Αινιγματικός «αρχηγός»…

Κάθε φορά που ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος – ο φερόμενος ως ιδρυτής, αρχηγός
και εγκέφαλος της 17Ν – οδηγείται σιδηροδέσμιος και καμπουριασμένος πίσω στο
κελί του, ύστερα από επίσκεψη στον ανακριτή ή τον εισαγγελέα, στα χείλη του
κυκλοφορεί ένα μικρό, απροσποίητο μειδίαμα.

Αυτάρεσκη, διαπεραστική και συγχρόνως απόκοσμη η έκφραση του Γιωτόπουλου από την ημέρα της σύλληψής του στους Λειψούς

Τα μάτια του, σχεδόν γαλήνια και ανέκφραστα, γυρεύουν και τελικά στρέφονται
για δύο, ίσως και τρία, δευτερόλεπτα πάνω στο μαζεμένο πλήθος των
δημοσιογράφων και κάμεραμεν που τον παρατηρούν – ας μου επιτραπεί η έκφραση –
με δέος.

Η έκφραση του Γιωτόπουλου, από τότε που συνελήφθη στους Λειψούς, εδώ και
τέσσερις εβδομάδες, εξακολουθεί να είναι η ίδια: αυτάρεσκη, διαπεραστική και
συγχρόνως απόκοσμη. Κοιτάζει τους πάντες ανέκφραστα και προσεκτικά, με ένα
μουντό, ουδέτερο βλέμμα, σαν να τους βλέπει για πρώτη φορά, αλλά και σαν να
μην έχει ακόμη αφομοιώσει την απότομη και αναπάντεχη αλλαγή τροχιάς που έχει
ήδη πάρει η ζωή του. Ίσως να μην μπορεί ακόμη να χωνέψει τι ακριβώς έχει
συμβεί.

Το ότι, αργά ή γρήγορα, η καριέρα βίας και τρομοκρατίας του Γιωτόπουλου και
των φανατισμένων «συντρόφων» του θα τελείωνε πίσω από τα κάγκελα, δεν υπήρχε η
παραμικρή αμφιβολία. Το ότι το όλο εγχείρημα 17Ν πέρασμα – με – μπαζούκας –
στον σοσιαλισμό έπασχε από την αρχή και ήταν καταδικασμένο να αποτύχει, ήταν
εξίσου δεδομένο.

Όμως, το ότι ο άνθρωπος αυτός που, σύμφωνα πάντα με τις αστυνομικές αρχές,
ήταν το μυαλό και η καρδιά της 17Ν, θα τηρούσε τη στάση που ο Γιωτόπουλος, εδώ
και εβδομάδες, απαρέγκλιτα τηρεί – αποτελεί την μεγαλύτερη έκπληξη. Κανείς δεν
το περίμενε. Ίσως, ούτε και ο ίδιος.

Η ψυχολογία του

Αν και, από μια άποψη, δεν νομίζω να έχει μεγάλη σημασία τι είπε ο Γιωτόπουλος
ή τι δεν είπε. Γιατί όχι; Γιατί, κανείς δεν μπορεί να μπει στην ψυχολογία ενός
ατόμου που φθάνει εκεί που έφτασε ο Γιωτόπουλος και κάνει αυτά που έκανε ο
Γιωτόπουλος για ένα τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Όπως κανείς αστυνομικός
ψυχολόγος ή ειδικός σε θέματα βίας δεν μπόρεσε, όσο και αν προσπάθησε, να
εξηγήσει πώς μια εντυπωσιακά ταλαντούχα Γερμανίδα δημοσιογράφος και στοργική
μητέρα, όπως η Ουλρίκε Μάινχοφ, μεταμορφώθηκε σε μια αδίστακτη, αποφασισμένη
για όλα, αντάρτισσα πόλης. Και η Μάινχοφ είναι μόνο μια περίπτωση ανάμεσα στα
εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, παραδείγματα που έχουν βαθιά ριζώσει στην
πολιτική κουλτούρα των τελευταίων δεκαετιών του περασμένου αιώνα.

Ίσως δεν θα έπρεπε να πιάσουμε αυτή την κουβέντα. Είναι, δυστυχώς, ανώφελη.
Είτε έμενες τρία δωμάτια μακριά από το δωμάτιο του Γιωτόπουλου, στο τέλος του
διαδρόμου, στη φοιτητική εστία στο Παρίσι το ’65, είτε έπαιζες τάβλι μαζί του
κάθε Κυριακή μεσημέρι στους Λειψούς, είτε τον πρωτοσυνάντησες στον 12ο όροφο
της Αντιτρομοκρατικής και έκτοτε προσπαθείς με τις προκηρύξεις ανά χείρας να
τον «γνωρίσεις καλύτερα» – πολύ φοβάμαι ότι η εικόνα που ανέκαθεν έβγαινε και
βγαίνει προς τα έξω είναι εντελώς πλασματική. Κι αυτό, για έναν πολύ σημαντικό
λόγο: ο άνθρωπος που μπαίνει στην άχρηστη και αδιέξοξη διαδικασία που μπήκε ο
Γιωτόπουλος το 1975 και 27 χρόνια αργότερα παραμένει εκεί, είναι κάποιος που
αδυνατεί να συντονιστεί με το ρολόι της ζωής που τρέχει.

Βιώνει, με άλλα λόγια, έναν ριζικά διαφορετικό κόσμο, μια άλλη πραγματικότητα
από αυτήν που ζούμε οι υπόλοιποι χωρίς, απαραιτήτως, να είναι τρελός ή
παράλογος.

Ήξερε τι έκανε

Μη γελιέστε. Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος είναι ένας άνθρωπος που ήξερε τι έκανε.
Ο Γιωτόπουλος – εφόσον είναι αυτός που ξεκίνησε την ιστορία της 17Ν – πίστεψε
παθιασμένα ότι η οργάνωση θα έπαιζε έναν ιστορικό ρόλο και ότι προοριζόταν από
τις συγκυρίες να καταστεί σύμβολο αντίστασης.

Στα μάτια του Γιωτόπουλου η 17Ν φάνταζε σαν τη συνέχεια μιας ιστορικά
προκαθορισμένης ελληνικής κομμουνιστικής παράδοσης και ο μοναδικός φορέας
πολιτικής αλλαγής. Και τα γεγονότα, δυστυχώς, πιστοποιούν αυτήν τη φαντασίωση:
23 δολοφονίες, περισσότερες από εκατό επιθέσεις και τουλάχιστον 55
προκηρύξεις.

Το «κατεστημένο»

Τελικά, η στάση του Γιωτόπουλου όλες αυτές τις εβδομάδες δεν με ξενίζει
καθόλου. Νιώθοντας ότι δεν πρέπει να δίνει λόγο για τις πράξεις του,
συμπεριφέρεται σαν αληθινός αρχηγός μιας στα λόγια μόνο επαναστατικής
κομμουνιστικής οργάνωσης που, όμως, ποτέ δεν επεδίωξε να βγει στα πανεπιστήμια
και στα εργοστάσια να στρατολογήσει μέλη, που ποτέ δεν υιοθέτησε στρατηγική
ένοπλου αγώνα και που ποτέ δεν αναμετρήθηκε με το κατεστημένο, το οποίο
αδιάκοπα περιφρονούσε και χλεύαζε. Το κατεστημένο του οποίου, ένα μάτσο
επαναστάτες της ξεφτίλας, ζητούν τώρα την προστασία, την ανοχή και την
κατανόηση.

Το βιβλίο του Γιώργου Κασιμέρη Η Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη,
κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη