Δρόμοι

Με την εξαίρεση…

… της πολιτικής, κανένα άλλα επάγγελμα ή «λειτούργημα» – πέστε το όπως
θέλετε – δεν έχει τόσο πλούσια βιβλιογραφία όσο η δημοσιογραφία. Με αφορμή
αυτή τη βιβλιογραφία, που είναι ιδιαίτερα πλούσια στην Αμερική, ο αρθρογράφος
Ράσελ Μπέικερ γράφει τις σκέψεις του στο «Νιου Γιορκ Ριβιού οφ Μπουκς». Η
δημοσιογραφία, λέει, περνάει την εποχή της μελαγχολίας. Οι εφημεριδάνθρωποι
μοιάζουν να έχουν χάσει εκείνο το παλιό κέφι τους, από τότε που ανακάλυψαν πως
πρώτο χρέος τους δεν είναι πια να ενημερώνουν τον λαό, αλλά να υπηρετούν το
χρηματιστήριο με καλές κερδοφορίες. Ο παλιός σκληρός εφημεριδάς έχει γίνει
ένας ξενέρωτος μάνατζερ που βάζει νερό στο κρασί του, ύστερα από μια μέρα
μπροστά στο κομπιούτερ, σε ένα γραφείο όπου απαγορεύεται το κάπνισμα.

Ένα πράγμα…

… ξεχωρίζει τις καλές από τις κακές εφημερίδες: η ποιότητα της ιδιοκτησίας
τους. Μπορεί να μη συμφωνήσουν σε αυτό οι δημοσιογράφοι, λέει ο Μπέικερ, αλλά
όσο καλοί και αν είναι αυτοί, η εφημερίδα τους θα είναι «δεύτερη», αν δεν
υπάρχει ένας καλός εκδότης. Στις εφημερίδες και τα μέσα ενημέρωσης ασκούνται
σήμερα πιέσεις από την κορυφή για την πραγματοποίηση εξωπραγματικών κερδών. Η
κερδοφορία έχει γίνει η κινητήρια δύναμη, υποστηρίζει ο Νταν Ράδερ, βετεράνος
Αμερικανός δημοσιογράφος. Μα όταν το κέρδος γίνεται πιο σημαντικό από το
προϊόν, τότε «αναπόφευκτα κάτι χάνεται από το μέσον, κάτι χάνεται από τον
εαυτό μας».

Το ερώτημα…

… στο οποίο καταλήγουμε είναι μάλλον τετριμμένο: Υπάρχει άραγε τίποτα πιο
σημαντικό από το χρήμα; Από τότε που χάθηκε ο σοβιετικός κομμουνισμός, στην
προσπάθειά του να ανταγωνιστεί τον αμερικανικό καπιταλισμό, η μεγιστοποίηση
του κέρδους έγινε αρχή ιερή και απαραβίαστη στην Αμερική – και όχι μόνο εκεί.
Η μεγιστοποίηση του κέρδους έγινε πιο σημαντική ακόμη και από την
ειδησεογραφία. Οι παλιοί ευπατρίδες των εφημερίδων μπορεί να ήταν
πλουτοκράτες, εκκεντρικοί και τυραννικοί, αλλά μπροστά στους σημερινούς
μάνατζερ, που δεν βλέπουν μπροστά τους παρά μόνο το χρηματιστήριο, είχαν
ασύγκριτη ποιότητα. Οι παλιοί νοιάζονταν για τις εφημερίδες τους και για τη
γνώμη που είχε γι’ αυτές – και γι’ αυτούς – το κοινό. Ήταν συνήθως άνθρωποι
που αγαπούσαν τις εφημερίδες και απολάμβαναν την εξουσία που τους έδιναν αυτές
στον δημόσιο βίο. Είχαν την πολυτέλεια να «ξεχνούν» τους ισολογισμούς, όποτε
έβγαιναν σπουδαίες ειδήσεις που έπρεπε να γραφτούν γι’ αυτές όλα. Σήμερα πια,
τέτοιοι εκδότες υπάρχουν ελάχιστοι.

Στη νέα τάξη…

… των μάνατζερ των μέσων ενημέρωσης, μην ψάξετε άδικα ανάμεσά τους για
ευπατρίδες. Έχουν αποφοιτήσει από εμπορικές και οικονομικές σχολές. Τα μάτια
τους δεν ψάχνουν την πιο σημαντική είδηση, αλλά την πιο επικερδή συγχώνευση,
σκυμμένοι πάνω σε λογιστικά βιβλία.