ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ο Μωάμεθ και το βουνό

Εάν υπάρχει αντιστοιχία στον χώρο των media για τη γνωστή ρήση περί Μωάμεθ και
βουνού, τότε αυτή αφορά τους πολίτες (με την ιδιότητά τους ως αναγνώστες,
τηλεθεατές και ακροατές) και τη γενική ειδησεογραφία. Και η αλήθεια είναι πως
ο Μωάμεθ (πολίτες) έχει σταματήσει να πολυπηγαίνει στο βουνό. Τα δεδομένα
είναι γνωστά: οι κυκλοφορίες των εφημερίδων είναι σε σταδιακή φθίνουσα πορεία
(η Διεθνής Ένωση Εφημερίδων προβλέπει για τις δυτικές χώρες πτώση από 2 έως 3%
για τα επόμενα τέσσερα χρόνια), οι τηλεθεάσεις των δελτίων ειδήσεων επίσης και
το Ίντερνετ δεν αποδεικνύεται το νέο μέσο όπου η ενημέρωση θα ανθήσει, αφού οι
χρήστες προτιμούν άλλες δραστηριότητες όπως τη μεταξύ τους επικοινωνία.
Παράλληλα, παρατηρείται το φαινόμενο της μετακίνησης των πολιτών από Μέσα που
χρηματοδοτούνται κυρίως από διαφήμιση (ραδιοτηλεόραση και, ώς ένα βαθμό,
έντυπα) προς Μέσα που στηρίζονται σε πληρωμή από τον καταναλωτή, όπως η
καλωδιακή τηλεόραση, τα DVDs, τα παιχνίδια video και o κινηματογράφος.

Ωστόσο, οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν πως εφόσον οι πολίτες δεν πάνε στις
ειδήσεις, οι ειδήσεις θα πάνε στους πολίτες – και θα πάνε τη στιγμή που αυτοί
δεν έχουν ουσιαστικά άλλη επιλογή από το να παρακολουθήσουν. Η αρχή έγινε προ
επταετίας στη Στοκχόλμη με τη δωρεάν εφημερίδα Metro, η οποία άρχισε να
μοιράζεται στις εισόδους του Μετρό για να γεμίσει την εικοσάλεπτη διαδρομή
προς το γραφείο. Η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος μάλλον έχει βρει, έστω και
με κάποια καθυστέρηση, μιμητές. Στην Αυστραλία, η εταιρεία Buspack έχει
αρχίσει να τοποθετεί τηλεοράσεις στα λεωφορεία ενώ η εταιρεία Inlink βάζει
αντίστοιχες οθόνες σε ανελκυστήρες χώρων εργασίας. Στην άλλη πλευρά του
Ειρηνικού, η εταιρεία Global Vision Interactive έχει ξεκινήσει στη Νέα Υόρκη
την εγκατάσταση τηλεοπτικών δεκτών σε ταξί. Στόχος είναι ο συγκεκριμένος
χρόνος: στην Αυστραλία, τα 60 λεπτά την ημέρα σε μαζική συγκοινωνία και τα δύο
λεπτά στο ασανσέρ, ενώ στις ΗΠΑ τα 13 λεπτά που είναι ο μέσος όρος διαδρομής
με ταξί.

Γιατί όμως λαμβάνουν χώρα όλα αυτά τα εγχειρήματα; Σίγουρα όχι για να μπορούν
οι πολίτες να είναι ενημερωμένοι. Ίσως εκ πρώτης όψεως εκπλήσσει, αλλά το
φθίνον ενδιαφέρον για τις ειδήσεις στενοχωρεί εξίσου εκδότες και διαφημιστές.
Και αυτό διότι η γενική ειδησεογραφία ήταν πάντα μία πλατφόρμα που εγγυόταν
μαζικό κοινό, αφού όλοι ενδιαφέρονται – έστω και λίγο. Η σταδιακή κατάτμηση
του κοινού σε άλλα Μέσα και η ενασχόλησή του με άλλες δραστηριότητες έχει
πλήξει σημαντικά τους διαφημιστές, αφού πρέπει να προσπαθήσουν πολύ παραπάνω
(χωρίς συνήθως να πληρωθούν επιπλέον) για να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά ένα
προϊόν. Έτσι, αντιδρούν ενθουσιωδώς στην προοπτική τού να ξαναβρούν τη μαζική
κάλυψη που επιθυμούν, ειδικά μέσω ενημέρωσης που ο πολίτης είναι τρόπον τινά
(συχνά λόγω ανίας) αναγκασμένος να παρακολουθήσει.

Αναμένεται επιβίωση και εξάπλωση του φαινομένου; Βραχυπρόθεσμα ναι, ειδικά από
τη στιγμή που ο νέος τρόπος είναι γνώριμος και μπορεί να χρησιμοποιηθεί
υπάρχον διαφημιστικό υλικό (δηλαδή τηλεοπτικό σποτάκι), δηλαδή δεν υπάρχει
οριακό κόστος. Ωστόσο, οι διαφημιστές γνωρίζουν καλά πως ο αντίκτυπος και η
αποδοχή ενός μηνύματος είναι σε χαμηλότερα επίπεδα όταν ο καταναλωτής είναι σε
συνθήκες αδιαφορίας από το όταν ενδιαφέρεται έντονα για το αντικείμενο. Εάν
συνεπώς, οι πολίτες πλέον δεν συναρπάζονται από τις ειδήσεις, στο τέλος οι
διαφημιστές θα πρέπει, για το καλό των πελατών τους, να βρουν νέους τρόπους
επικοινωνίας με το κοινό. Και τότε κερδισμένα θα είναι τα Μέσα που θα έχουν
επενδύσει στην πλήρη κάλυψη των αναγκών των αναγνωστών, ακροατών ή τηλεθεατών
τους, συνεπώς Μέσα με πιστό κοινό. Το πότε θα γίνει αυτό, ωστόσο, είναι πολύ
πιο αμφίβολο…

Ο Κων/νος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων (World
Association of Newspapers – WAN) και μέλος του Δ.Σ. της IFRA, παγκόσμιου
οργανισμού για την τεχνολογία στα ΜΜΕ.