ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Διαδίκτυο και 17Ν

Στην ιστορία των media υπάρχουν σημαντικά γεγονότα που ουσιαστικά
«ενηλικίωσαν» ένα νέο Μέσο, δηλαδή έφεραν στο προσκήνιο τα μοναδικά του
χαρακτηριστικά και το ανέδειξαν, δίνοντας ή επιβεβαιώνοντας την (μέχρι εκείνο
το σημείο αμφισβητούμενη) θέση του στην οικογένεια των ΜΜΕ. Για παράδειγμα,
στη Μεγάλη Βρετανία, η εφημερίδα εδραιώθηκε ως πραγματικά μαζικό μέσο την
εποχή του Τζακ του Αντεροβγάλτη αφού το συγκεκριμένο θέμα απελευθέρωσε την
παράλληλη δυναμική του συρρικνούμενου αναλφαβητισμού και της χαμηλότερης τιμής
που είχε ξεκινήσει πρώτη τότε η «Daily Telegraph». Αντίστοιχα, σχεδόν έναν
αιώνα μετά, στις Ηνωμένες Πολιτείες η τηλεόραση απέδειξε την κυρίαρχη θέση της
στη δολοφονία του Κέννεντυ.

Εάν υποθέσει κανείς πως το Ίντερνετ είναι πλέον μαζικό Μέσο (άσχετα εάν η
σχετική νομοθεσία, όπως αναμενόταν, δεν έχει ακόμα προσαρμοστεί), η στιγμή της
ενηλικίωσής του στις ΗΠΑ (αφού εδώ αυτή η χώρα πρωτοπορεί) ήταν κατά
ορισμένους το σκάνδαλο Λεβίνσκι και κατά άλλους τα τρομοκρατικά χτυπήματα της
11ης Σεπτεμβρίου. Και στις δύο περιπτώσεις (αλλά κυρίως στη δεύτερη) φάνηκαν
τρεις κρίσιμες μοναδικές ιδιότητές του, με αποτέλεσμα η συχνότητα και ο μέσος
χρόνος χρήσης να αυξηθεί σημαντικά, ειδικά σε ορισμένες κατηγορίες πληθυσμού.
Κατά πρώτο λόγο, το Διαδίκτυο είναι σε ισχυρότατη θέση στα «ζωντανά», έκτακτα
θέματα κατά τη διάρκεια της ημέρας όταν η συντριπτική πλειοψηφία των
εργαζομένων δεν έχει πρόσβαση σε ραδιόφωνο ή τηλεόραση (οι δε εφημερίδες έχουν
τυπωθεί από την προηγούμενη ημέρα) αλλά έχει ηλεκτρονικό υπολογιστή. Δεύτερον,
με την έλλειψη ορίων χώρου, είναι το ιδανικό μέσο για παροχή επιπλέον
πληροφοριών και για διαρκή διάθεση αρχειακής ύλης. Τέλος, οι δυνατότητες
επικοινωνίας μεταξύ χρηστών στους ειδικούς χώρους συζήτησης (forum)
δημιουργούν, περισσότερο από κάθε άλλο Μέσο, την αίσθηση της κοινότητας
(community) και ενισχύουν τον «κοινωνικό ιστό».

Το ελληνικό Ίντερνετ είχε κι αυτό τη δικιά του μεγάλη ευκαιρία φέτος το
καλοκαίρι με τα γεγονότα της τρομοκρατίας. Δεν χρειάζεται να σχολιασθεί το
μέγεθος του θέματος ή το αυταπόδεικτο τεράστιο ενδιαφέρον του κοινού, που
αντικατοπτρίστηκε σε υψηλότερες τηλεθεάσεις και κυκλοφορίες. Αυτό που σίγουρα
όμως δεν μπορεί παρά να απογοητεύει (τουλάχιστον τους φίλους του Μέσου) είναι
το ανεπαρκές επίπεδο ενημερωτικών υπηρεσιών (και από πλευράς άμεσης ενημέρωσης
περιεχομένου αλλά και αρχειακού υλικού) που παρείχαν σχεδόν όλοι οι δικτυακοί
τόποι, με αποτέλεσμα – παρά το γεγονός πως οι εν Ελλάδι χρήστες αυξάνονται
διαρκώς και, σύμφωνα με τους περισσότερους ειδικούς, θα ξεπεράσουν το 1,5
εκατομμύριο στα τέλη του έτους – το Ίντερνετ να μην μπορέσει να εδραιωθεί σαν
ένα νέο μαζικό μέσο ενημέρωσης.

Φού βρίσκεται η ευθύνη για τη χαμένη ευκαιρία; Σίγουρα όχι στους εργαζόμενους
(δημοσιογράφους και τεχνικούς) στα διάφορα sites, οι οποίοι, εν γένει, έχουν
και ικανότητες και μεράκι και καλές ιδέες. Με δεδομένο πως το επίπεδο των
παρεχόμενων υπηρεσιών ήταν περισσότερο αποτέλεσμα της έλλειψης (κυρίως
ανθρώπινων) πόρων, αυτοί που πρέπει να επανεξετάσουν την προσέγγισή τους είναι
οι εκδότες. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς πως η οικονομική συγκυρία (δηλαδή
κυρίως η μείωση της διαφημιστικής πίτας σε συνδυασμό με την καθίζηση του
Χρηματιστηρίου) δεν επιτρέπει επενδύσεις σε τεχνολογία ή προσλήψεις προσωπικού
– και αυτό είναι εν μέρει σωστό. Ωστόσο, μία τέτοια θεώρηση αγνοεί ένα
βαθύτερο πρόβλημα μακροπρόθεσμου σχεδιασμού που αναπόφευκτα σήμερα πλήττει
πάμπολλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται εκδοτικά στο Διαδίκτυο. Εν ολίγοις,
όπως υπερέβαλαν δαπανώντας υπέρογκα ποσά στις καλές μέρες, έτσι τώρα υποχωρούν
ατάκτως αγνοώντας (ή αδιαφορώντας για) τις συνέπειες αυτής της πολιτικής –
δηλαδή την ουσιαστική εγκατάλειψη του μοναδικού Μέσου που παγκοσμίως αυξάνει
το μερίδιο αγοράς του. Οι επόμενοι έξι μήνες θα δείξουν εάν αυτή η προσέγγιση
πρόκειται να αλλάξει, με δύο ενδεχόμενα: ή θα πληρώσουν ή θα το πληρώσουν…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων
και μέλος του Δ.Σ. της IFRA, παγκόσμιου οργανισμού για την τεχνολογία στα ΜΜΕ.