ΠΕΤΡΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ Οι πανεπιστημιακοί να αναλάβουν τις ευθύνες τους

«Η πρωτοβουλία να ανοίξουν τα Πανεπιστήμια ανήκει σε αυτόν που θέλει να τα
κλείσει», τονίζει για πρώτη φορά ευθέως και κατηγορηματικώς, μιλώντας στα
«ΝΕΑ» ο υπουργός Παιδείας κ. Π. Ευθυμίου και γυρίζει πίσω στο 1978,
ανακαλώντας στη μνήμη του τη μεγάλη απεργία των πανεπιστημιακών: «Μιαν
απεργία, που κράτησε 100 ημέρες – για τις οποίες κανένας δεν πληρώθηκε – μιαν
απεργία, που τη διέκοψαν οι ίδιοι οι απεργοί για να μη χαθεί η εξεταστική
περίοδος».

Ο υπουργός Παιδείας αποκλείει οποιαδήποτε συνολική μεταβολή στο σύστημα
εισαγωγής στα Πανεπιστήμια και στα ΤΕΙ πριν από το 2004. Υπενθυμίζει ότι από
φέτος η προσαρμογή του προφορικού στον γραπτό βαθμό θα ισχύει μόνο για την
εισαγωγή στα Πανεπιστήμια και όχι για το Απολυτήριο, γεγονός που εκτιμά ότι
συμβάλλει στην περαιτέρω αποσύνδεση της εξεταστικής διαδικασίας από τη
λειτουργία του σχολείου και βλέπει θετικά την εισήγηση του Παιδαγωγικού
Ινστιτούτου να γίνει το μάθημα «Αρχές Οικονομικής Θεωρίας» από επιλογής,
Γενικής Παιδείας.

Προαναγγέλλει επίσης, ολοκληρωμένο πρόγραμμα φοιτητικής στέγης, ώστε έως το
2008 να αντιμετωπισθούν οι ανάγκες του 30% των φοιτητών που θα σπουδάζουν
εκτός τόπου μόνιμης κατοικίας.

Κύριε Ευθυμίου, κάθε χρόνο, αμέσως μετά την έκδοση των αποτελεσμάτων,
καθηγητές, γονείς και βεβαίως οι μαθητές που θα φοιτήσουν στη Β’ και τη Γ’
Λυκείου αναρωτιούνται δύο πράγματα: πρώτον, αν θα μειωθούν τα πανελλαδικώς
εξεταζόμενα μαθήματα και δεύτερον, αν θα καταργηθούν οι Πανελλήνιες Εξετάσεις
για τη Β’ Λυκείου.

Δεν θα υπάρξει καμιά αλλαγή στο εξεταστικό έως το 2004 και νομίζω ότι οι
βελτιώσεις που έχουμε επιφέρει τα τελευταία χρόνια έχουν αποδεσμεύσει σε
σημαντικό βαθμό την εκπαιδευτική λειτουργία των Λυκείων από τις εξετάσεις.
Αυτό θα φανεί ακόμη πιο καθαρά τη σχολική χρονιά που αρχίζει, καθώς από φέτος
η προσαρμογή του προφορικού βαθμού στο γραπτό στις δύο μονάδες θα ισχύει μόνο
για την εξαγωγή του Γενικού Βαθμού Πρόσβασης (ΓΒΠ) και όχι για την εξαγωγή του
βαθμού του Απολυτηρίου.

Άλλωστε, πιστεύω κ. Ράπτη, ότι το εξεταστικό σύστημα δεν έχει τη σημασία που
του αποδίδουν κάποιοι. Το κέντρο βάρους μιας εκπαιδευτικής πολιτικής είναι ένα
σχολείο που μπορεί να εξασφαλίσει την ολόπλευρη μόρφωση του μαθητή, αλλά και
την ανάπτυξη της κριτικής του σκέψης.

Δεν νομίζω ότι διαφωνεί κανείς με μια τέτοια λειτουργία του σχολείου. Μόνο
που η πραγματικότητα λέει ότι ιδιαίτερα στις δύο τελευταίες τάξεις ο στόχος
των μαθητών δεν είναι άλλος από την καλύτερη δυνατή απόδοση στις Πανελλήνιες
Εξετάσεις. Η μείωση του αριθμού των εξεταζόμενων μαθημάτων και η κατάργηση των
Πανελληνίων για τη Β’ Λυκείου θα μείωναν τον φόρτο των μαθητών.

Έχουμε περιορίσει τα εξεταζόμενα μαθήματα. Έχουμε ταυτίσει τη διδακτέα και
εξεταστέα ύλη. Δεν υπάρχει πια ο φόρτος που περιέβαλε το σύστημα στην αρχή
του, με τα 14 εξεταζόμενα μαθήματα και τις εσωτερικές εξετάσεις στη διάρκεια
της χρονιάς. Νομίζω ότι ένα παιδί που αρχίζει με συστηματικό και μεθοδικό
τρόπο από την αρχή της χρονιάς το διάβασμα και την παρακολούθηση, είναι σε
θέση να χαρεί τη νεανική του ζωή και ταυτόχρονα να πετύχει τον εκπαιδευτικό
του στόχο. Αν αυτό το παιδί νιώθει την ανάγκη πρόσθετης βοήθειας, αυτήν μπορεί
να την έχει μέσα στο σχολείο του από την πρόσθετη διδακτική στήριξη.

Νωρίτερα από το 2004, η οποιαδήποτε αλλαγή θα ήταν μία βάναυση επέμβαση στην
εκπαιδευτική λειτουργία του σχολείου και θα είχε δυσάρεστα αποτελέσματα και
για τα παιδιά, ακόμα και εάν εμφανιζόταν ότι γίνεται εν ονόματι της
ανακούφισής τους.

Βλέπω ωστόσο θετικά μία κατ’ αρχήν πρόταση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου να
γίνει το μάθημα «Αρχές Οικονομικής Θεωρίας από επιλογής, Γενικής Παιδείας, με
εφαρμογή βεβαίως από τη σχολική χρονιά 2003-04. Αλλά και αυτή η μεταβολή δεν
θα επηρεάσει καθόλου τις εξετάσεις.

Οι πρωτοετείς φοιτητές και σπουδαστές εργάστηκαν σκληρά τα προηγούμενα δύο
χρόνια – και οι γονείς πλήρωσαν αρκετά χρήματα – για να μπουν στα
Πανεπιστήμια, τα οποία έχουν κλειστές τις πόρτες τους λόγω των κινητοποιήσεων
των πανεπιστημιακών. Πού θα πάει αυτή κατάσταση κύριε υπουργέ;

Η κυβέρνηση εργάζεται στο σύνολό της για έναν σταθερό διάλογο με τα
Πανεπιστήμια και την πανεπιστημιακή κοινότητα, ώστε να είναι απρόσκοπτη η
λειτουργία τους, να μη χάσουν 250.000 παιδιά και οι οικογένειές τους το
εξάμηνο, τον κόπο και τις θυσίες τους, που είναι αναντικατάστατα.

Είμαστε βέβαιοι ότι η πανεπιστημιακή κοινότητα θα ανταποκριθεί στην πρόταση
της κυβέρνησης, ώστε να υπάρχει ένας σταθερός διάλογος χωρίς προαπαιτούμενα.
Δεν είναι δυνατόν με την επικέντρωση στο μισθολογικό να παραλύει η λειτουργία
των Ιδρυμάτων.

Αρχή χωρίς προβλήματα. Η νέα σχολική χρονιά θα μας βρει έτοιμους διαβεβαιώνει ο κ. Ευθυμίου

Ο υπουργός Οικονομίαs και Οικονομικών κ. Χριστοδουλάκης (το αναφέρω γιατί
πρέπει να έχουμε μία αξιόπιστη σχέση με τα πράγματα), τον Μάιο εξέφρασε τη
θέση της κυβέρνησης, ότι δηλαδή μέσα στο 2002 δεν θα υπάρξει ειδική
μισθολογική ρύθμιση για καμία κατηγορία εργαζομένων, που να ισχύει από το
2003. Η θέση αυτή επαναλήφθηκε τον περασμένο Ιούλιο, αλλά στις 26 Αυγούστου
την επανέλαβε και ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κατά τη συνάντησή μας
με την ΠΟΣΔΕΠ καθώς και στο Υπουργικό Συμβούλιο της περασμένης Πέμπτης.

Άρα, οι πανεπιστημιακοί δεν μπορούν να έχουν το αίσθημα ότι ειδικά γι’ αυτούς
και μόνον υπάρχει δυσμενής μεταχείριση. Υπάρχει ένα ευρύτερο πλαίσιο
μισθολογικής πολιτικής και μέσα σε αυτό, κατηγορηματικά τονίζω, πως δέσμευση
της κυβέρνησης είναι ότι στον διάλογο που θα αρχίσει το 2003, θα μιλάμε για
βελτιώσεις που θα ισχύσουν από 1/1/2004.

Όλα αυτά έχουν ξαναειπωθεί, αλλά στην πράξη δεν βλέπω να αναλαμβάνει
κάποιος την πρωτοβουλία για κινήσεις που θα οδηγούσαν στο να ξανανοίξουν τα
Πανεπιστήμια.

Πιστεύουμε ότι η πρωτοβουλία να ανοίξουν τα Ιδρύματα ανήκει σε αυτόν που
θέλει να τα κλείσει. Άρα, αναγκαστικά πρέπει όσοι κινητοποιούνται με κύριο
μοχλό πίεσης τα κλειστά Ιδρύματα, να αναπροσαρμόσουν τον τρόπο διεκδίκησης,
χωρίς να συμπεριλαμβάνεται αυτή η μορφή αγώνα.

Σημειώνω, κυρία Ράπτη, ότι στη μεγάλη και σκληρή απεργία των 100 ημερών του
1978 – μιαν απεργία, στην οποία και τις 100 ημέρες δεν πληρώθηκε κανείς – οι
ίδιοι οι απεργοί ανέστειλαν τις κινητοποιήσεις τους για να συμπληρωθεί το
εξάμηνο και να μη χαθεί η εξεταστική περίοδος.

Θα έλεγα ότι τότε υπήρχε το μέτρο της ευθύνης στην πανεπιστημιακή κοινότητα,
σε έναν αγώνα σκληρό που ήταν και ένα από τα μεγάλα, πολύ μεγάλα ιστορικά
προηγούμενα μαζικών και ρωμαλέων κινητοποιήσεων στην Ελλάδα.

Αν το ένα πρόβλημα για τους νέους πρωτοετείς είναι τα κλειστά
Πανεπιστήμια, το άλλο πρόβλημα για τους ίδιους και τις οικογένειές τους είναι
η στέγη. Τι σχεδιάζετε να κάνετε για να το αντιμετωπίσετε;

Εισηγήθηκα στο Υπουργικό Συμβούλιο και έγινε αποδεκτή η κατάρτιση ενός
πενταετούς προγράμματος 2003-2008, για μία πλήρη ριζική και εκ νέου
αντιμετώπιση του θέματος της φοιτητικής στέγης. Η κυβέρνηση δεν θα είχε
αντίρρηση να μεταβιβάσει την περιουσία του Εθνικού Ιδρύματος Νεότητας (ΕΙΝ) –
τις υπάρχουσες φοιτητικές εστίες, αλλά και την οικοπεδική του περιουσία – στα
ίδια τα Ιδρύματα, προκειμένου να αναπτύξουν ολοκληρωμένο πρόγραμμα για τη
φοιτητική στέγη.

Η πρώτη εφαρμογή του νέου προγράμματος στέγης αξιοποιώντας τον αναπτυξιακό
νόμο θα είναι στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και στο Δημοκρίτειο
Πανεπιστήμιο Θράκης.

Θέλουμε να πιστεύουμε ότι θα αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά και αυτό το
πρόβλημα που δημιουργήθηκε από τον διπλασιασμό των εισαγομένων στην Ανώτατη
Εκπαίδευση μεταξύ του 1993 και του 2002. Εκτιμούμε μάλιστα ότι όταν
ολοκληρωθεί το πρόγραμμα θα καλυφθεί το 30% των αναγκών.

Ναι στον διάλογο, αλλά να μην επικεντρωθεί στο μισθολογικό

Υπέρ ενός διαρκούς και σταθερού διαλόγου με τους πανεπιστημιακούς, τάσσεται ο
υπουργός Παιδείας, για το σύνολο των θεμάτων που τους αφορούν. Επισημαίνει
όμως ότι στην κατεύθυνση αυτή θα βοηθούσε σημαντικά «να φύγει από τη μέση η
επικέντρωση στα μισθολογικά».

Ωστόσο τόσο οι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι των πανεπιστημιακών, όσο και οι
πρυτάνεις των ΑΕΙ, έχουν τονίσει επανειλημμένα ότι πέραν του μισθολογικού
υπάρχουν ανοιχτά και θεσμικά ζητήματα, τα οποία επίσης επιθυμούν να
συζητήσουν.

Το βλέπω εξαιρετικά λογικό να αρχίσει ένας διάλογος για τις θεσμικές αλλαγές,
τις οποίες προτείνουμε να πάρουν νομοθετική μορφή από τον Νοέμβριο. Έχουμε,
δηλαδή, μπροστά μας την ψήφιση του νόμου για τα μεταπτυχιακά και την έρευνα,
την ψήφιση του νόμου για τη δημιουργία σε όλα τα Ιδρύματα Ινστιτούτων διά βίου
εκπαίδευσης, την πρόταση για την αξιολόγηση των Ιδρυμάτων Ανωτάτης Εκπαίδευσης
και, κυρίως, προτείνουμε να προχωρήσουμε τον διάλογο για τις αναγκαίες
θεσμικές αλλαγές στον νόμο-πλαίσιο που κλείνει πια 20 χρόνια και στις
εργασιακές σχέσεις των καθηγητών. Άρα σε ένα τέτοιο διάλογο είναι φυσικό να
μπορούν να υπάρξουν όλες οι παράμετροι ως αντικείμενο διαλόγου. Θα ευχόμουνα
να φύγει αυτή η επικέντρωση στο μισθολογικό, η οποία άλλωστε δεν διευκολύνει
τη συνολικότερη συζήτηση για το Πανεπιστήμιο και τον πανεπιστημιακό δάσκαλο.

Αν λοιπόν φύγει αυτή η «επικέντρωση» στα μισθολογικά δεν θα μπορούσε να
εξυπηρετήσει την όλη υπόθεση ένας συστηματικός και οργανωμένος διάλογος, όπως
θα μπορούσε να συμβεί για παράδειγμα στο πλαίσιο μιας ειδικής επιτροπής;

Εμείς προτείναμε, και το Υπουργικό Συμβούλιο ομόφωνα ενέκρινε, να είμαστε σε
ένα σταθερό διάλογο με τους πανεπιστημιακούς στο σύνολο των θεμάτων που τους
αφορούν. Στα θέματα αυτά περιλαμβάνονται και η λειτουργική τους θέση ως
πανεπιστημιακών δασκάλων και οι εργασιακές τους σχέσεις, που αναμφίβολα
αποτελούν μέρος του διαλόγου για τον καθηγητή πλήρους και αποκλειστικής
απασχόλησης και για τον καθηγητή μερικής απασχόλησης. Συνεπώς, σε ένα τέτοιο
πλαίσιο όλα τα θέματα είναι ανοικτά. Αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό είναι
ότι εφόσον υπάρχει μια μισθολογική πολιτική που ανοίγει το 2003, για όλο τον
ευρύτερο δημόσιο τομέα, συμπεριλαμβανομένων και των ειδικών μισθολογίων, δεν
μπορεί να γίνει φέτος μία συζήτηση που θα είναι μονομερώς προσηλωμένη στο μισθολογικό.

Βιβλία και καθηγητές από την αρχή της σχολικής χρονιάς

Εγκαίρως θα έχουν φέτος οι μαθητές σχολικά βιβλία στα χέρια τους, ενώ και οι
καθηγητές θα βρίσκονται στα σχολεία από την πρώτη στιγμή, διαβεβαιώνει ο κ.
Ευθυμίου.

Όταν αρχίζει μια σχολική χρονιά, το μυαλό ακόμη και των καλόπιστων πηγαίνει
σε βιβλία που καθυστερούν και σε τάξεις με μαθητές, αλλά χωρίς… καθηγητές.

«Καλόπιστοι » και κακόπιστοι θα παρακολουθήσουν φέτος μια σχολική χρονιά, για
την οποία όλο το υπουργείο και ιδιαίτερα ο υφυπουργός κ. Ν. Γκεσούλης και ο
γενικός γραμματέας κ. Θαν. Τσουροπλής εργάστηκαν σκληρά, ώστε να ξεκινήσει με
πολύ καλές προϋποθέσεις. Τα βιβλία θα είναι στην ώρα τους, παρά τις
καταστροφές που προκάλεσαν οι πλημμύρες του Ιουλίου στις αποθήκες του
Οργανισμού Έκδοσης Διδακτικών Βιβλίων (ΟΕΔΒ). Οι εκπαιδευτικοί θα είναι στις
θέσεις τους και έχουμε έτοιμο το σύστημα αναπλήρωσης για τα τυχόν λειτουργικά
κενά. Μην ξεχνάτε ακόμη ότι φέτος θα είναι η πρώτη χρονιά εφαρμογής της
αξιολόγησης, ενός συστήματος σύνθετου, απαιτητικού, βαθιά δημοκρατικού, που θα
αποτελέσει τομή στη λειτουργία της ελληνικής εκπαίδευσης.

Τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο θα πραγματοποιηθούν σε όλη την
Ελλάδα επιμορφώσεις όλων των στελεχών και ενημέρωση των εκπαιδευτικών για το
πλαίσιο λειτουργίας της αξιολόγησης τόσο της σχολικής μονάδας όσο και του
εκπαιδευτικού έργου κάθε εκπαιδευτικού. Από τον Ιανουάριο και μετά θα είμαστε
σε θέση να περάσουμε στην αποτύπωση και των πλευρών που αφορούν τη σχολική
μονάδα και ταυτόχρονα θα υπάρχει η δυνατότητα αξιολόγησης του κάθε
εκπαιδευτικού.

Για πρώτη φορά επίσης θα τεθεί σε εφαρμογή ο κανονισμός λειτουργίας των
σχολείων, που εισάγει ένα πλαίσιο αρχών και δημοκρατικών κανόνων, για την
οργάνωση της σχολικής ζωής, για τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα του
εκπαιδευτικού, που αναγορεύεται στον βασικό συντελεστή της παιδαγωγικής
λειτουργίας του σχολείου. Νομίζω ότι έχουμε πλέον το μέτρο της πιο σύγχρονης
ευρωπαϊκής προσέγγισης και στα ελληνικά εκπαιδευτικά πράγματα.

Μιλάμε, δηλαδή, για μια αξιοπρεπή ελληνική παρουσία στο ευρωπαϊκό
εκπαιδευτικό πλαίσιο;

Μπορούμε να πούμε, κ. Ράπτη, ότι αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη στην
Ευρώπη η οικοδόμηση μιας εκπαιδευτικής ενότητας. Έχει τεθεί ο σαφής στόχος ότι
ώς το 2010 θα υπάρχει κοινός ευρωπαϊκός χώρος στην Ανώτατη Εκπαίδευση, με
κοινά προγράμματα σπουδών και κοινά πτυχία μέσω των ευρωπαϊκών συνεργασιών.
Ταυτόχρονα έχει τεθεί ώς το 2004, ο στόχος για να πετύχουμε κοινά επίπεδα
δράσης στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση σε ορισμένες κατευθύνσεις ποιότητας της
εκπαίδευσης.

Άρα, στο σύνολο της εκπαίδευσης, η Ευρώπη βρίσκεται σε μια κίνηση που για την
Ελλάδα έχει το αντίστοιχο στοιχείο της πρόκλησης, όπως η ΟΝΕ για την
οικονομία. Η Ελλάδα εκεί πρέπει να βρεθεί στην πρώτη γραμμή των ευρωπαϊκών
εξελίξεων, όπως ακριβώς η δραχμή βρέθηκε ανάμεσα στα ισχυρά νομίσματα.

Κι αυτά δεν είναι λόγια. Έχουμε κάνει ήδη σημαντικά βήματα, που
αναγνωρίζονται. Πάρτε για παράδειγμα την περίπτωση της Γαλλίας. Και ο νέος
υπουργός Παιδείας επικύρωσε την εκπαιδευτική πολιτική, την οποία είχαμε
σχεδιάσει με τον κ. Lang, τον προηγούμενο υπουργό Παιδείας, και επιθυμεί να
συνεχίσουμε τη συνεργασία με τα γαλλικά πανεπιστημιακά ιδρύματα.

Τα ελληνικά πανεπιστημιακά ιδρύματα συνεργάζονται, επίσης, με τα αντίστοιχα
της Γερμανίας, ενώ ταυτόχρονα ενθαρρύνουμε τη συνεργασία και τις κοινές
δράσεις με τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, Πανεπιστήμια και ΤΕΙ, της Ευρώπης.

Νόμοι και συνθήκες απαγορεύουν την αναγνώριση των κολεγίων

Ο υπουργός Παιδείας ξεκαθαρίζει ότι τα πτυχία ξένων Πανεπιστημίων, που
συνεργάζονται στη χώρα μας με κολέγια δεν αναγνωρίζονται και χρησιμοποιώντας
τα λόγια του Γάλλου πρώην υπουργού Παιδείας κ. Τζακ Λαγκ υπογραμμίζει ότι «αν
δεχόμασταν τις απόψεις του κ. Μπολκενστάιν – επιτρόπου της Ε.Ε. αρμόδιου για
θέματα εσωτερικής αγοράς – θα οδηγούμασταν σε εκπαιδευτική
“μακντοναλντοποίηση” της Ευρώπης».

Την ώρα που μιλάτε όμως για στενή συνεργασία των ελληνικών Πανεπιστημίων με
ξένα, το ΔΙΚΑΤΣΑ εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει πτυχία ξένων Πανεπιστημίων που
συνεργάζονται στη χώρα μας με κολέγια και εργαστήρια ελευθέρων σπουδών.

Θα το πούμε οριστικά, αυτό το φαινόμενο των εταιρειών franchising…δηλαδή των
εμπορικών εταιρειών παροχής υπηρεσιών, οι οποίες λειτουργούν με άδεια του
υπουργείου Εμπορίου, δεν αποτελεί για την Ελλάδα εκπαιδευτική πραγματικότητα.
Αυτά τα πτυχία δεν μπορούν να αναγνωριστούν όχι μόνον από την ελληνική
νομοθεσία και το ελληνικό Σύνταγμα, αλλά και από τις ίδιες τις συνθήκες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες προσδιορίζουν ότι η εκπαίδευση είναι αντικείμενο
της εθνικής κυριαρχίας των κρατών-μελών.

Θυμίζω επιπλέον ότι στην Πράγα, οι 32 ευρωπαϊκές χώρες, αποφάσισαν ότι η
εκπαίδευση στην Ευρώπη είναι δημόσιο αγαθό και αντικείμενο δημόσια ευθύνης.
Και τρίτον, θέλω να υπογραμμίσω, ότι ήδη μετά τη συμφωνία μας με τον κ. Λαγκ
τα γαλλικά Πανεπιστήμια αποσύρουν τα Franchising από Ελλάδα. Θα ευχόμαστε και
οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες να σκεφθούν, εάν η παρουσία της ταμπέλας τους σε
τριώροφα κτίρια – ότι είναι Πανεπιστήμιο τάδε – συμβάλλει στην αξιοπιστία και
το κύρος των σπουδών που παρέχουν. Αυτά τα πτυχία δεν μπορούν να αναγνωριστούν
στα ακαδημαϊκά τους χαρακτηριστικά και δεν το υποστηρίζει μόνον η Ελλάδα αυτό.
Οι μεγαλύτερες και σημαντικότερες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία και η
Γαλλία, έχουν ακριβώς την ίδια θέση. Όπως είπε ο Γάλλος υπουργός Τζακ Λαγκ αν
δεχόμαστε τις απόψεις του κ. Μπολκενστάιν, του αρμοδίου επιτρόπου για τα
θέματα εσωτερικής αγοράς, θα οδηγούμασταν σε μια εκπαιδευτική
«μακντοναλντοποίηση της Ευρώπης»!