ΛΑΪΛΑ ΧΑΛΕΝΤ «Γιατί έκλεψες το αεροπλάνο, μαμά;»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
9 λεπτά  |
 |
|
Η εικόνα που έκανε τον γύρο του κόσμου το 1969, μετατρέποντας την Λαϊλά |
Ίσως ο μύθος της να είναι κρυμμένος στο δαχτυλίδι… Η εικόνα που έκανε τον
γύρο του κόσμου το 1969, μετατρέποντάς την σε σύμβολο του παλαιστινιακού
αγώνα, είναι ιδιαίτερη από πολλές απόψεις: το Καλάσνικοφ που κρατούν τα
εύθραυστα χέρια, τα λαμπερά μαύρα μαλλιά τυλιγμένα στην κεφία. Είναι όμως
εκείνο το δαχτυλίδι που αντιστέκεται… Ο συνδυασμός ενός αντικειμένου
γυναικείας φιλαρέσκειας με μια σφαίρα. Αυτή είναι η ιστορία τής Λαϊλά Χαλέντ
(Leila Khaled). Και ίσως είναι ο λόγος για την ανθεκτική στον χρόνο δύναμη της
εικόνας της: η ομορφιά αναμεμειγμένη με τη βία…
Τι ήταν λοιπόν εκείνο το δαχτυλίδι; «Το έφτιαξα κατά τη διάρκεια της
εκπαίδευσης. Ήταν η πρώτη μου χειροβομβίδα. Την άνοιξα, έβγαλα το κεφαλάκι και
τύλιξα γύρω του μια σφαίρα. Μου φαινόταν όμορφο», λέει στα «ΝΕΑ» η 58χρονη
σήμερα Λαϊλά Χαλέντ, από το Αμμάν, όπου ζει από το 1992 μαζί με τον σύζυγο και
τα δύο παιδιά της.
Η διεθνής προσοχή συγκεντρώθηκε πάνω της, όταν στις 29 Αυγούστου του 1969
κατέλαβε μαζί μ’ έναν… συνάδελφό της από τη Ρώμη το αεροσκάφος της TWA με
προορισμό Αθήνα – Τελ Αβίβ, αναγκάζοντας τον πιλότο να προσγειωθεί απ’ ευθείας
στο Τελ Αβίβ. Δεν ήταν, όμως, μόνο η πράξη που τράβηξε την προσοχή – κανένας
στο αεροπλάνο δεν έπαθε τίποτα -, αλλά και η ομορφιά της Χαλέντ, η οποία
χαρακτηρίσθηκε ως «η πιο όμορφη αγωνίστρια της ελευθερίας στον κόσμο». Το
όνομα και η εικόνα της 25χρονης τότε Παλαιστινίας μπήκαν στα σπίτια όλου του
κόσμου, κάνοντας το παλαιστινιακό ζήτημα γνωστό σε όλο τον κόσμο.
Πώς αισθάνθηκε εκείνη την ημέρα; «Πάρα πολύ ευτυχισμένη. Ήταν η πρώτη φορά που
αναγνωρίστηκα ως αγωνίστρια και ως γυναίκα. Παρόλο που αγωνιζόμασταν άνδρες
και γυναίκες μαζί, η πράξη μου αυτή έδωσε πίστη και θάρρος στις γυναίκες πως
μπορούν να κάνουν τα πάντα, αρκεί να έχουν πίστη και να είναι πεπεισμένες ότι
μπορούν», απαντά χωρίς δισταγμούς. Χαρακτηρίζει την αεροπειρατεία του 1969
«επιτυχημένη». «Θέλαμε να κάνουμε το πρόβλημα των Παλαιστινίων γνωστό στον
κόσμο. Μέχρι τότε, όλοι νόμιζαν ότι οι Παλαιστίνιοι είναι απλώς πρόσφυγες και
το μόνο που χρειάζονται είναι σκηνές και ανθρωπιστική βοήθεια».
Η μεγάλη δημοσιότητα την ανάγκασε να υποβληθεί σε πλαστική επέμβαση για να
αλλάξει τα χαρακτηριστικά του προσώπου της. «Όλοι με ήξεραν λόγω της
δημοσιότητας. Δεν υπήρχε περίπτωση να περάσω από τις ισραηλινές αρχές
ασφαλείας με το παλιό μου πρόσωπο», λέει. Ναι, όμως, άλλες γυναίκες δεν θα το
έκαναν… «Άλλες γυναίκες… όχι εγώ», λέει γελώντας.
Ακολούθησε η δεύτερη αεροπειρατεία της, το 1970, σε αεροσκάφος της ισραηλινής
El Al, που ξεκινούσε από το Άμστερνταμ. Το σχέδιο απέτυχε και ο Νικαραγουανός
σύντροφός της Πάτρι Αργκέγιο έπεσε μπροστά της νεκρός από τις σφαίρες των
ένοπλων φρουρών του αεροπλάνου. Τότε απείλησε ότι θα πετούσε τις χειροβομβίδες
που κρατούσε. Γιατί δεν τις πέταξε; «Θα μπορούσα να τις είχα πετάξει, αλλά οι
οδηγίες για τις αποστολές ήταν σαφείς. Ποτέ να μη σκοτώσουμε ή τραυματίσουμε
άνθρωπο». Τότε, γιατί δεν τη σκότωσαν οι αρχές; «Δεν ξέρω γιατί δεν με
σκότωσαν. Ευτυχώς. Μάλλον φοβήθηκαν επειδή κρατούσα τις χειροβομβίδες»,
θυμάται.
«Άλλο τρομοκρατία, άλλο πάλη»
 |
|
Ο αγώνας συνεχίζεται. Η Λαϊλά Χαλέντ την περασμένη άνοιξη, διαμαρτύρεται κατά |
Η δεύτερη αεροπειρατεία της Χαλέντ απέτυχε, το αεροπλάνο προσγειώθηκε στο
Χίθροου και η ίδια έμεινε αναίσθητη από χτύπημα που δέχθηκε στο κεφάλι. Όταν
ξύπνησε, βρισκόταν ήδη σε βρετανική φυλακή και στο κέντρο τής διεθνούς κρίσεως
που ξέσπασε τον Μαύρο Σεπτέμβρη του 1970, όταν μαχητές του Λαϊκού Μετώπου για
την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PFLP) κατέλαβαν πέντε επιβατικά αεροπλάνα
και ανατίναξαν τρία από αυτά στην έρημο της Ιορδανίας μπροστά στις κάμερες,
ζητώντας την απελευθέρωση επτά Παλαιστινίων κρατουμένων, μεταξύ των οποίων και
η ίδια.
Κρατήθηκε επί 28 ημέρες στην Αγγλία και ο τότε Βρετανός πρωθυπουργός
Έντουαρντ Χιθ την απελευθέρωσε, ανταλλάσσοντάς την με 56 δυτικούς ομήρους που
κρατούσε το PFLP. Παρ’ ότι ουδέποτε απαγγέλθηκαν κατηγορίες εναντίον της και
ουδείς σκοτώθηκε σε καμία από τις δύο αεροπειρατείες στις οποίες έλαβε μέρος,
μερικοί τη θεωρούν ακόμη τρομοκράτισσα. «Δεν είμαι τρομοκράτισσα», λέει.
«Τρομοκράτες είναι η αμερικανική διοίκηση και όσοι κυβερνούν μαζί με τον
Σαρόν. Αυτοί φυλακίζουν τον λαό της Παλαιστίνης, επιβάλλουν απαγόρευση
κυκλοφορίας, καταστρέφουν και κάνουν ό,τι μπορούν για ν’ αναγκάσουν τον
παλαιστινιακό λαό να παραδοθεί, να μην έχει δικαίωμα στη ζωή. Οι Παλαιστίνιοι
δεν το δέχονται αυτό και δεν πρόκειται ν’ αφήσουν τη γη τους. Από το 1948
μέχρι σήμερα αντιστέκονται. Αυτό δεν τους λέει κάτι;», αναρωτιέται. Για την
ίδια η λύση είναι ένα ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος και το δικαίωμα
επιστροφής των προσφύγων. «Αν δεν γίνουν αυτά, ο πόλεμος θα συνεχιστεί, γιατί
η αιτία της σύγκρουσης θα υπάρχει. Η απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων από
τα εδάφη μας θα είναι μόνο η αρχή…».
Όπως ο ήρωάς της, ο Τσε Γκεβάρα, η Χαλέντ διαθέτει και τη λάμψη και την
πίστη. Και παραμένει ριζοσπαστική: «Έχουμε δικαίωμα ν’ αντισταθούμε στην
κατοχή, ακόμη και με ένοπλο αγώνα. Όμως, οι αντίπαλοί μας έχουν την υποστήριξη
των ΜΜΕ και οι Αμερικανοί μάς κατηγοριοποιούν ως τρομοκράτες. Μετά την 11η
Σεπτεμβρίου υπάρχει μια σύγχυση ανάμεσα στις έννοιες τρομοκρατία και πάλη. Και
φταίνε και τα μίντια. Κανένας δεν μιλάει για την κρατική τρομοκρατία, την
τρομοκρατία του Ισραήλ που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ και την τρομοκρατία των
ΗΠΑ που θέλουν ν’ αλλάζουν καθεστώτα, ανάλογα με τα συμφέροντά τους. Είδατε τι
έγινε στο Αφγανιστάν και βλέπετε τι πάνε να κάνουν στο Ιράκ. Αυτό είναι
τρομοκρατία και όχι ο αγώνας ενάντια στην κατοχή».
Η Λαϊλά Χαλέντ είναι σήμερα είναι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του Λαϊκού
Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης και βουλευτής του Παλαιστινιακού
Εθνικού Συμβουλίου, ενώ συμμετέχει στην Ένωση Παλαιστινίων Γυναικών.
«Ο αγώνας μας είναι κοινός. Στα δεινά είμαστε ίσες με τους άνδρες. Οι
γυναίκες μπορούν να γίνουν ισότιμες όχι μόνο στις υποχρεώσεις, αλλά και στα
δικαιώματα. Όμως, αυτό που προέχει είναι η απελευθέρωση», τονίζει η γυναίκα
που γεννήθηκε στη Χάιφα το 1944 και ήταν μόλις τεσσάρων ετών όταν το 1948
ξεριζώθηκε και εγκαταστάθηκε στον Λίβανο.
Η ίδια δηλώνει πολιτικοποιημένη από τα 15 της. «Η όλη ατμόσφαιρα, τότε, ήταν
τέτοια και εντάχθηκα στο Αραβικό Εθνικιστικό Κίνημα», λέει. Σε ηλικία 20
χρόνων ξεκίνησε τις σπουδές της στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού, όμως
τα παράτησε το 1963 λόγω οικονομικών δυσκολιών, έφυγε για το Κουβέιτ όπου
εργάστηκε ως δασκάλα και εντάχθηκε στην πολιτική ομάδα που θα άλλαζε τη ζωή
της: το PFLP. Μετά την ήττα των Αράβων στον πόλεμο του ’67, έγινε ακόμη
περισσότερο ενεργός και στην ηλικία των 24 βρισκόταν ήδη στην Ιορδανία
προκειμένου να εκπαιδευθεί εντατικά για τον ρόλο που την περίμενε…
Της επέτρεψαν να πάει στη Γάζα το 1996, όχι όμως και στη Χάιφα, που
βρίσκεται πια σε ισραηλινό έδαφος. «Χρειαζόμουν άδεια για να πάω μέχρι εκεί
και δεν μου την έδωσαν. Για μένα δεν ήταν επιστροφή, απλά γύρισα πίσω. Και
είναι φυσικό μου δικαίωμα. Δεν χρειάζομαι την ισραηλινή άδεια για να πάω
εκεί…».
«Σμπαράλιασε ένα εκατομμύριο ταμπού»
 |
|
Μετά την πρώτη της αεροπειρατεία, η Χαλέντ άλλαξε με επέμβαση τα |
Όπως έγραψε η Elieen McDonald στο βιβλίο της «Shoot the Women First», «Η
Χαλέντ σμπαράλιασε ένα εκατομμύριο ένα ταμπού μέσα σε μια νύχτα…».
Προσπέρασε τους πατριαρχικούς περιορισμούς της αραβικής κοινωνίας, έλαβε ίσο
ρόλο με τους άνδρες στην ένοπλη πάλη, χώρισε και ξαναπαντρεύτηκε, έκανε παιδιά
μετά τα 30.
Όμως, δεν ήταν εύκολο να είσαι και γυναίκα και αγωνίστρια, εξομολογείται.
«Στην αρχή, όταν ήμουν στο Αραβικό Εθνικιστικό Κίνημα τα πράγματα ήταν απλά.
Από το 1967 και ύστερα δυσκόλεψαν, το κλίμα που επικρατούσε στον αραβικό κόσμο
ήταν ο ένοπλος αγώνας και παρόλο που τότε δέχθηκαν γυναίκες, τις εμπόδιζαν να
έχουν ηγετικό ρόλο. Οι γυναίκες συμμετείχαν σε ό,τι μπορούσαν. Οι περισσότερες
έπαιξαν τον παραδοσιακό ρόλο. Υπήρχαν όμως και κάποιες που δεν περιορίστηκαν
σ’ αυτό».
Η Λαϊλά Χαλέντ είναι όμως και μητέρα δύο παιδιών, του 20χρονου σήμερα Μπεντίρ
και του 17χρονου Μπασάρ. Πόσο εύκολο ήταν να είναι ταυτόχρονα και
επαναστάτρια; «Έζησα όλη μου τη ζωή μεταξύ Ιορδανίας, Λιβάνου και Συρίας,
υποστηρίζοντας τον αγώνα μας. Στην αρχή μόνη, ύστερα από το 1982 με τον σύζυγό
μου και έγκυος. Έμαθα ότι μπορείς να είσαι ταυτόχρονα πολιτική ακτιβίστρια και
γυναίκα. Και δεν μετανιώνω. Είμαι περήφανη που είμαι γυναίκα και Παλαιστινία».
Πάντως δεν θα ξεχάσει ποτέ την πρώτη αντίδραση του γιου της, όταν έμαθε για το
παρελθόν της. «Ο μεγάλος μου γιος ήταν τότε πέντε ετών και πήγαινε στο
νηπιαγωγείο. Εκείνη την ημέρα γύρισε στο σπίτι κλαίγοντας και μου είπε: “Μαμά,
είσαι κλέφτρα; Πώς μπορεί η μαμά μου να είναι κλέφτρα;”. Του είχαν πει ότι
έκλεψα ένα αεροπλάνο. Εκείνος συνέχισε να κλαίει και να μου λέει “πού είναι το
αεροπλάνο μαμά; Θέλω να μου το δώσεις”… Τότε προσπάθησα να του εξηγήσω. Του
φάνηκε πολύ περίεργο, δεν μπορούσε να το πιστέψει. Μεγαλώνοντας, όμως,
κατάλαβε. Τώρα πια έχουν μεγαλώσει και οι δύο και ξέρουν τα πάντα. Νομίζω πως
είναι περήφανοι για τη μητέρα τους…».
«Λάθος τρόπο διάλεξε η 17Ν»
Τι γνώμη έχει για τις τρομοκρατικές ομάδες, το αντάρτικο πόλης που έδρασε στην
Ευρώπη τις προηγούμενες δεκαετίες, αλλά και για την εγχώρια 17 Νοέμβρη; Η
απάντησή της έρχεται μαζί με μια ερώτηση κι ένα τρανταχτό γέλιο: «Υπάρχουν
δυτικοί επαναστάτες;». Όσο για τη 17 Νοέμβρη, «ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι
που διαβάζω ότι συλλαμβάνονται στην Ελλάδα όλο το καλοκαίρι;», ρωτά. Και στη
συνέχεια απορεί: «Δεν ξέρω τι πήγαιναν να κάνουν αυτοί οι άνθρωποι, αλλά δεν
νομίζω ότι διάλεξαν τον σωστό τρόπο. Οι αεροπειρατείες ήταν ένα μέσο της
εποχής μου, αλλά για διαφορετικούς λόγους και με συγκεκριμένο στόχο, όπως σας
είπα. Σήμερα τα μέσα πρέπει ν’ αλλάξουν. Δεν χρειαζόμαστε τέτοιες μεθόδους. Η
έκφραση σε μια δημοκρατική κοινωνία πρέπει να είναι διαφορετική. Εξαρτάται,
βέβαια, από την κοινωνική κατάσταση, από το καθεστώς. Όμως, απ’ ό,τι ξέρω,
καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει πρόβλημα με το καθεστώς. Και κάθε φορά που
γίνεται μια ενέργεια πρέπει κανείς να σκέφτεται “ποιος;”, “γιατί” και “ποιος
είναι ο στόχος”».
Google news
