικάκα του Περού και του ήρθε η ιδέα. Γιατί
να μην κατασκευάσει μια βάρκα από φυσικά υλικά; Όταν επέστρεψε, κατέληξε στους
φελλούς. Και οι γονείς του σταμάτησαν πλέον να πετούν τους φελλούς των
κρασιών…

Χρόνια αργότερα, έχοντας ταξιδέψει τον κόσμο, κατέληξε συντάκτης ομιλιών στον
Λευκό Οίκο. Αλλά δεν ξέχασε το όνειρό του. «Κατασκευάζω μια βάρκα από
φελλούς», έλεγε στους φίλους του, και τα μάτια του έλαμπαν. Όσοι δεν
καταλάβαιναν, υπέφεραν από έλλειψη φαντασίας. Αλλά ο Γκαρθ, ένας αρχιτέκτονας
στην Ουάσιγκτον, διέθετε φαντασία. Και ξετρελάθηκε με την ιδέα.

Η σύνδεση των μη συνεργάσιμων φελλών σε σταθερή δομή αποδείχθηκε εξαιρετικά
επίπονη εργασία. Οι δύο τους όμως αντιλήφθηκαν γρήγορα ότι η μορφή του
εξαγώνου -έξι φελλοί γύρω από έναν -ήταν η καταλληλότερη. Έπειτα από πολλές
αποτυχημένες δοκιμές, χρησιμοποιώντας αρχικά ελαστικές ταινίες για να
συγκρατούν τα εξάγωνα, τα κόλλησαν στη συνέχεια μεταξύ τους σχηματίζοντας
κορμούς. Ο ένας μετά τον άλλον, οι κορμοί πλέχτηκαν με γερά σκοινιά και
σφιχτούς κόμπους και στερεώθηκαν σε δίχτυα.

Η ιδέα των κορμών από φελλούς τους οδήγησε και στο σχέδιο του πλοιαρίου: κάτι
συγγενικό των Βίκινγκς… Αρκετές εβδομάδες αργότερα, 30 χρόνια μετά το πρώτο
όνειρο, το πλοίο πήρε σάρκα και οστά. Και ήταν τεράστιο, όπως το ήθελε ο
Γκαρθ. Μήκος 6,5 μέτρα, πλάτος 1,5 και ύψος περίπου 2. Σύνολο, 166.000 φελλοί.
Η πλειονότητα των οποίων προερχόταν από δωρεά εταιρείας κατασκευής φελλών, η
οποία ανέλαβε και τη μεταφορά του πλοίου στον σταθμό εκκίνησης για το
ταξίδι…

Η ιδέα των κορμών από φελλούς τούς οδήγησε και στο σχέδιο του πλοιαρίου: κάτι συγγενικό των Βίκινγκς

Στο ποτάμι. Πορτογαλικοί οι φελλοί, πορτογαλικός και ο προορισμός. Θα
επέστρεφαν σπίτι. Η περιπέτεια θα συνεχιζόταν στα 136 μίλια του ποταμού
Ντούρο, με κατάληξη το Πόρτο, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας και κέντρο
της βιομηχανίας πορτό.

Υπό τα βλέμματα των ηλικιωμένων κατοίκων του παραποτάμιου χωριού Μπάρκα ντε
Άλβα -οι περισσότεροι ψαράδες με ροζιασμένα, σκούρα πρόσωπα -ο Τζον και ο
Γκαρθ έσυραν το πλοιάριο στον ποταμό και αναχώρησαν πρώτοι. Οι υπόλοιποι θα
τους συναντούσαμε στη συνέχεια. Τις περισσότερες ώρες ήμασταν μόνοι στον
ποταμό. Αν και ο Τζον ήλπιζε πως θα πλέαμε, πληροφορηθήκαμε -αργά, δυστυχώς
-πως ο άνεμος το καλοκαίρι πνέει αντίθετα προς τη ροή του ποταμού. Εμείς, που
λίγο νωρίτερα απολαμβάναμε άναυδοι την ομορφιά γύρω μας, τώρα, με τον άνεμο να
μας δέρνει το πρόσωπο, αναθεματίζαμε κωπηλατώντας σκληρά, με την πλάτη να
ακουμπά το κατάστρωμα σε κάθε χεριά προς τα πίσω.

Ο Γκαρθ και ο Τζον ετοιμάζονται να σαλπάρουν

Γεύση από το παρελθόν. Ώσπου το κλίμα ξαφνικά άλλαξε. Αρκετά μακριά
είδαμε ένα μεγάλο φεριμπότ. Όλοι οι επιβάτες και τα μέλη του πληρώματος είχαν
βγει να μας χαιρετήσουν. Μέχρι και οι μάγειρες με τα ψηλά λευκά καπέλα
διακρίνονταν. Τους χαιρετούσαμε και γελούσαμε, είχαμε αναθαρρήσει. Η σκηνή
επαναλήφθηκε και τις επόμενες ημέρες. Ήταν λες και το περίεργο πλοίο μας -κάτι
μεταξύ επικού και παραλόγου -τους προκαλούσε έντονα συναισθήματα. Ίσως νά ‘ταν
η αθωότητα, η αίσθηση ενός παιδικού παιχνιδιού. Ίσως η γεύση από το παρελθόν,
ένα παρελθόν συνδεδεμένο στην Πορτογαλία με την εθνική ναυτιλιακή περηφάνια,
το αγαπημένο κρασί. Τα νέα για το εγχείρημά μας έφταναν σε κάθε περιοχή που
σταματούσαμε πριν από εμάς. Στο Πέσο ντα Ρέγκουα, σχεδόν στο μέσο του ποταμού,
οι Φίλοι του Ντούρο είχαν οργανώσει γιορτή. Ρύζι και κοτόπουλο, μαγειρεμένα
στο αίμα του. «Ο ποταμός αυτός είναι στην καρδιά μας», μας είπε ο γιγαντόσωμος
Αντόνιο. «Ελπίζουμε πως τώρα είναι και στη δική σας».

Οι αγκαλιές ανοιχτές

Η τρίτη ημέρα ήταν και η πιο δύσκολη. Είχαμε μπροστά μας τα φράγματα του
ποταμού. Άλλη μια φορά οι περίοικοι είχαν συγκεντρωθεί στις ακτές. Το να
καθοδηγήσουμε όμως τη βάρκα μας στα στενά θυροφράγματα των ρυθμιστικών
δεξαμενών, ήταν σαν να προσπαθείς να περάσεις κλωστή σε μια βελόνα δίπλα σε
ανεμιστήρα. Ο κόσμος φώναζε δείχνοντάς μας κατευθύνσεις, όμως δεν είχε
αποτέλεσμα. Πέσαμε πάνω στα τοιχώματα του θυροφράγματος πολλές φορές μέχρι να
ανακτήσουμε τον έλεγχο. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, μια ογκώδης θύρα σηκώθηκε,
παγιδεύοντάς μας στο εσωτερικό. Για μερικά λεπτά δεν ακουγόταν τίποτα. Ύστερα,
ένας τριγμός στον μηχανισμό της…Είχαμε αρχίσει την κάθοδο. Λίγο μετά
ξαναμπήκαμε στο σκοτάδι. Περιμέναμε εκεί, ώσπου η τεράστια πύλη, στην άλλη
πλευρά του έργου, σηκώθηκε, αποκαλύπτοντάς μας τον λαμπερό ήλιο και τον
ποταμό. Τρεις φορές επαναλήφθηκε το εγχείρημα και κάθε φορά τα καταφέρναμε
καλύτερα.

Τη 17η και τελευταία ημέρα συνοδεία καταγάλανου ουρανού και ανέμου (που ήταν
μαζί μας – σπάνια μεταχείριση), μπαίναμε στη σκιά της πόλης. Με τα χέρια στις
κόρνες και τις αγκαλιές ανοιχτές απαντούσαμε στους χαιρετισμούς του κόσμου
στην ακτή. Ο Τζον αγκάλιαζε τον πατέρα του, ο Γκαρθ έπαιζε μουσική, ο Γκάρβιν
έκανε φούσκες με σαπούνι. «Το πλοιάριο των φελλών!», «Το πλοιάριο των
φελλών!». Εκατόν εξήντα έξι χιλιάδες οι σύμμαχοι τα είχαν καταφέρει. Το ίδιο
κι εμείς.

Επιμέλεια: Ρένα Δημητρίου