Γιαγιά, ξεχνούμε σιγά – σιγά τα παραμύθια της Σμύρνης

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ.

Γραφείο Βόρειας Ελλάδας

Μαρία Καλλιδοπούλου, εγγονή της οικογένειας του στρατηγού Περικλή Καλλιδόπουλου. Φοβάμαι ότι θα χαθούν σε λίγο οι παραδόσεις και οι μνήμες…

Με παραμύθια για τον «μαρμαρωμένο βασιλιά», το «σπαθί του Μεγαλέξανδρου» και
τις αλησμόνητες πατρίδες της Μικράς Ασίας μεγάλωσαν και στη Θεσσαλονίκη τα
παιδιά της τρίτης γενιάς προσφυγικών οικογενειών από τη Σμύρνη που και κάθε
χρόνο τέτοια εποχή, με αφορμή την επέτειο της Μικρασιατικής Καταστροφής,
αναπολούν με νοσταλγία τις διηγήσεις και τις θλιβερές αναμνήσεις των προγόνων
τους για τα μέρη που χάθηκαν. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι μεσήλικοι,
πλέον, Θεσσαλονικείς απόγονοι – εγγόνια και δισέγγονα οικογενειών που
εγκαταστάθηκαν μετά το 1921 στη Βόρεια Ελλάδα – δεν ξεχνούν την καταγωγή τους.

Παραμύθι – εφιάλτης. Η Μαρία Καλλιδοπούλου, εγγονή της οικογένειας του
αείμνηστου στρατηγού Περικλή Καλλιδόπουλου, ιδιοκτήτρια πρακτορείου ταξιδίων
στη Θεσσαλονίκη, θυμάται σήμερα με νοσταλγία τη γιαγιά της, που ήρθε από τη
Σμύρνη σε ηλικία 23 ετών. Όπως λέει στα «ΝΕΑ», πέρασε τα παιδικά της χρόνια
ανάμεσα σε φωτογραφίες των παππούδων και των προπαππούδων και άκουγε
καθημερινά ιστορίες για τη μικρασιατική πόλη και τα παράλιά της με τα
αρχοντικά σπίτια, που αφανίστηκαν από την τουρκική λαίλαπα. «Οι διηγήσεις της
θύμιζαν ένα όμορφο παραμύθι που κατέληγε σε εφιάλτη». Το 1999 επισκέφθηκε τη
Σμύρνη, αλλά, όπως λέει, δεν πρόκειται να ξεχάσει ποτέ τη θλίψη και την
απογοήτευση που αισθάνθηκε. «Είδα μια απρόσωπη μεγαλούπολη που δεν είχε καμία
σχέση με τη Σμύρνη των μεγάλων εμπορικών καταστημάτων και των παραθαλάσσιων
επαύλεων, που διηγούνταν η γιαγιά μου». Μάλιστα, αυτό που την ενόχλησε
αφάνταστα είναι το γεγονός ότι οι τουρκικές αρχές παρουσιάζουν, μέσω των
ξεναγών, στους τουρίστες τα ελληνικά μνημεία ως ρωμαϊκά.

Όλα θα χαθούν. Η κ. Καλλιδοπούλου αισθάνεται τυχερή επειδή
πληροφορήθηκε από πρώτο χέρι για τις αλησμόνητες πατρίδες και προσπαθεί να
μεταφέρει τα συναισθήματά της και στον 21χρονο γιο της. Όμως θεωρεί ότι αυτές
οι ζωντανές μαρτυρίες δεν είναι δυνατόν να μεταδοθούν απευθείας στις επόμενες
γενιές και, όπως εκτιμά, με την πάροδο των δεκαετιών θα χαθούν για πάντα ήθη
και έθιμα.

Περικλής Καλλιδόπουλος, δικηγόρος. Οι επόμενες γενιές δεν θα ξεχάσουν τον πολιτισμό των Μικρασιατών προγόνων…

Σύλλογοι μνήμης. Αντίθετα, ο ξάδελφός της Περικλής Καλλιδόπουλος,
δικηγόρος, πιστεύει ότι ο πολιτισμός των Ελλήνων της Σμύρνης ήταν μοναδικός
και για τον λόγο αυτό οι επόμενες γενιές δεν πρόκειται να ξεχάσουν εύκολα τις
παραδόσεις και τις συνήθειες των προγόνων τους. Θεωρεί ότι οι προσφυγικοί
σύλλογοι, που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την Ελλάδα, επιτελούν πολύ
σημαντικό έργο στον τομέα αυτό μέσα από διάφορες δραστηριότητες. Μιλάει με
περηφάνια για τη γιαγιά του από τη Σμύρνη, που όπως λέει ήταν απόφοιτος του
«Ζάππειου» παρθεναγωγείου και απήγγελλε από στήθους στίχους από τον Όμηρο και
την Ιλιάδα. Το 1994 επισκέφθηκε για πρώτη φορά τη Σμύρνη, αλλά δεν είχε καμία
σχέση με την πόλη που του διηγούνταν οι παππούδες. Πιστεύει ότι οι κάτοικοι
της Σμύρνης και της Μικράς Ασίας γενικότερα αποτελούσαν το πιο δραστήριο ίσως
τμήμα του προσφυγικού ελληνισμού, αφού «έχασαν τα πάντα, αλλά μέσα από τις
στάχτες κατάφεραν να επιβιώσουν και να αναδειχθούν σε όλους τους τομείς».

«Δεν ξεχνάμε». Ο πρόεδρος της Ενωσης Σμυρναίων – Μικρασιατών Βόρειας
Ελλάδας Ευθύμιος Αρζόγλου εκτιμά επίσης ότι ένας τόσο μεγάλος πολιτισμός δεν
είναι δυνατόν να χαθεί όσα χρόνια κι αν περάσουν. «Δεν χάσαμε τίποτα γιατί δεν
ξεχνάμε. Είμαστε και θα παραμείνουμε αυτό που θυμόμαστε».