«Φαντάσματα» χτίζουν τους μύθους

Ποτέ πριν ο Ρόναλντ Ρίγκαν και ο Μάιλς Ντέιβις δεν εμφανίστηκαν μαζί στην
ίδια πρόταση. Έχουν όμως ένα κοινό: Υπήρξαν και οι δύο συγγραφείς βιβλίων που
δεν διάβασαν.

«Έχω ακούσει ότι είναι συγκλονιστική!», απάντησε ο Ρόναλντ Ρίγκαν (αριστερά) όταν ρωτήθηκε για την αυτοβιογραφία του. Ο Μάλκομ Χ. (κέντρο) ρώτησε τον συγγραφέα-φάντασμά του «τίνος βιβλίο είναι αυτό», ενώ ο μουσικός της τζαζ Μάιλς Ντέιβις (δεξιά) δήλωσε πως δεν διάβασε την αυτοβιογραφία του

Όταν ο Ρόμπερτ Λίντσεϊ έγραψε για λογαριασμό του Ρίγκαν το βιβλίο «An American
Life», μια αυτοβιογραφία 726 σελίδων, ο πρώην πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών
αρκέστηκε σε δύο φράσεις: «Έχω ακούσει ότι είναι συγκλονιστικό! Μία απ’ αυτές
τις ημέρες θα το διαβάσω». Όταν ο Μόρλεϊ Σέιφερ ρώτησε στην εκπομπή του τον
Ντέιβις για μια αναφορά του στο «Miles Davis with Quincy Troupe», ο Ντέιβις
απάντησε απλώς ότι… δεν το είχε διαβάσει. Από την άλλη πλευρά, ο Μάλκομ Χ.
ρώτησε διαβάζοντας την «αυτοβιογραφία» του: «Τίνος είναι αυτό το βιβλίο;».

Και οι αντιδράσεις αυτές δεν αιφνιδιάζουν. Διάσημα πρόσωπα το θεωρούν αρκετό
να επιτρέπουν τη συγγραφή βιβλίων με την υπογραφή τους. Πιστεύουν ότι είναι
πολύ, υπερβαίνει τα όρια, το να ζητήσουν να το διαβάσουν πριν από την έκδοσή
του. Γεγονός που δίνει στους υποκρυπτόμενους συγγραφείς αυτό ακριβώς που
επιθυμούν: απόλυτη ελευθερία. Μπορούν να ανασυνθέσουν τη ζωή του αντικειμένου
τους όπως οι ίδιοι επιθυμούν, ακόμη και να κατασκευάσουν… όποτε παραστεί η
ανάγκη.

«Δουλεύουμε εμείς, καταξιώνεστε εσείς», λέει μία από τις χιλιάδες διαφημίσεις
υπηρεσιών παροχής υποκρυπτόμενων συγγραφέων στο Διαδίκτυο. Πάνω σ’ αυτήν την
υπόσχεση οικοδομήθηκε μια ολόκληρη βιομηχανία, τα προϊόντα της οποίας
στοιχειώνουν σήμερα τις βιβλιοθήκες.

Ο Καναδός επικοινωνιολόγος Μάρσαλ Μακ Λούαν, στο βιβλίο του «Understanding
Media» αναφέρει ότι ο συγκεκριμένος τρόπος συγγραφής δημιουργεί έναν κόσμο
ψευδο-γεγονότων, διευρύνοντας το περιθώριο μεταξύ πραγματικότητας και
μυθεύματος. Γεμίζει την ατμόσφαιρα με μαγειρεμένες απομιμήσεις της αλήθειας,
δομημένες από μηχανικούς της συγγραφής. Οι κύριοι της τέχνης αυτής – ή της
τεχνικής – μπορεί και να γοητεύουν. Είναι συγγραφείς- φαντάσματα που ζουν
μυστικά στα υπόγεια τούνελ της λογοτεχνίας.

Η φαντασία. Η Μπίλι Χάλιντεϊ ίσως να ήταν η πρώτη που αδιαφόρησε
παντελώς να διαβάσει το βιβλίο της. Ήταν η υποθετική συγγραφέας του… «Η
Κυρία Τραγουδά τα Μπλουζ» («Lady Sings the Blues»), μία αυτοβιογραφία του
1956, «της Μπίλι Χάλιντεϊ και του Ουίλιαμ Ντάφτι». Αν έκανε τον κόπο να
ανοίξει το βιβλίο, μπορεί και να είχε ξαφνιαστεί. Ο Ντάφτι, για παράδειγμα,
την έβαζε να λέει το εξής: «Αν πιστεύετε ότι τα ναρκωτικά είναι προς τέρψη και
έξαψη, τα ‘χετε χαμένα. Υπάρχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε μια “καλή” περίπτωση
παραλυτικής πολιομυελίτιδας». Μάλλον απηχεί κάποιον δημοσιογράφο της «Νιου
Γιορκ Ποστ», πράγμα που ήταν ο Ντάφτι, και καθόλου την Χάλιντεϊ που γνώρισε ο
κόσμος από τις περιγραφές των φίλων της.

Την περασμένη εβδομάδα, όταν το Associated Press αναφέρθηκε στον θάνατο του
Ντάφτι, τον αποκάλεσε «έτερο συγγραφέα της αυτοβιογραφίας της Μπίλι Χάλιντεϊ».
Και ο χαρακτηρισμός κάθε άλλο παρά αποδίδει ευπρεπώς τον ρόλο του. Το «Κυρία
Τραγουδά τα Μπλουζ» είναι ένα έργο όπου η παρέμβαση της φαντασίας του Ντάφτι
υπήρξε καθοριστική, όπως καθοριστικά φαίνεται πως ήταν μερικά παλιά
δημοσιεύματα και συνεντεύξεις της Χάλιντεϊ. Στην καλύτερη περίπτωση η
τελευταία εμφανιζόταν ασυνάρτητη – έπινε άλλωστε πολύ και έκανε χρήση ηρωίνης.

Μπίλι Χάλιντεϊ. Αν έκανε τον κόπο να ανοίξει το βιβλίο «Η Κυρία Τραγουδά τα Μπλουζ», μπορεί και να είχε ξαφνιαστεί

Οι ανακρίβειες. Τα εξέλαβε όλα λάθος. Ο τίτλος είναι ανακριβής – η
Χάλιντεϊ τραγουδούσε κυρίως μπαλάντες, σπάνια μπλουζ – όπως και η πατρότητα
του γνωστού στο κοινό της τραγουδιού, Strange Fruit («Black bodies swinging
in the Southern breeze/Strange fruit hanging from the poplar trees…»).
Αυτή η εύγλωττη διαμαρτυρία κατά του λιντσαρίσματος των μαύρων ήταν δουλειά
ενός κομμουνιστή δασκάλου από τη Νέα Υόρκη, του Άμπελ Μίροπολ, τον οποίο η
ιστορία περιλαμβάνει ως τον πατέρα που υιοθέτησε τα δύο αγόρια των Ρόζεμπεργκ,
ύστερα από την εκτέλεσή τους για προδοσία. Δικαιολογημένη η ενόχληση του
Μίροπολ, αφού ο Ντάφτι δημιουργούσε στους αναγνώστες του την εντύπωση ότι η
Μπίλι έγραψε το τραγούδι.

Στις βιβλιοθήκες, μόνο τρία βιβλία περιέχουν το όνομά του με την ένδειξη
«πνευματικά δικαιώματα», αναντίρρητα όμως, τα περισσότερα από τα υπόλοιπα θα
αποκάλυπταν ύστερα από προσεκτική εξέταση… αθόρυβη μνεία συνεργασίας. Αν ο
προσδιορισμένος συγγραφέας απομνημονευμάτων δηλώνει «Θέλω να ευχαριστήσω την
αφοσιωμένη και ταλαντούχα κ. Μόλι Ράιλι για την ειδική συντακτική ή εκδοτική
προσφορά της», αυτό πιθανότατα σημαίνει ότι η κυρία αυτή έγραψε τα πάντα.
Μπορεί όμως να σημαίνει και κάτι άλλο, ότι δηλαδή «κατασκεύασε τα περισσότερα
από αυτά που διαβάζετε, γιατί εγώ ήμουν πολύ σημαντικός για να… μιλήσω σ’
εκείνη».

Ο Robert Fulford είναι δημοσιογράφος. Το κείμενό του του δημοσιεύτηκε
στην καναδική εφημερίδα «National Post»