ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι γερμανικές εκλογές

Όταν γράφονται αυτές οι γραμμές, το αποτέλεσμα των εκλογών δεν είναι ακόμη
γνωστό. Όμως, δεν πρέπει να προσεγγίζουμε την πολιτική σαν ένα «καλοστημένο
θέατρο». Στο οποίο ο επιτυχημένος πολιτικός προσπαθεί με τη σωστή σκηνική του
εμφάνιση να επηρεάσει το εκλογικό σώμα. Έτσι, η έκβαση των γερμανικών εκλογών
δεν εξαρτάται από τη δομή της προσωπικότητας του Schroder ή του Stoiber (Le
Monde, 18/9/2002). Κάτω απ’ αυτό το πρίσμα θα εστιάσω την προσοχή μου σε δύο
βασικά ζητήματα, τα οποία διαφοροποιούν εξόφθαλμα τον συντηρητικό από τον
κεντροαριστερό συνασπισμό. Τα ζητήματα τούτα θα προκαλέσουν ιδιαίτερες
πολιτικές παρενέργειες στο ευρωπαϊκό όραμα, αν τελικά νικήσει ο Βαυαρός
πολιτικός.

Ποια είναι αυτά τα προβλήματα; Ο Ε. Stoiber, εντελώς αιφνιδιαστικά, ανήγαγε σε
κεντρικά εκλογικά θέματα τη μετανάστευση και την τρομοκρατία. Δεσμεύθηκε, ότι
θα απελάσει άμεσα 4.000 ισλαμιστές, για τους οποίους υπάρχει απλώς η υποψία
(!) ότι ανήκουν σε αλλοδαπές τρομοκρατικές οργανώσεις. Ακόμη αναφέρθηκε
περιφρονητικά σε 30.000 ταυτοποιημένους φονταμενταλιστές. Δεν διευκρίνισε,
βέβαια, αν υπάρχει το νομικό έρεισμα για να πραγματοποιηθούν αυτές οι μαζικές
εκδιώξεις (που θυμίζουν ναζιστικές «νύκτες κρυστάλλων»).

Όμως, με την παραπάνω διεγερτική αναφορά ο Stoiber πέτυχε κάτι άλλο. Πέτυχε να
στιγματίσει ολοκληρωτικά την έννοια του «ξένου», ώστε να αποτελεί στο μέλλον
το αντικείμενο μιας διαφορετικής κοινωνικής μεταχείρισης (Rorty). Η
ενοχοποίηση αυτή στόχευε και κάπου αλλού: δηλαδή, να υπενθυμίσει στον Γερμανό
ψηφοφόρο, ότι η αγορά αυτή δεν μπορεί να είναι ανοικτή σε όλους, όταν υπάρχουν
4.000.000 εγχώριοι άνεργοι.

Επιπλέον ο G. Becksten, ο επικοινωνιακός σύμβουλος του Βαυαρού πρωθυπουργού,
επέκτεινε ακόμη περισσότερο αυτή τη συλλογιστική. Με άλλα λόγια δήλωσε
απερίφραστα, ότι όσοι αλλοδαποί στοχεύουν να εργασθούν στη Γερμανία θα πρέπει
ανεπιφύλακτα να αναγνωρίσουν τις θεμελιώδεις αξίες του χριστιανισμού
(Guardian, 18/9/2002). Πού πάει, λοιπόν, το όραμα μιας πολυπολιτισμικής
Ευρώπης που αναγνωρίζει και ανέχεται τις διαφορετικές (θρησκευτικές)
ταυτότητες; Ο Ε. Hobsbaum είχε δίκιο. Μάλλον βρισκόμαστε – δυστυχώς – ενώπιον
μιας νέας βαρβαρότητας που εμπεριέχει επώδυνες υποχωρήσεις από τις θεμελιώδεις
αξίες του διαφωτιστικού προγράμματος.

Τι υποδηλώνουν όλα αυτά; Ότι ο συντηρητικός συνασπισμός θέλει να επιλύσει με
έναν εντελώς ρατσιστικό τρόπο τα προβλήματα της μετανάστευσης και της
τρομοκρατίας. Αντίθετα, η πολιτική προσέγγιση του κεντροαριστερού συνασπισμού
πάνω σ’ αυτά τα ζητήματα, αποτυπώνει μια διαφορετική κοσμοαντίληψη. Έτσι, με
τον νόμο για τη μετανάστευση (Zuwanderungsgesetz) o Ο. Schilly έδωσε τη νομική
δυνατότητα σε αλλοδαπούς που είχαν γεννηθεί στη χώρα αυτή, να αποκτήσουν τη
γερμανική υπηκοότητα (λογική αφομοίωσης).

Όμως, υπάρχει και μία άλλη δομική διαφοροποίηση ανάμεσα στους δύο εκλογικούς
συνασπισμούς. Ο G. Schroder αρνήθηκε από την αρχή να συμπράξει σε μία
αμερικανική επίθεση εναντίον του Ιράκ. Η επιλογή τούτη δεν υπαγορεύθηκε από
ψηφοθηρικούς λόγους. Η γερμανική κοινωνία των πολιτών είναι εξαγριωμένη με την
κυνική άρνηση του προέδρου Bush να κυρώσει τις διεθνείς συμβάσεις για την
προστασία του περιβάλλοντος (Economist, 14/9/2002).

Είναι η πρώτη φορά μεταπολεμικά κατά την οποία η Γερμανία διαφοροποιείται σε
διεθνές επίπεδο από τις ΗΠΑ. Ο Stoiber, αντίστροφα, κινήθηκε σαν το πολιτικό
εκκρεμές πάνω σ’ αυτό το ζήτημα. Στην αρχή άσκησε κριτική κατά της σημερινής
κυβέρνησης από άποψη τακτικής, ύστερα υποστήριξε ότι η στάση του Schroder
είναι απομονωτική και μετά υιοθέτησε τη λογική μιας άκριτης υποστήριξης των
Αμερικανών.

Όλες αυτές οι παρατηρήσεις τι αποδεικνύουν; Μια νίκη του Schroder – παρά τη
συντηρητική του πολιτική – θα εκκολάψει, ενδεχόμενα, τη λογική μιας νέας
αυτόνομης ευρωπαϊκής προσέγγισης στα παγκόσμια ζητήματα. Μια νίκη του Stoiber
θα ισοδυναμούσε αναντίρρητα με βάρβαρη ευρωπαϊκή οπισθοδρόμηση, τουλάχιστον
στο πεδίο των ατομικών δικαιωμάτων. Κάποτε ο Hegel υπεδείκνυε ότι: «Η Αμερική
είναι… η γη της επαγγελίας για όλους αυτούς που βαρέθηκαν το ιστορικό
οπλοστάσιο της Γηραιάς Ευρώπης». Μήπως ήλθε η ώρα οι ίδιοι οι Γερμανοί να
ανατρέψουν με την ψήφο τους τις παραδοχές αυτές του μεγάλου πνευματικού τους
τέκνου; Και να σηματοδοτήσουν την ώρα της αυτόνομης Ευρώπης;

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής του ΑΠΘ