Δεν υπάρχουν περιθώρια αποτελεσματικών ελέγχων

Αμφίβολης αποτελεσματικότητας φαίνεται ότι θα είναι οι έλεγχοι που
πραγματοποιεί ήδη η κυβέρνηση μέσω του ΣΔΟΕ με στόχο από τη μια να αναχαιτίσει
το κύμα ανατιμήσεων που έχει ξεσπάσει στην αγορά και από την άλλη να αποτρέψει
νέες ανατιμήσεις για τους επόμενους μήνες.

Και αυτό γιατί, σε συνθήκες απελευθέρωσης της αγοράς και των τιμών, οι μεν
ανατιμήσεις δεν απαγορεύονται, ο δε εντοπισμός φαινομένων υπερβολικού κέρδους
δεν είναι εύκολη υπόθεση. Όπως δε επισημαίνει στέλεχος της Επιτροπής
Ανταγωνισμού, ο όρος υπερβολικό κέρδος είναι ασαφής και για να αποδειχθεί η
ύπαρξή του θα πρέπει να προηγηθεί εξονυχιστικός έλεγχος όχι μόνο για το κόστος
παραγωγής αλλά και για την ποιότητα του προϊόντος.

Άλλωστε και η περίφημη «λίστα των κερδοσκόπων» που ετοιμάζεται δεν συνεπάγεται
σε καμία περίπτωση ποινικές η άλλες διοικητικές κυρώσεις και το μόνο στο οποίο
στοχεύει είναι να λειτουργήσει αποθαρρυντικά για τους «κερδοσκόπους».

Περιορισμένες δυνατότητες

Σε συνθήκες απελευθέρωσης της αγοράς, επισημαίνει κορυφαίο στέλεχος της Ένωσης
Εμπορικών Συλλόγων της χώρας, οι δυνατότητες της κρατικής μηχανής να παρέμβει
προς την κατεύθυνση ελέγχου των τιμών είναι περιορισμένες. Άλλωστε δεν είναι η
πρώτη φορά που ενεργοποιήθηκε το ΣΔΟΕ στη μάχη κατά της κερδοσκοπίας, αλλά
χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα. Δεν είναι δε τυχαίο το γεγονός ότι τις
περισσότερες φορές που οι ανατιμήσεις απειλούν άμεσα τον πληθωρισμό το
υπουργείο Ανάπτυξης και ειδικότερα ο υπεύθυνος για θέματα εμπορίου υφυπουργός
προτίμησε το μοντέλο «της συμφωνίας κυρίων» με τους επιχειρηματίες.

Φαινόμενα αισχροκέρδειας, που εντοπίζονται κυρίως σε επιχειρήσεις με
συγκυριακή και εποχική πελατεία, θα εξαλειφθούν, θα περιοριστούν, σύμφωνα με
στελέχη του εμπορικού κόσμου, μόνο αν η ελληνική αγορά λειτουργήσει πλήρως στα
πλαίσια του υγιούς ανταγωνισμού. Σε μια τέτοια αγορά, οι καταναλωτές είναι
εκείνοι που μπορούν να αντισταθούν σε πρακτικές αποκόμισης εύκολου και
γρήγορου κέρδους.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού

Η ελληνική αγορά είναι εδώ και μερικά χρόνια πλήρως απελευθερωμένη και δεν
υπάρχει διοικητικός καθορισμός των τιμών πουθενά. Ωστόσο η Επιτροπή
Ανταγωνισμού μπορεί να επιβάλλει τσουχτερά πρόστιμα μέχρι και 15% επί του
τζίρου των επιχειρήσεων σε περιπτώσεις όπου παραβιάζονται οι κανόνες του
υγιούς ανταγωνισμού.

Μια τέτοια παράβαση είναι, για παράδειγμα, οι εναρμονισμένες πρακτικές, που
σημαίνει ότι οι παραγωγοί ενός προϊόντος έρχονται σε συμφωνία μεταξύ τους για
να καθορίσουν τις τιμές με τις οποίες θα το πουλήσουν.

Τέτοιες πρακτικές είναι σύνηθες φαινόμενο κυρίως στον χώρο των
οπωροκηπευτικών, αλλά είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστούν. Άλλωστε, η στελέχωση
της Επιτροπής Ανταγωνισμού είναι κατά κοινή ομολογία ανεπαρκέστατη.

Μία περίπτωση, που εντός του Σεπτεμβρίου θα εξεταστεί από την Επιτροπή
Ανταγωνισμού, είναι η «εναρμονισμένη πρακτική» που ακολούθησαν οι αρτοποιοί
του Νομού Φωκίδας, οι οποίοι τις παραμονές της εισαγωγής του ευρώ αύξησαν όλοι
μαζί την ίδια ημέρα τη λιανική τιμή του ψωμιού από 300 δρχ. σε ένα ευρώ
(340,75 δρχ).

Το ενδεχόμενο να έχουν προχωρήσει σε εναρμονισμένες πρακτικές και οι
πρατηριούχοι υγρών καυσίμων σε νησιωτικές τουριστικές περιοχές εξετάζει αυτές
τις ημέρες η Επιτροπή Ανταγωνισμού.