Οι 5 γκρίζες ζώνες του προϋπολογισμού

Ο υπουργός Οικονομίας κ. Νίκος Χριστοδουλάκης θα χρειασθεί να έχει την τύχη
με το μέρος του για να εφαρμοσθεί ο προϋπολογισμός του 2003 χωρίς αποκλίσεις,
έτσι όπως τον σκιαγράφησε στο σχέδιο που υπέβαλε στο Υπουργικό Συμβούλιο την
Τετάρτη.

Ο προϋπολογισμός έχει πέντε τουλάχιστον στοιχεία αβεβαιότητας. Αν κάποιο από
αυτά διαψευσθεί στην πράξη, το πλεονασματικό αποτέλεσμα θα τεθεί σε κίνδυνο.
Και οι πιθανότητες να μην πάει κάτι τόσο καλά όσο ελπίζει ο αρμόδιος υπουργός
δεν είναι μικρές, τουλάχιστον όπως δείχνουν τα πράγματα μέχρι στιγμής.

Συγκεκριμένα, οι 5 επισφαλείς προβλέψεις του προϋπολογισμού είναι οι εξής:

1. Η ανάπτυξη, που προβλέπεται στο 4,1% για το 2003. Το ποσοστό αυτό
είναι το ίδιο που προέβλεπε το υπουργείο Οικονομίας από την αρχή του έτους,
ενώ έχουν μεσολαβήσει αρνητικές εξελίξεις, τουλάχιστον στο διεθνές περιβάλλον,
που έχουν οδηγήσει όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις ΗΠΑ σε
αναθεωρήσεις προς τα κάτω των δικών τους ρυθμών ανάπτυξης. Πηγές, προερχόμενες
από την Τράπεζα της Ελλάδος, επισημαίνουν ότι οι ενδείξεις από την πορεία των
εξαγωγών, την τουριστική κίνηση, τη βιομηχανική παραγωγή και άλλους δείκτες
δεν δικαιολογούν την εκτίμηση ότι η Ελλάδα παραμένει εντελώς αλώβητη από τη
διεθνή στασιμότητα. Για την ακρίβεια, εκτιμάται ότι ούτε φέτος θα επιτευχθεί
το 3,8% που προβλέπει η κυβέρνηση, αλλά το αποτέλεσμα θα είναι πιο κοντά στο
3,5% ή και κατώτερο. Αν σ’ αυτά τα δεδομένα προστεθεί και ένας πόλεμος στο
Ιράκ, το αποτέλεσμα μπορεί να γίνει ακόμη δυσμενέστερο, ανάλογα με τη διάρκεια
και τις επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία.

Το χαμηλότερο ΑΕΠ θα επιδράσει κατά κύριο λόγο στα φορολογικά έσοδα, τα οποία
θα μειωθούν αφού θα φορολογηθούν χαμηλότερα εισοδήματα.

2. Ο πληθωρισμός, που προβλέπεται στο 2,5%, προϋποθέτει ότι δεν θα
υπάρξει καμία επίπτωση από οποιαδήποτε εξέλιξη στο Ιράκ. Αυτό το αναγνωρίζει
το ίδιο το σχέδιο, που παρουσίασε προχθές ο κ. Χριστοδουλάκης. Είναι προφανές
ότι αν αυξηθεί η τιμή του πετρελαίου, τότε η εικόνα θα είναι διαφορετική.
Όμως, ακόμη κι αν δεν αυξηθεί το πετρέλαιο, δύσκολα θα μειωθεί τόσο σημαντικά
ο πληθωρισμός, που βρίσκεται σήμερα στο 3,5%, αφού έχει αποδειχθεί ότι
υπάρχουν διαρθρωτικά προβλήματα στην ελληνική οικονομία, τα οποία τον κρατούν
υψηλά. Αυτά τα προβλήματα έχουν να κάνουν με τον ανταγωνισμό, που δεν
λειτουργεί σε όλες τις αγορές, και είναι προφανές ότι δεν μπορούν να λυθούν
μέσα σε ένα χρόνο.

Αν ο πληθωρισμός ξεφύγει σε όλη την Ευρώπη, είναι πιθανό να προχωρήσει η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε αύξηση των επιτοκίων, οπότε θα επιβαρυνθούν οι
δαπάνες, μέσω των τόκων, αλλά και μέσω των πιέσεων για αυξημένες μισθολογικές
αυξήσεις. Για τα έσοδα πάντως ο πληθωρισμός είναι «ευπρόσδεκτος», αφού αυξάνει
την ονομαστική τους αξία.

3. Οι δαπάνες, οι οποίες προβλέπεται να συγκρατηθούν και να αυξηθούν με
ρυθμό χαμηλότερο από το ονομαστικό ΑΕΠ, δηλαδή τον ρυθμό ανάπτυξης μαζί με τον
πληθωρισμό. Μάλιστα, για τις καταναλωτικές δαπάνες προβλέπεται μείωση κατά 7%.

Οι στόχοι αυτοί είναι πράγματι σωστοί, αλλά δεν έχουν προηγούμενο εφαρμογής
και επομένως ίσως αποδειχθούν υπερβολικά φιλόδοξοι. Αυτή η εκτίμηση βασίζεται
μάλιστα και στην εμπειρία της φετινής χρονιάς, κατά την οποία προβλέπεται να
σημειωθεί υπέρβαση δαπανών κατά 1.230 εκατ. ευρώ.

4. Τα φορολογικά έσοδα και ιδίως τα έσοδα από τους έμμεσους φόρους, που
προβλέπονται αυξημένα κατά 6,7%. Η κυβέρνηση βασίζει την εκτίμησή της αυτή στη
σύλληψη της φοροδιαφυγής, η οποία αποτελεί πάντα ένα στοιχείο αβεβαιότητας.

5. Τα έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις, τα οποία προβλέπεται να φτάσουν τα
1,7 δισ. ευρώ. Η εκτίμηση αυτή θεωρείται υπερβολικά αισιόδοξη, με δεδομένη την
εικόνα του Χρηματιστηρίου, αλλά και των αγορών σε όλο τον κόσμο, οι οποίες
έχουν εξαντλήσει τη ρευστότητα πολλών επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να είναι
υποψήφιοι επενδυτές για τις ελληνικές κρατικές επιχειρήσεις.

Πέρυσι τέτοια εποχή, κ. Χριστοδουλάκης είχε προσαρμόσει επί το ρεαλιστικότερο
το σχέδιο προϋπολογισμού που είχε υποβάλει τότε ο σημερινός υπουργός Άμυνας κ.
Γ. Παπαντωνίου. Φέτος, ίσως κάνει το ίδιο για το δικό του σχέδιο, ιδίως αν του
δώσει την αφορμή μια απόφαση για πολεμική σύρραξη στο Ιράκ.