Επιστροφή λόγω… ελαττώματος

Πάνω από 16.900 καταγγελίες έφθασαν το 2001 στα γραφεία της ΕΚΠΟΙΖΩ από
παραπονεμένους καταναλωτές. Από τις καταγγελίες αυτές, το 6,8% αφορούσε
ελαττωματικά προϊόντα.

Μπορεί η προστασία των καταναλωτών να προβλέπεται από το κοινοτικό και από το
ελληνικό δίκαιο, πολλοί όμως είναι οι καταναλωτές οι οποίοι δεν γνωρίζουν τα
δικαιώματά τους, ούτε με ποιον τρόπο μπορούν να προστατευθούν ή να
διεκδικήσουν αποζημιώσεις όταν θεωρούν ότι θίγονται.

Όπως εκτιμούν οι εκπρόσωποι των καταναλωτικών οργανώσεων, στις περισσότερες
περιπτώσεις οι καταναλωτές δεν προχωρούν σε καταγγελία ενός ελαττωματικού
προϊόντος θεωρώντας ότι θα εμπλακούν σε χρονοβόρες διαδικασίες, οι οποίες
ενδεχομένως να μη φέρουν αποτέλεσμα.

Ηλεκτρονικά-αυτοκίνητα

Ο γενικός γραμματέας της ΕΚΠΟΙΖΩ Ηλίας Κοκουγιαννης τονίζει: «Τις περισσότερες
φορές περιορίζονται σε τηλεφωνικές καταγγελίες. Όσο πιο ακριβό είναι το προϊόν
που παρουσιάζει ελάττωμα τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη των καταναλωτών να
βρουν το δίκιο τους».

Σύμφωνα με τις καταγγελίες που καταγράφει η ΕΚΠΟΙΖΩ, τα τελευταία χρόνια έχουν
αυξηθεί σημαντικά οι περιπτώσεις που αφορούν προϊόντα νέας τεχνολογίας και
αυτοκίνητα. Μάλιστα, σε πολλές περιπτώσεις, οι καταναλωτικές οργανώσεις
επεμβαίνουν και επιλύουν τις διαφορες ανάμεσα στους εμπόρους και τους
καταναλωτές εξωδικαστικα. Πάντως η εμπειρία δείχνει ότι ακόμα πολλοί Έλληνες
καταναλωτές δεν είναι ενημερωμένοι για τα δικαιώματά τους, ενώ, όπως σημειώνει
ο κ. Κοκουγιαννης, έχουν καταγραφεί και περιστατικά κατά τα οποία έμποροι δεν
γνώριζαν τις υποχρεώσεις τους σε περιπτώσεις πώλησης ελαττωματικών προϊόντων.

Τι προβλέπουν οι νόμοι

Οι κοινοτικοί κανόνες, αλλά και το εθνικό δίκαιο (Ν. 2251/94), προβλέπουν την
ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων. Με άλλα λόγια, αν αγοράσει κάποιος ένα
ελαττωματικό προϊόν, ο παραγωγός, ο εισαγωγέας και, υπό ορισμένες
προϋποθέσεις, ο προμηθευτής είναι υπεύθυνοι για τη βλάβη που ενδεχομένως
προκληθεί. Και αυτό, διότι δεν παρείχαν την προβλεπόμενη ασφάλεια. Ένας
γενικός κανόνας, τον οποίο θα πρέπει να γνωρίζει ο καταναλωτής, είναι ότι για
να διαπιστωθεί η «επικινδυνότητα» ενός προϊόντος λαμβάνεται υπόψη κυρίως η
εξωτερική εμφάνιση, αλλά και η χρήση του. Οι καταναλωτές θα πρέπει επίσης να
γνωρίζουν ότι η απουσία του σήματος CE (π.χ. στα παιχνίδια, τις ηλεκτρικές
οικιακές συσκευές) συνιστά παράβαση των κοινοτικών κανόνων που τιμωρείται με
κυρώσεις.

Πρέπει να αποδειχθεί

Αν λοιπόν κάποιος πέσει θύμα ελαττωματικού προϊόντος, δικαιούται επανόρθωση
της προσωπικής και υλικής ζημίας που προκλήθηκε λόγω του ελαττωματικού
προϊόντος, ακόμη και αν δεν υπάρχει πρόθεση από την πλευρά του παραγωγού. Για
να λάβει αποζημίωση όμως ο καταναλωτής θα πρέπει να αποδείξει τη ζημία που
έχει υποστεί, το ελάττωμα του προϊόντος και τη σχέση μεταξύ του ελαττώματος
και της ζημίας.

Οι καταναλωτές έχουν δυνατότητα προσφυγής στη Δικαιοσύνη για τη διεκδίκηση
δικαιωμάτων, η οποία λήγει όμως ύστερα από τρία χρόνια από την ημερομηνία κατά
την οποία ο καταναλωτής όφειλε να είχε διαπιστώσει τη ζημία, το ελάττωμα και
την ταυτότητα του κατασκευαστή. Επίσης, σε κάθε περίπτωση, δέκα χρόνια μετά
την κυκλοφορία του προϊόντος δεν είναι πλέον δυνατή η αναζήτηση της ευθύνης
του κατασκευαστή.

Αξίωση αποζημίωσης από τον παραγωγό

Αν ο καταναλωτής αγοράσει ένα προϊόν που αποδειχθεί ελαττωματικό και υποστεί
στο σπίτι του ή οπουδήποτε αλλού περιουσιακή ζημιά άνω των 500 ευρώ από τη
χρήση του, τότε μπορεί, σύμφωνα με κοινοτική οδηγία, να στραφεί απ’ ευθείας
κατά του παραγωγού τού ελαττωματικού προϊόντος, ζητώντας χρηματική
ικανοποίηση.

Ωστόσο, δεν παραγνωρίζονται τα δικαιώματα εκείνων που υπέστησαν ζημίες
μικρότερες των 500 ευρώ και μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα συνήθη ένδικα μέσα
περί αστικής ευθύνης. Κατά τη διάρκεια των εκπτώσεων στα εμπορικά καταστήματα
αν πραγματοποιηθεί αγορά ενός ελαττωματικού προϊόντος, ο καταναλωτής πρέπει να
το επιστρέψει αμέσως και να ζητήσει την αντικατάσταση με ένα σωστό προϊόν. Οι
δικαιολογίες από την πλευρά του εμπόρου, ότι «ήταν προσφορά» ή «στις εκπτώσεις
δεν γίνονται δεκτές επιστροφές», δεν ισχύουν για τα ελαττωματικά προϊόντα,
εκτός αν κατά την πώληση υπήρχε η ένδειξη «προϊόν διαλογής» ή «ελαττωματικό
προϊόν».