ΠΟΥΛΙΚΟΣ ΠΡΑΣΤΑΚΟΣ Ο Έλληνας που κρατάει την Κίνα… στεγνή

Ο κ. Πουλίκος Πραστάκος ανάμεσα σε Κινέζους συναδέλφους του, στο φράγμα του ποταμού Γιανγκτσέ

Από την Κρήτη βρέθηκε στην Κίνα… Όχι μία και δύο, αλλά αρκετές φορές τα
τελευταία δύο χρόνια. Απέναντι σε μια χώρα με προβλήματα «μεγάλης κλίμακας»,
εντυπωσιασμένος στην αρχή από τα μεγέθη, αλλά όχι αμήχανος, ανέλαβε να
βοηθήσει περίπου τρεις εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους να… σωθούν από τις
πλημμύρες. Για την ακρίβεια, ανέλαβε να βοηθήσει τους επιστήμονες που θα τους
σώσουν. Κάνοντας το δύσκολο εύκολο και μετατρέποντας το πολύπλοκο και
μπερδεμένο σε απλό και κατανοητό.

Ο κ. Πουλίκος Πραστάκος είναι ερευνητής στο Τμήμα Υπολογιστικών Μαθηματικών
του Ινστιτούτου Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) της Κρήτης και ειδικεύεται στα
Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS). Βρέθηκε στην Κίνα, συμμετέχοντας, ως
ερευνητής, σε ένα διεθνές επιστημονικό πρόγραμμα για την πρόληψη και την
αντιμετώπιση πλημμυρών στον ποταμό Γιανγκτσέ (τον τρίτο μεγαλύτερο στον κόσμο,
με μήκος 6.300 χιλιόμετρα), και για να τεθεί αργότερα επικεφαλής μιας ομάδας
ειδικών από οκτώ ευρωπαϊκά και τέσσερα κινεζικά ακαδημαϊκά ιδρύματα,
οργανισμούς και ιδιωτικές εταιρείες.

«Στόχος της ομάδας», όπως εξηγεί ο ίδιος, «είναι να δημιουργήσει ένα
ολοκληρωμένο σύστημα ηλεκτρονικών υπολογιστών, το οποίο θα επεξεργάζεται κάθε
λογής δεδομένα (χάρτες μιας περιοχής, υψόμετρο, στοιχεία πληθυσμού,
τοπογραφικά, ύψος αναχωμάτων κ.λπ.), θα “τρέχει” πολύπλοκα μαθηματικά μοντέλα
πρόγνωσης και θα εξετάζει όλα τα πιθανά σενάρια μιας πλημμύρας και τα μέτρα
που θα χρειαστεί να ληφθούν ώστε να μη γίνει καταστροφική». Το ερευνητικό
πρόγραμμα ονομάζεται ANFAS και δοκιμάζεται ήδη, εκτός από τον Γιανγκτζί στην
Κίνα, στην κοιλάδα του ποταμού Loire στη Γαλλία και στον ποταμό Vah στη
Σλοβακία.

Το ιδιαίτερο με το συγκεκριμένο σύστημα είναι το ότι θα μπορεί να το χειριστεί
ακόμη και ένας… άσχετος από ηλεκτρονικούς υπολογιστές. «Εντάξει, με κάποιες
βασικές τεχνικές γνώσεις. Πάντως δεν υπάρχουν πολύπλοκες πληροφορίες.
Κρύβονται.» λέει ο κ. Πραστάκος. «Το σύστημα κρύβει αριθμούς και εξισώσεις και
δίνει συγκεκριμένες πληροφορίες για το πόσος χρόνος υπάρχει μέχρι να ληφθούν
τα απαραίτητα μέτρα, σε πόση ώρα θα πλημμυρίσουν ποιες περιοχές, πόσο θα είναι
το ύψος του νερού, πού θα χρειαστεί να γίνει εκκένωση πληθυσμού, ποιες θα
είναι οι οικονομικές επιπτώσεις των καταστροφών, ποιες οι περιβαλλοντικές
επιπτώσεις κ.λπ. Με δέκα «κλικ» ο χειριστής του συστήματος μπορεί να έχει
άμεσα απαντήσεις».

Οι Κινέζοι συνεργάτες του αντιμετώπισαν με θαυμασμό τη συνέπεια και την
ακρίβεια της ελληνικής αλλά και ολόκληρης της ευρωπαϊκής ομάδας. «Με εμάς τους
Έλληνες αναπτύχθηκε αμέσως μια σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Δεν μας είδαν
ανταγωνιστικά (όπως τους Γάλλους ή τους Αμερικανούς που είναι σαφές πως
προσπαθούν να τους πουλήσουν ό,τι έχουν) κι έτσι ένιωσαν ασφαλείς και σίγουροι
πως θα τους βοηθήσουμε να αναπτύξουν νέες τεχνικές».

Ο Γιανγκτσέ με αριθμούς

* Έχει μήκος 6.300 χιλιόμετρα και είναι ο τρίτος μεγαλύτερος ποταμός στον
κόσμο μετά τον Νείλο και τον Αμαζόνιο.

* Στις κοιλάδες του ζουν περισσότεροι από 360 εκατομμύρια άνθρωποι.

* Τα τελευταία 2.000 χρόνια έχουν σημειωθεί 215 καταστροφικές πλημμύρες στον
ποταμό.

* Όταν πλημμύρισε το 1998, χάθηκαν 4.000 άνθρωποι και 14 εκατομμύρια έμειναν
άστεγοι.

* Εκεί ξεκίνησε το 1993 να κατασκευάζεται το μεγαλύτερο φράγμα στον κόσμο
(ονομάζεται Three Gorges), με στόχο να παράγει υδροηλεκτρική ενέργεια και να
ελέγχει τη ροή του ποταμού. Έχει μήκος τρία χιλιόμετρα κι όταν τεθεί σε πλήρη
λειτουργία (κατά το 2009) θα ανυψώσει τη στάθμη του νερού 100-150 μέτρα και θα
δημιουργήσει μία τεχνητή λίμνη μήκους 600 χλμ.

Προβλέπει τις πλημμύρες

Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2002, το ερευνητικό πρόγραμμα που επιβλέπει ο κ.
Πουλίκος Πραστάκος θα είναι έτοιμο. Το ολοκληρωμένο σύστημα ηλεκτρονικών
υπολογιστών θα μπορεί, μεταξύ άλλων, να επεξεργάζεται δορυφορικές εικόνες, να
δημιουργεί τοπογραφικά και ψηφιακούς χάρτες. «Ήδη, προηγμένα γεωγραφικά
συστήματα πληροφοριών οργανώνουν όλα τα δεδομένα και τα εμφανίζουν στην οθόνη
του υπολογιστή κατά τρόπο απλό και κατανοητό ακόμη και στους μη ειδικούς»,
εξηγεί ο ίδιος. «Τα μαθηματικά και υδραυλικά μοντέλα που υπολογίζουν το πώς
εξελίσσεται μια πιθανή πλημμύρα, “τρέχουν υπογείως”, κρυφά, χωρίς να
μπερδεύουν τον χρήστη με πολύπλοκες εξισώσεις και αριθμούς, ενώ εξίσου απλά
αξιολογούνται και οι πιθανές επιπτώσεις σε κάθε σενάριο».

«Στην Κίνα μπορεί να προβλέπει πλημμύρες, στην Ελλάδα θα μπορούσε να προβλέψει
φυσικές καταστροφές. Ο κορμός είναι ο ίδιος. Χρειάζεται μόνο να συγκεντρωθούν
τα δεδομένα που θα αξιοποιηθούν: οι πληροφορίες για τον όγκο του νερού, τον
πληθυσμό, τη μορφολογία και σύσταση του εδάφους, το υψόμετρο ή οτιδήποτε
άλλο», λέει ο κ. Πουλίκος Πραστάκος από το ΙΤΕ. Βέβαια, ακόμη και το ίδιο
ακριβώς σύστημα ή η τεχνογνωσία που αποκτήθηκε θα μπορούσε να πουληθεί σε
χώρες όπου μια κατακλυσμιαία βροχή είναι ικανή να προκαλέσει την καταστροφική
πλημμύρα ενός μεγάλου ποταμού. «Η Κίνα είναι η πρώτη υποψήφια “αγοράστρια”,
γι’ αυτό και συμμετέχει ενεργά στο ερευνητικό πρόγραμμα. Οι πλημμύρες εκεί, το
καλοκαίρι του 1998, έπληξαν το ένα τέταρτο του πληθυσμού της χώρας,
κατέστρεψαν 21 εκατομμύρια εκτάρια καλλιεργήσιμης γης και προκάλεσαν ζημιές
ύψους 24 εκατομμυρίων δολαρίων». Με μεγάλο ενδιαφέρον παρακολουθούν την
εξέλιξη του προγράμματος και η Γαλλία, η Ινδία, το Μπανγκλαντές, η Πολωνία, η
Γερμανία, η Τσεχία, η Σλοβακία.