Σενάρια θερμών επεισοδίων

Τις πιθανές αντιδράσεις της Τουρκίας – μεταξύ των οποίων δεν αποκλείεται
ακόμη και η πρόκληση θερμού επεισοδίου – στην ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή
Ένωση, καθώς και τη στάση που θα όφειλε να έχει η Ελλάδα απέναντί τους,
περιγράφει έκθεση που έχει στα χέρια του ο Πρωθυπουργός.

Η έκθεση, που φέρει τον χαρακτηρισμό «άκρως απόρρητο – ειδικού χειρισμού»,
συντάχθηκε έπειτα από εντολή του ίδιου του Κώστα Σημίτη προς τη διυπουργική
Μονάδα Διαχείρισης Κρίσεων. Πρόκειται για όργανο που υπάγεται κατευθείαν στο
ΚΥΣΕΑ και αποτελείται από εκπροσώπους των υπουργείων Εξωτερικών, Άμυνας, της
ΕΥΠ και ειδικής υπηρεσίας του υπουργείου Δημόσιας Τάξης.

Το όργανο αυτό συνεδρίασε κατ’ επανάληψη – προκειμένου να συνταχθεί η έκθεση
που ζήτησε ο κ. Σημίτης – υπό την προεδρία του γενικού γραμματέα του
υπουργείου Εξωτερικών, πρέσβη κ. Σκοπελίτη, και του υπαρχηγού του ΓΕΕΘΑ,
αντιναυάρχου Κ. Νικιτιάδη. Στις συνεδριάσεις μετείχαν διπλωμάτες,
στρατιωτικοί, εκπρόσωποι των σχετικών υπηρεσιών που αναφέρθηκαν πιο πάνω,
καθώς και ο διευθυντής του διπλωματικού γραφείου του Πρωθυπουργού, Θόδωρος
Σωτηρόπουλος, και ο οικονομικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού, Γκίκας
Χαρδούβελης. Πέραν του Πρωθυπουργού, αντίγραφα της έκθεσης διαθέτουν μόνον οι
κ.κ. Παπανδρέου και Παπαντωνίου.

Η πολυσέλιδη έκθεση, που περιλαμβάνει ακόμη και εκτενή αποσπάσματα των
τοποθετήσεων που έκαναν τα μέλη του οργάνου, εκτιμά πως είναι περισσότερο
πιθανές οι πολιτικές αντιδράσεις της Τουρκίας έναντι της ένταξης της Κύπρου,
παρά οι στρατιωτικές. Θεωρεί, ωστόσο, βέβαιη την τουρκική αντίδραση για λόγους
«εσωτερικής κατανάλωσης», αλλά και «αξιοπιστίας της κατεστημένης εξωτερικής
πολιτικής» (σ.σ. «είχαμε πει ότι θα αντιδράσουμε και αντιδρούμε»). Σημειώνει,
ωστόσο, πως δεν είναι πιθανόν η Άγκυρα να επιδιώξει «μείζονα κρίση», χωρίς
κανείς να μπορεί να είναι σίγουρος για τις προβλέψεις του.

Τα έξι σενάρια.

1. Ως χειρότερη δυνατή εξέλιξη (worst case scenario) αναφέρεται το
ενδεχόμενο «το στρατιωτικό κατεστημένο να προκαλέσει σύγκρουση με την Ελλάδα».
Από κει και πέρα καταγράφεται μια σειρά από ενδεχόμενες αντιδράσεις:

2. Η προσάρτηση των κατεχόμενων εδαφών ή η στενότερη συνεργασία τους,
με κοινή εκπροσώπηση στην εξωτερική και αμυντική πολιτική.

3. Η επιδίωξη να αναγνωρισθεί το ψευδοκράτος από τον Οργανισμό
Ισλαμικής Διάσκεψης, κάτι που έχει επιδιώξει η Τουρκία και άλλες φορές.
Σημειώνεται πως η Άγκυρα χρηματοδοτεί τον Οργανισμό πλέον περισσότερο και από
τη Σαουδική Αραβία.

4. Η δημιουργία θερμού επεισοδίου στην Ελλάδα, στην Κύπρο ή και στις
δύο. Ένα παράδειγμα: η Άγκυρα να δώσει στην Ελλάδα τελεσίγραφο για την
αποστρατικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και ταυτοχρόνως να
προκαλέσει επεισόδιο στην Κύπρο.

5. Η «προβοκάτσια στα νησιά» – είτε στις γκρίζες ζώνες είτε αλλού.

6. Η ανοικτή ενθάρρυνση λαθρομεταναστών να περάσουν στην Ελλάδα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία που παρουσίασε ο οικονομικός
σύμβουλος του Πρωθυπουργού κ. Χαρδούβελης. Σύμφωνα με αυτά, η δεινή οικονομική
κατάσταση της γείτονος ουδέποτε αποτέλεσε λόγο επηρεασμού της εξωτερικής της
πολιτικής. Πέραν αυτού, η κατάσταση της τουρκικής οικονομίας ήταν φέτος
καλύτερη, ενώ η παραοικονομία – στην οποία μετέχει και ο στρατός – ανθεί.

«Ψυχραιμία» και «σύνεση». Στο δεύτερο σκέλος της απόρρητης έκθεσης, που
αφορά τη στάση της Ελλάδας, σημειώνεται με έμφαση η ανάγκη «ψυχραιμίας» και
«σύνεσης», ώστε σε καμιά περίπτωση η ελληνική αντίδραση να μην είναι
ισχυρότερη – ή μεγαλύτερη – της πρόκλησης στην οποία θα απαντά.

Σημειώνεται ακόμη ο παράγων της αμερικανικής επίθεσης κατά του Ιράκ. Οι
συντάκτες της έκθεσης υποστηρίζουν πως εάν η αμερικανική επίθεση κατά του Ιράκ
έχει ξεκινήσει, η αντίδραση της Τουρκίας θα είναι περιορισμένη έως μηδαμινή,
διότι οι Αμερικανοί δεν θα επιτρέψουν να διασαλευθεί η επιχείρησή τους, στην
οποία θεωρείται βέβαιη η τουρκική συμμετοχή. Εάν όμως η επίθεση δεν έχει
αρχίσει, η Άγκυρα ενδέχεται να «παζαρέψει» με την Ουάσιγκτον, ζητώντας
ανταλλάγματα, λόγου χάρη, στο Κυπριακό.

Στην έκθεση συνιστάται επίσης η παρακολούθηση με ιδιαίτερη προσοχή όλων όσων
συμβαίνουν στην Ένωση έτσι ώστε να διασφαλισθεί πως δεν θα υπάρξουν προβλήματα
της τελευταίας στιγμής στην ένταξη της Κύπρου. Πέραν της παραπάνω
«επαγρύπνησης», συνιστώνται διαβήματα της Ελλάδας προς τους εταίρους της, καθ’
όλη τη διάρκεια του χρόνου από τώρα μέχρι και τη Σύνοδο Κορυφής της
Κοπεγχάγης. Και, σε κάθε περίπτωση, να ξεκαθαρισθεί πλήρως πως «διεύρυνση δεν
μπορεί να γίνει χωρίς την Κύπρο».

Τέλος, προτείνονται μέτρα ενίσχυσης των Τουρκοκυπρίων και κυρίως της
τουρκοκυπριακής αντιπολίτευσης, όπως και ο μέγιστος συντονισμός των υπουργείων
Εξωτερικών και Άμυνας με τα αντίστοιχα της Κύπρου. Ειδικό τμήμα της έκθεσης
αναφέρεται και σε στρατιωτικά μέτρα – απαντήσεις σε ενδεχόμενες στρατιωτικές
κινήσεις της Τουρκίας κατά της Ελλάδας, τα οποία «ΤΑ ΝΕΑ» δεν αναφέρουν για
ευνόητους λόγους.

Η στρατιωτική αντίδραση. Ωστόσο, γίνεται σαφές στην έκθεση πως σε
οποιαδήποτε στρατιωτικού τύπου πρόκληση της Τουρκίας, οι ελληνικές Ένοπλες
Δυνάμεις θα κινηθούν βάσει των σχεδίων (με κωδικές ονομασίες) που έχουν ήδη
εκπονηθεί στο ΓΕΕΘΑ για όλα τα ενδεχόμενα σενάρια τουρκικής επίθεσης.

Στην ίδια έκθεση εξάλλου υπογραμμίζεται η ανάγκη σωστής ενημέρωσης των ΜΜΕ,
ώστε να αποφευχθούν διογκώσεις και τετελεσμένα.

Ο κ. Κώστας Σημίτης, την περασμένη Δευτέρα, ζήτησε από το ίδιο όργανο να
συντάξει αντίστοιχη έκθεση για τις τουρκικές εκλογές – ποιες θα είναι οι
συνέπειες από κάθε δυνατό αποτέλεσμα.