Η έλλειψη επενδυτών αύξησε τις προμήθειες

Μια φορά και έναν καιρό, οδηγούσε ένας για αρκετές ώρες σε μία έρημη και αχανή
περιοχή. Κάποια στιγμή πείνασε και αναζήτησε να βρει ένα κατάστημα για να
φάει. Δεν υπήρχε, όμως, τίποτα. Δεξιά και αριστερά του δρόμου εκτείνονταν
ατέλειωτα χωράφια και ο αέρας παρέσερνε τα στάχυα. Ύστερα από αρκετά
χιλιόμετρα, συναντά ένα μικρό μαγαζί.

Η πινακίδα του κουνιόταν από τον αέρα και έμοιαζε ακατοίκητο. Αφού δεν είχε
άλλη επιλογή, μπαίνει μέσα και, για καλή του τύχη, βρίσκει τον ιδιοκτήτη. Του
ζητάει να φάει και ο ιδιοκτήτης τού απαντά ότι το μοναδικό φαγητό που έχει
είναι αυγά μάτια.

Μη έχοντας άλλη επιλογή, παραγγέλνει τα αυγά μάτια και, αφού τα τρώει, ζητάει
τον λογαριασμό. Ο ιδιοκτήτης φέρνει στον πελάτη τον λογαριασμό: 1.500 δολάρια!
Ο πελάτης αγανακτεί και ρωτάει: Μα καλά, τόσο σπάνια είναι τα αυγά εδώ πέρα;
Και ο ιδιοκτήτης απαντά: Όχι. Σπάνιοι είναι οι πελάτες…

Η πραγματικότητα

Το ανέκδοτο αυτό περιγράφει με μεγάλη ακρίβεια αυτό που συμβαίνει σήμερα στη
Σοφοκλέους. Ενώ θα περίμενε κανείς ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ των
χρηματιστηριακών εταιρειών θα μείωνε τις προμήθειες στις αγοραπωλησίες
μετοχών, συμβαίνει το αντίθετο.

Η έλλειψη επενδυτικού ενδιαφέροντος είναι τόσο μεγάλη, που οι χρηματιστηριακές
εταιρείες δεν έχουν περιθώρια να διαμορφώσουν επιθετική τιμολογιακή πολιτική.

Οι προμήθειες σήμερα

Οι προμήθειες στην αγορά κυμαίνονται μεταξύ 0,30% (για καλούς πελάτες με
μεγάλα χαρτοφυλάκια) και 1% (για μικρά ποσά), ενώ στις συναλλαγές μέσω
Internet οι προμήθειες κυμαίνονται γύρω στο 0,30% – 0,35%. Για τους θεσμικούς
επενδυτές υπάρχει ιδιαίτερη τιμολογιακή πολιτική και οι προμήθειες κυμαίνονται
γύρω στο 0,10% – 0,15%.

Όμως οι θεσμικοί είναι λίγοι, ενώ η πλειονότητα των ιδιωτών επενδυτών κάνει
συναλλαγές με μικρότερα ποσά και – κατά συνέπεια – με μεγαλύτερη προμήθεια.
Έτσι, η μέση προμήθεια υπολογίζεται γύρω στο 0,60%. Πέρυσι, η μέση προμήθεια
κυμαινόταν γύρω στο 0,53%, ενώ το 1999 στο 0,51%.

Η απορία

«Και αν μειώσω τις προμήθειες, θα έρθουν επενδυτές;» αναρωτήθηκε στέλεχος
μεγάλης χρηματιστηριακής εταιρείας. «Να μειώσω τις προμήθειες. Αλλά πού;
Υπάρχουν πελάτες;». Οι ερωτήσεις αυτές γίνονται σήμερα, που δραστηριοποιούνται
καθημερινά περίπου 5.500 επενδυτές (σχεδόν το 0,4% των συνολικών κωδικών). Το
1999, καθημερινά, έκαναν πράξεις πάνω από 20.000 διαφορετικοί επενδυτές την
ημέρα, ενώ το 2000 ο αντίστοιχος αριθμός υπολογίζεται σε πάνω από 18.500
επενδυτές.

Τότε, ο υψηλός τζίρος έδινε το περιθώριο στις χρηματιστηριακές εταιρείες να
ρίξουν τις προμήθειές τους, ώστε να προσελκύσουν περισσότερους πελάτες. Από
την άλλη, η έλλειψη ανταγωνισμού αποθάρρυνε τις χρηματιστηριακές εταιρείες να
προχωρήσουν σε μείωση των προμηθειών τους και – συνεπώς – των κερδών τους.
Υπενθυμίζεται ότι τότε έμπαιναν στο Χρηματιστήριο περίπου 4.000 νέοι επενδυτές
την ημέρα.

Ο ανταγωνισμός

Στη συνέχεια, ο ανταγωνισμός αυξήθηκε, καθώς νέες χρηματιστηριακές εταιρείες
μπήκαν στην αγορά, ενώ ο ρυθμός εισόδου νέων επενδυτών άρχισε να μειώνεται.
Μάλιστα, ξέσπασε και «πόλεμος» μεταξύ χρηματιστηριακών εταιρειών, καθώς
μερικές προσέφεραν πολύ χαμηλές προμήθειες και σε ορισμένες περιπτώσεις,
μηδενικές.

Στα μέσα του 1999, η μέση προμήθεια έτεινε να φθάσει κάτω από το 0,10% (από
0,48% που ήταν το 1998 και 0,53% το 1997). Στόχος ήταν να κατακτήσουν οι
χρηματιστηριακές όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μερίδιο σε μία πίτα αγοράς με
ετήσιο τζίρο άνω των 100 δισ. ευρώ.

Το αποτέλεσμα

Τελικά, η μεγάλη ζήτηση για χρηματιστηριακές συναλλαγές αύξησε τη μέση
προμήθεια. Σήμερα, αυξάνεται για τους ακριβώς αντίθετους λόγους: η έλλειψη
επενδυτών δεν αφήνει περιθώρια στις χρηματιστηριακές εταιρείες να προχωρήσουν
σε επιθετικές τιμολογιακές πολιτικές.

Και ενώ πριν από δύο χρόνια το θέμα της μηδενικής προμήθειας είχε φθάσει στα
δικαστήρια, σήμερα οι χρηματιστηριακές εταιρείες αυξάνουν τις προμήθειες.
Στόχος είναι να διατηρήσουν το περιθώριο κέρδους σε ικανοποιητικά επίπεδα,
δεδομένων των μικρών εσόδων και του κόστους λειτουργίας τους.

Τα περιθώρια

Η μείωση του τζίρου έχει συρρικνώσει πολύ το περιθώριο κέρδους των
χρηματιστηριακών εταιρειών.

Ενδεικτικό της κρίσης, αλλά και της προσπάθειάς τους να διατηρήσουν την
κερδοφορία τους, είναι η περικοπή του προσωπικού. Εκτιμάται ότι περίπου 5.000
άτομα έχασαν τη δουλειά τους από τον χρηματιστηριακό χώρο την τελευταία
διετία.

Υπολογίζεται ότι το μέσο περιθώριο κέρδους, από 50,1% το 1999 έπεσε στο 34% το
2000. Ενώ το 2001 το περιθώριο κέρδους προ φόρων δεν μπορεί να υπολογιστεί
αφού σημειώθηκαν συνολικές ζημιές που εκτιμώνται σε 1,93 δισ. δραχμές. Παρ’
όλα αυτά, οι χρηματιστηριακές εταιρείες, στο σύνολό τους, είναι κερδοφόρες και
αυξάνουν τα ίδια κεφάλαιά τους. Πρόκειται για θετικές εξελίξεις που
περιφρουρούν την αγορά από κινδύνους.

Οι προμήθειες και οι επιβαρύνσεις

Οι προμήθειες των χρηματιστηριακών συναλλαγών είναι ελεύθερα διαπραγματεύσιμες
μεταξύ της χρηματιστηριακής εταιρείας και του επενδυτή. Σύμφωνα με το ΧΑΑ, τα
γενικά όρια των καταβαλλόμενων προμηθειών κυμαίνονται μεταξύ 0,5% και 1%.

Ένα επιπλέον κόστος στις συναλλαγές είναι τα μεταβιβαστικά έξοδα, με τα οποία
επιβαρύνονται τα πινακίδια των ονομαστικών και των ανώνυμων μετοχών. Τα έξοδα
αυτά ανέρχονται σε 0,06%. Επίσης, υπάρχουν τα έξοδα ΧΑΑ. Η επιβάρυνση
ανέρχεται σε 0,025% της αξίας για ονομαστικές μετοχές και σε 0,036% της αξίας
για ανώνυμες μετοχές.

Τα δικαιώματα του Αποθετηρίου (ΚΑΑ) επί αγοραπωλησίας μετοχών, Ελληνικών
Πιστοποιητικών (ΕΛΠΙΣ) και δικαιωμάτων προτίμησης επί των παραπάνω, ορίζονται
σε 0,025%, των δε μελών (χρηματιστηριακές εταιρείες) σε ποσοστό 0,035% επί της
αξίας της χρηματιστηριακής συναλλαγής για κάθε συμβαλλόμενο (αγοραστή –
πωλητή).

Από τα δικαιώματα του μέλους, ποσοστό 0,01% αποδίδεται μέσω του ΚΑΑ στο
Επικουρικό Κεφάλαιο Εκκαθάρισης ΧΑΑ. Τέλος, υπάρχει φόρος επί των συναλλαγών
κατά την πώληση μετοχών, που ανέρχεται σε 0,3%.