ΧΑΡΟΛΝΤ ΜΠΛΟΥΜ Οι εκατό μεγαλοφυΐες που άλλαξαν τη γραφή και τη σκέψη

Τις εκατό σημαντικότερες προσωπικότητες που σφράγισαν με την παρουσία τους την παγκόσμια σκέψη, διανόηση και γραφή, ξεχώρισε και αναφέρει στο νέο του βιβλίο, υπό τον τίτλο «Genius» (Μεγαλοφυΐα), ο Αμερικανός κριτικός Χάρολντ Μπλουμ

Πόσες μεγαλοφυΐες σφράγισαν με την παρουσία τους την παγκόσμια σκέψη, διανόηση
και γραφή; Πολλές, θα πει κανείς. Τις εκατό σημαντικότερες ξεχώρισε και
αναφέρει στο νέο του βιβλίο ο Αμερικανός κριτικός Χάρολντ Μπλουμ, υπό τον
τίτλο «Genius» (Μεγαλοφυΐα), εκδόσεις Fourth Estate (και «Il Genio», εκδόσεις
Rizzoli, στα ιταλικά).

«Μη με ρωτάτε “γιατί παραλείψατε εκείνον τον συγγραφέα; ” ή “γιατί δεν
αναφέρατε τους άλλους;”», λέει σε συνέντευξή του στην ιταλική εφημερίδα
«Corriere della Sera». «Στην Αγγλία, όπου το βιβλίο μου ήδη κυκλοφόρησε, οι
βιβλιοκριτικοί έχουν κάνει τους υπολογισμούς και μου αποδίδουν κατηγορίες. Για
παράδειγμα: Από τους εκατό συγγραφείς που επέλεξα, μόνον έντεκα είναι
γυναίκες, υπάρχει ένας και μοναδικός εκπρόσωπος από την Άπω Ανατολή, η Αφρική
έχει αγνοηθεί κτλ, κτλ. Πάντα η ίδια ιστορία».

Οι 832 σελίδες του βιβλίου, που δεν έχει ακόμη κυκλοφορήσει στην πατρίδα του
συγγραφέα και καθηγητή Φιλολογίας στα Πανεπιστήμια του Γέιλ και της Νέας
Υόρκης, τις Ηνωμένες Πολιτείες, (αναμένεται να τοποθετηθεί στα ράφια των
βιβλιοπωλείων τον Νοέμβριο), είναι χωρισμένες σε εκατό λήμματα, που
αντιστοιχούν σε ισάριθμες «μεγαλοφυΐες». Από τον ανώνυμο συντάκτη των πρώτων
βιβλίων της Αγίας Γραφής έως τον Οκτάβιο Παζ, την Άιρις Μέρντοχ και τον Ραλφ
Έλισον. Σκοπός του έργου, όπως μαρτυρά δε και ο υπότιτλός του, είναι να
παρουσιάσει «την αίσθηση της υπεροχής μέσα από τις ιστορίες εκατό δημιουργικών
μυαλών».

Ο πειρασμός των υπολογισμών, ωστόσο, είναι έντονος. Στον κατάλογο των
«εκλεκτών» του Αμερικανού κριτικού περιλαμβάνονται ως εκπρόσωποι της αρχαίας
ελληνικής φιλοσοφίας ο Σωκράτης και ο Πλάτων, μορφές της λατινικής
γραμματείας, όπως ο Λουκρήτιος και ο Βιργίλιος, από τον ισλαμικό κόσμο ο
Μωάμεθ, καθώς και πέντε Ιταλοί (Δάντης, Λεοπάρντι, Πιραντέλο, Μοντάλε και
Καλβίνο), έντεκα Γάλλοι και επτά Γερμανοί συγγραφείς.

Ανάμεσά τους όμως δεν συγκαταλέγεται κανένας που να βρίσκεται στη ζωή. Δεν
υπάρχουν άραγε πλέον μεγαλοφυΐες; «Κάθε άλλο», απαντά ο Χάρολντ Μπλουμ. «Ο
Πορτογάλος νομπελίστας Ζοζέ Σαραμάνγκου, η Καναδή ποιήτρια Αν Κάρσον, ο
Βρετανός ποιητής Τζόφρι Χιλ και περισσότεροι από έξι συγγραφείς της Βορείου
και Νοτίου Αμερικής, θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στο βιβλίο. Δεν το έκανα
όμως για να αποφύγω έναν άχρηστο πόλεμο. Θέλησα να θέσω όρια, κι έτσι επέλεξα
να σταματήσω στα εκατό ονόματα, ενώ θα μπορούσα άνετα να φτάσω στα χίλια. Ήδη
το βιβλίο όμως μου φαίνεται αρκετά πυκνό. Σκοπός μου δεν ήταν να φτιάξω μια
εγκυκλοπαίδεια. Θέλησα μόνον μέσα από εκατό παραδείγματα να παρουσιάσω το
θαυμαστό έργο του πνεύματος και να διδάξω στους κοινούς αναγνώστες πώς να το
αναγνωρίζουν και να το εκτιμούν».

Ποιος είναι ο ορισμός της μεγαλοφυΐας όμως κατά τον Χάρολντ Μπλουμ; «Όπως
γράφω στον επίλογο, μεγαλοφυΐα είναι εκείνος ή εκείνη που παράγει έργα τα
οποία δεν χάνουν την αξία τους με το πέρασμα του χρόνου. Ο Σαίξπηρ αποτελεί το
πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μεγαλοφυΐα δεν έχει όρια. Η εμφάνισή της δεν
εξαρτάται από ειδικές ιστορικές συνθήκες και κοινωνικούς και οικονομικούς
παράγοντες. Είναι μοναδική».

INFO

Harold Bloom, «Genius», Εκδόσεις Fourth Estate, Τιμή: 25 λίρες (στη Βρετανία),
26 ευρώ (στην Ιταλία).