ΣΟΥΚΡΟΥ ΓΚΙΟΥΡΕΛ Ελληνοτουρκική κρίση, αν ενταχθεί η Κύπρος

Την προειδοποίηση ότι η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση πριν από τη
λύση θα πλήξει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και θα ανατρέψει τις ισορροπίες
στην περιοχή δημιουργώντας μια ιδιαίτερα αρνητική ατμόσφαιρα απευθύνει με
συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Σουκρού Γκιουρέλ, ο
οποίος τονίζει ότι οι χώρες-μέλη της Ε.Ε. πρέπει να ορίσουν ημερομηνία έναρξης
ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία εντός του 2003, σημειώνοντας ότι
αυτό υποστηρίζουν σθεναρά και οι ΗΠΑ.

Ο κ. Γκιουρέλ – ο οποίος τις τελευταίες ημέρες επισκέφτηκε την Ουάσιγκτον
και συναντήθηκε με τον αντιπρόεδρο Τσέινι, τη σύμβουλο εθνικής ασφαλείας
Κοντολίζα Ράις και τον αναπληρωτή υπουργό Άμυνας κ. Γούλφοβιτς – υποστηρίζει
ότι η ένταξη της Τουρκίας δεν πρέπει να συνδέεται με τις εξελίξεις στο
Κυπριακό και καλεί τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Κόφι Ανάν να μην καταθέσει
σχέδιο λύσης του Κυπριακού μετά τις τουρκικές εκλογές και πριν από την
Κοπεγχάγη, με το επιχείρημα ότι κάτι τέτοιο θα αποτελούσε «υπέρβαση των ορίων
του ρόλου του».

Για το Αιγαίο υποστηρίζει ότι οι όποιες διαφορές πρέπει να λυθούν μέσα από
διμερή διάλογο και όχι με προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο. Σημειώνει πάντως με
διπλωματικότητα ότι δεν αποκλείει «καμία μέθοδο επίτευξης συμφιλίωσης».

Τέλος, χαρακτηρίζει «πολύ θετική» την πρώτη του επαφή με τον Γ. Παπανδρέου
και εποικοδομητική τη στάση του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών στο θέμα του
ορισμού ημερομηνίας έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων Ε.Ε. – Τουρκίας.

Το κείμενο της συνέντευξης του Σουκρού Γκιουρέλ έχει ως εξής:

Πώς θα περιγράφατε την πρώτη σας επαφή με τον κ. Παπανδρέου στη Νέα
Υόρκη, καθώς τα τελευταία χρόνια είχαμε συνηθίσει στη στενή σχέση του
με τον προκάτοχό σας κ. Τζεμ.

Δεν ξέρω αν υπάρχει η οποιαδήποτε ομοιότητα, διότι δεν γνωρίζω τη σχέση που
είχαν οι κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ. Ξέρω απλά ότι είναι φίλοι. Η δική μου πρώτη
επαφή με τον κ. Παπανδρέου ήταν πολύ θετική και πιστεύω ότι αισθάνεται και
αυτός το ίδιο. Και νομίζω ότι θα είμαστε σε θέση να αναπτύξουμε μια καλή
σχέση, τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και σε θεσμικό.

Πέρα από την προσωπική σχέση με τον υπουργό Εξωτερικών, θα ήθελα και
την εκτίμησή σας για το επίπεδο στο οποίο βρίσκονται σήμερα οι διμερείς
σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας.

Είναι καλό το ότι έχουμε προσπαθήσει να υπερπηδήσουμε τους ψυχολογικούς
παράγοντες που επηρέαζαν αρνητικά τις σχέσεις μας, και ελπίζω πως θα έρθει η
ώρα κατά την οποία θα μπορέσουμε να εξετάσουμε τα ουσιαστικά προβλήματα που
έχουμε μεταξύ μας. Φυσικά, αυτή η περίοδος της προσέγγισης υπήρξε πολύ χρήσιμη
στην πορεία προς την ώρα του πραγματικού διαλόγου ανάμεσα στις χώρες μας.

Έχει σημειωθεί πρόοδος στο Αιγαίο – στην ομιλία σας στον ΟΗΕ
χρησιμοποιήσατε τον όρο «ωριμότητα» – και έχουν υπογραφεί αρκετές
συμφωνίες. Μπορεί όμως οι όποιες διαφορές να λυθούν μέσω αυτού του
διμερούς διαλόγου; Θα φτάσουμε σε ένα σημείο όπου θα απαιτηθεί ο ρόλος
του Διεθνούς Δικαστηρίου, και το ερώτημα είναι αν θα αποδεχτείτε τη
δικαιοδοσία του.

Φυσικά, δεν έχουμε πρόθεση να αποκλείσουμε καμία μέθοδο για την επίτευξη της
συμφιλίωσης, αλλά, ουσιαστικά, εφόσον είμαστε ώριμοι εταίροι στην ίδια
περιοχή, θα πρέπει να είμαστε σε θέση να επικοινωνούμε μεταξύ μας για τα
ερωτήματα, τις ανησυχίες και τα σχέδιά μας για το μέλλον. Έτσι, δεν αποκλείω
άλλες μεθόδους, αλλά ο διάλογος πρέπει να είναι ο κύριος τρόπος για την
αντιμετώπιση των προβλημάτων μας.

Και εάν δεν συμφωνούμε σε κάποιο ζήτημα;

Αυτό είναι μέρος του διαλόγου, το να συμφωνούμε ή όχι.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Σουκρού Γκιουρέλ συνομιλεί με τον ανταποκριτή των «ΝΕΩΝ» στην Ουάσιγκτον Αθανάσιο Έλλις. Στη συνέντευξή του δεν αποκλείει πόλεμο, αν ενταχθεί η Κύπρος

Μεγάλα προβλήματα. Κατά την ομιλία σας στα Ηνωμένα Έθνη
προειδοποιήσατε για τη δημιουργία έντασης στην Κύπρο και στην Ανατολική
Μεσόγειο, εάν η Κύπρος γίνει δεκτή στην Ε.Ε. Τι εννοείτε
ακριβώς όταν λέτε ένταση, και θα μπορούσε αυτή να φτάσει ώς τη
στρατιωτική σύρραξη;

Ελπίζω πως όχι. Όταν μιλάμε για ένταση στη διεθνή σκηνή, δεν αναφερόμαστε
πάντα σε ένοπλη σύγκρουση. Αλλά είναι βέβαιο ότι η ένταξη της Κύπρου, της
λεγόμενης Κυπριακής Δημοκρατίας, με την εισδοχή του ελληνικού τμήματος της
νήσου ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα στην
περιοχή. Ελπίζω ότι δεν θα εισέλθουμε σε μια τέτοια φάση, διότι όλοι πρέπει να
αντιληφθούν πως ένα τέτοιο βήμα εκ μέρους της Ε.Ε. θα ανατρέψει όλες τις
ισορροπίες στην περιοχή και θα δημιουργήσει μια νέα ατμόσφαιρα που δεν θα
είναι καθόλου θετική.

Θα επηρεάσει αρνητικά την ελληνοτουρκική προσέγγιση;

Φοβούμαι πως ναι.

Πιστεύετε ότι στην Κοπεγχάγη η Ευρωπαϊκή Ένωση θα ορίσει ημερομηνία
έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων για την Τουρκία;

Αυτό που τονίζω το τελευταίο διάστημα σε όλους τους Ευρωπαίους ομολόγους μου,
τόσο στην Ευρώπη όσο και τις προηγούμενες ημέρες στη Νέα Υόρκη, είναι ότι η
Ε.Ε. πρέπει να απαντήσει στα θετικά βήματα που έχουμε κάνει και να μας δώσει
ημερομηνία έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων, η οποία δεν θα πρέπει να είναι
αργότερα από το 2003. Φυσικά, δεν γνωρίζω ποιες είναι οι προθέσεις τους.
Δηλώνουν ότι θα αξιολογήσουν τη νέα κατάσταση με πολύ θετικό τρόπο, αλλά δεν
ξέρω αν θα έχουν μια ικανοποιητική προσέγγιση για την τουρκική πλευρά.

Δεν θα βοηθούσε η στάση σας στο Κυπριακό για να πάρουν οι Ευρωπαίοι μια
τέτοια απόφαση;

Με χαρά μου έχω διαπιστώσει τον τελευταίο μήνα ότι η άποψη των Ευρωπαίων έχει
μεταβληθεί κάπως. Τουλάχιστον, τώρα δεν αφήνουν να εννοηθεί ότι υπάρχει
οποιαδήποτε σύνδεση μεταξύ της διαδικασίας εξεύρεσης λύσης στην Κύπρο και της
ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το σχέδιο για το Κυπριακό. Εάν ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ
καταθέσει στους κ.κ. Κληρίδη και Ντενκτάς σχέδιο λύσης μετά τις
τουρκικές εκλογές και πριν από τη σύνοδο της Κοπεγχάγης;

Πιστεύω ότι ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ είναι ένας έμπειρος διπλωμάτης και
είμαι βέβαιος ότι δεν θα ξεχάσει ότι η διαδικασία αυτή ξεκίνησε ως απευθείας
διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών και θα πρέπει να συνεχιστεί ως
διαδικασία απευθείας διαπραγματεύσεων μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών.

Δείχνετε να ελπίζετε ότι δεν θα καταθέσει κάποιο σχέδιο, όμως η
διεθνής κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, μιλάει για ένα
«παράθυρο ευκαιρίας» μετά τις εκλογές σας και πριν από την Κοπεγχάγη,
για να παρουσιάσουν τα Ηνωμένα Έθνη ένα συνολικό σχέδιο λύσης όπου
οι δύο πλευρές θα κληθούν να τοποθετηθούν.

Ο ρόλος του γενικού γραμματέα είναι η προσφορά των καλών του υπηρεσιών και η
Τουρκία πάντα θα τον υποστηρίζει σε αυτό, αλλά είμαι βέβαιος ότι ο κ. Ανάν
είναι αρκετά έμπειρος διπλωμάτης για να γνωρίζει ότι δεν πρέπει να υπερβεί τα
όρια του ρόλου του.

Για το Ιράκ. Πώς βλέπει η Τουρκία την πιθανότητα αμερικανικής επίθεσης κατά
του Ιράκ, και σας έχουν διαβεβαιώσει οι ΗΠΑ ότι δεν πρόκειται να
επιτρέψουν τη δημιουργία οντότητας στο Βόρειο Ιράκ που θα ανοίγει τον δρόμο
για ανεξάρτητο κουρδικό κράτος;

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ πάντα δηλώνει ότι μοιράζεται τις ανησυχίες μας για την
εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία του Ιράκ, άρα δεν τίθεται τέτοιο θέμα, αλλά
φυσικά συζητάμε τις λεπτομέρειες όλων των ζητημάτων.

Πώς κρίνετε την κίνηση του Ιράκ να στείλει επιστολή αποδοχής των
επιθεωρητών του ΟΗΕ; Αισθάνεστε ότι απομακρυνόμαστε από τον πόλεμο;

Η ομιλία του προέδρου Μπους προς τα Ηνωμένη Έθνη περιελάμβανε κάποια σημεία
στα οποία άφηνε χώρο για πολιτικές κινήσεις. Εμείς, καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής
της περιόδου, ενθαρρύναμε την ιρακινή πλευρά να συμμορφωθεί με τα ψηφίσματα
του Συμβουλίου Ασφαλείας άνευ όρων. Έτσι, με χαρά μας είδαμε την ιρακινή
πλευρά να απαντά θετικά σε αυτή την έκκληση και ελπίζουμε η εξέλιξη αυτή να
επιτρέψει την εξεύρεση πολιτικής λύσης.

Οι ΗΠΑ στηρίζουν την ένταξή μας

Πώς εκτιμάτε την ελληνική θέση στο θέμα του ορισμού ημερομηνίας
ένταξης;

Η Ελλάδα, και ειδικότερα ο υπουργός Εξωτερικών κ. Παπανδρέου, προσεγγίζει το
ζήτημα με τον πιο θετικό τρόπο, και ελπίζω αυτό να συνεχιστεί. Θέλω να πιστεύω
ότι δεν θα παρουσιαστεί και άλλη σύγχυση από την πλευρά της Ελλάδας σε σχέση
με την Κύπρο και την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε.

Τι σας είπε ο κ. Πάουελ σε ό,τι αφορά τον ορισμό ημερομηνίας
ένταξης; Οι ΗΠΑ θεωρούν πως πρέπει να δοθεί στην Τουρκία;

Πιστεύω πως ναι. Και δεν είναι μόνο ο κ. Πάουελ, αλλά και άλλοι αξιωματούχοι
της αμερικανικής κυβέρνησης οι οποίοι έχουν δηλώσει ανοιχτά ότι η Τουρκία είχε
κάνει ό,τι ήταν δυνατό προς την κατεύθυνση της ένταξης στην Ε.Ε. και θα πρέπει
να της δοθεί ημερομηνία.

Πώς είδαν οι ΗΠΑ το έγγραφο που κατέθεσε πρόσφατα στις διαπραγματεύσεις ο
κ. Ντενκτάς;

Δεν συζήτησα το θέμα λεπτομερώς με τον υπουργό Εξωτερικών Πάουελ, αλλά είμαι
βέβαιος ότι εξετάζουν σε βάθος τις προτάσεις αυτές.

Ποιος είναι ο Σουκρού Γκιουρέλ

Ο Σουκρού Γκιουρέλ είναι αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός
Εξωτερικών. Διετέλεσε υπουργός αρμόδος για τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση
από το 1997 έως το 1999. Έως την ανάληψη του υπουργείου Εξωτερικών ήταν
κυβερνητικός εκπρόσωπος και υπουργός αρμόδιος για το Κυπριακό. Τη διετία
1995-97 ήταν μέλος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Είναι συγγραφέας βιβλίων και πολλών άρθρων για την τουρκική εξωτερική
πολιτική, το Κυπριακό, τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, και τη Μέση Ανατολή.
Δίδαξε διεθνείς σχέσεις στα Πανεπιστήμια της Άγκυρας, του Μπιλκέντ, και του
Ντένβερ των ΗΠΑ. Σπούδασε στη Βρετανία, τη Γερμανία και τη Γαλλία.