Είχαν πράκτορα στην ομάδα

Αυτό που δείχνουν τα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που δόθηκαν την
Παρασκευή στη δημοσιότητα, δεν είναι μόνον ότι οι Αμερικανοί γνώριζαν για το
πραξικόπημα των συνταγματαρχών.

Οι Αμερικανοί δεν ανταποκρίνονται στις εκκλήσεις του βασιλιά για βοήθεια μετά την 21η Απριλίου, ούτε κάνουν κάτι για να ενισχύσουν το βασιλικό αντιπραξικόπημα του Δεκεμβρίου 1967

Φαίνεται επίσης ότι γνώριζαν πως η χούντα ήθελε «καθαρά διακοσμητικό ρόλο» για
τον Κωνσταντίνο, δεν έκαναν όμως τίποτε για να τον υπερασπιστούν. Σε κάθε
αναφορά ύστερα από συνομιλίες με έμπιστους του μονάρχη είναι διάχυτη μάλιστα η
αμφιβολία των Αμερικανών αξιωματούχων αν ένα βασιλικό πραξικόπημα θα πετύχει.
Είναι ενδεικτικό, ότι ούτε στις εκκλήσεις του βασιλιά για βοήθεια μετά την 21η
Απριλίου ανταποκρίνονται, επισημαίνοντας ότι «δεν πρέπει να χυθεί άσκοπα
αίμα», ούτε κάνουν κάτι για να ενισχύσουν το βασιλικό αντιπραξικόπημα του
Δεκεμβρίου 1967.

Για την ύπαρξη της συνωμοτικής ομάδας των συνταγματαρχών, οι Αμερικανοί
γνώριζαν ήδη από το 1965. Όπως μάλιστα αποκαλύπτουν τα μυστικά αρχεία τους,
είχαν πράκτορα στο εσωτερικό της ομάδας και γνώριζαν τι συζητούσαν οι
συνταγματάρχες στις συνεδριάσεις τους.

Το πρώτο έγγραφο που αναφέρεται στην «ακροδεξιά συνωμοτική στρατιωτική ομάδα«
(αρ. 225) είναι χρονολογημένο στις 7 Μαρτίου του 1966. Ως ημερομηνία συλλογής
των πληροφοριών δίδονται ο Αύγουστος του 1965 και η 23η Φεβρουαρίου του 1966.
Στην πραγματικότητα όμως, οι Αμερικανοί πρέπει να είχαν ενημερωθεί πολύ
νωρίτερα για τους σκοπούς και τις δραστηριότητες αυτής της ομάδας. Σύμφωνα με
το έγγραφο αρ. 225 «στα τέλη του 1963 και στις αρχές του 1964» μία ομάδα
Ελλήνων συνταγματαρχων (που τότε αναφέρονταν ως στρατιωτική συνωμοτική
οργάνωση) είχαν οργανωθεί για να κάνουν πραξικόπημα σε περίπτωση που ο
Γεώργιος Παπανδρέου θα δεχόταν υποστήριξη από την ΕΔΑ».

Γνώριζαν τις συζητήσεις

Οι Αμερικανοί είχαν πράκτορα μέσα στην ομάδα και ήταν σε θέση να γνωρίζουν τι
συζητούσαν οι συνταγματάρχες στις συναντήσεις τους, όπως προκύπτει από το
δεύτερο έγγραφο (αρ. 245) που αναφέρεται σε αυτήν με ημερομηνία 20 Δεκεμβρίου
1966. Το έγγραφο περιγράφει μια συνάντηση της ηγεσίας της ομάδας
(Παπαδόπουλος, Λαδάς, Σταματελόπουλος, Ιωαννίδης, Λέκκας, Ρουφογάλης και
Μέξης), που έγινε στις 13 Δεκεμβρίου του 1966 στο σπίτι του Ιωάννη Λαδά. Η
αναφορά τού πράκτορα έχει συνταχθεί την ίδια ημέρα και η ηγεσία της ομάδας
χαρακτηρίζεται για πρώτη φορά «επαναστατικό συμβούλιο». Οι πληροφορίες είναι
αποκαλυπτικές: «Η ομάδα συζήτησε την τρέχουσα πολιτική κατάσταση, αλλά δεν
πήρε αποφάσεις σχετικά με την κήρυξη δικτατορίας. Συζητήθηκε επίσης εκτενώς,
αν η ομάδα θα έπρεπε να εκλέξει έναν και μοναδικό αρχηγό ή να αφήσει στο
επαναστατικό συμβούλιο να παίρνει τις σημαντικές αποφάσεις». Ενδιαφέρον είναι
επίσης το ότι, σύμφωνα με τον πράκτορα, ορισμένα μέλη της ομάδας υποπτεύονταν
τον Μιχαήλ Ρουφογάλη ότι τους «κάρφωνε» επειδή είχε πολύ καλές σχέσεις με τον
υποδιοικητή της ΚΥΠ Μανώλη Ζαχαράκη.

Ακόμα πιο ενδιαφέρον όμως είναι, ότι οι Αμερικανοί γνώριζαν ήδη από τον Μάρτιο
του 1966 για τις διαφορετικές απόψεις που υπήρχαν μέσα στην ομάδα και ποιος
υποστήριζε τι.

Διχασμένοι

Στο έγγραφο αριθμός 225 αναφέρεται ότι οι συνταγματάρχες ήταν διχασμένοι από
το 1963, επειδή ο Σταματελόπουλος υποπτευόταν ότι ο Γεώργιος Παπαδόπουλος
«ήταν έτοιμος να θυσιάσει επαγγελματικές ικανότητες και ακεραιότητα για
πολιτικές διευκολύνσεις, γιατί βοηθούσε συγκεκριμένους αξιωματικούς να πάρουν
θέσεις στην ΚΥΠ ή στη διοίκηση συγκεκριμένων μονάδων». Οι αξιωματικοί αυτοί
-όπως αναφέρει το εγγραφο-πρέπει να προέρχονταν από το περιβάλλον του
προϊσταμένου του Παπαδόπουλου, στρατηγού Νατσίνα, και του ακραίου δεξιού
βουλευτή Φαρμάκη.

Ο Σταματελόπουλος όμως και η φράξιά του (Λαδάς, Ιωαννίδης, Λέκκας και Κώστας
Παπαδόπουλος) προτιμούσαν να μην ταυτίζεται η ομάδα με κανένα πολιτικό κόμμα.
Δεν εμπιστεύονταν επίσης τον προσωπικό γραμματέα του Κωνσταντίνου, Μιχάλη
Αρναούτη.

Εκτιμήσεις για Κωνσταντίνο

Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διαφορετικές εκτιμήσεις μέσα στην ομάδα
για τον ρόλο του Κωνσταντίνου σε ένα πραξικόπημα. Σύμφωνα με το έγγραφο, η
φράξια Σταματελόπουλου τον θεωρούσε υπεύθυνο για την πολιτική αναταραχή που
επικρατούσε στη χώρα και εκτιμούσε ότι σε περίπτωση που ο βασιλιάς αποφάσιζε
στρατιωτική δράση «εκτός των συνταγματικών πλαισίων» με επιβολή στρατιωτικού
νόμου και διακυβέρνηση με βασιλικά διατάγματα, ο Παπαδόπουλος και η ηγεσία τού
στρατεύματος θα έτειναν να το αποδεχθούν. Η φράξια Σταματελόπουλου πάντως
προτιμούσε μια στρατιωτική χούντα που θα περιόριζε τον μονάρχη σε ελάχιστα
προνόμια.