Μας απειλεί η αλλαγή κλίματος

Δύο διαφορετικές μελέτες. Η μία αφορά την Πορτογαλία. Πρόκειται για την
πρώτη εθνική εκτίμηση των κλιματικών αλλαγών στη Νότια Ευρώπη. Η δεύτερη αφορά
τις παγκόσμιες φυσικές πηγές.

Ξηρασία. Η μέση θερμοκρασία στην Ιβηρική Χερσόνησο θα αυξηθεί έως το 2100 κατά τέσσερις έως επτά βαθμούς Κελσίου. Και η ξηρασία θα ταλαιπωρήσει ιδιαίτερα, κατά τη διάρκεια του θέρους, τη Νότια Πορτογαλία

Πρόκειται για την τέταρτη Έκθεση για τον Ζωντανό Πλανήτη του WWF. Το
συμπέρασμά τους κοινό: Το περιβάλλον και το μέλλον μας κινδυνεύουν.

Αλλαγές

Η μελέτη του Πανεπιστημίου της Λισαβώνας διήρκεσε δύο χρόνια και επιχειρεί να
προβλέψει τις αλλαγές που θα υποστεί το ήπιο κλίμα της Πορτογαλίας μέσα στον
επόμενο αιώνα – έως το 2100. Αναφέρεται σε πυρκαγιές, πλημμύρες και ξηρασία.
Αύξηση της θερμοκρασίας, μείωση της βροχόπτωσης, διάβρωση των ακτών και
ερημοποίηση μεγάλου μέρους της καλλιεργήσιμης γης. Όλα αυτά, εξαιτίας του
φαινομένου του θερμοκηπίου.

«Πρόκειται για ένα φαινόμενο οι επιπτώσεις του οποίου θα γίνουν σαφέστατες
μέσα στα επόμενα είκοσι με πενήντα χρόνια και το οποίο πρέπει να
αντιμετωπίσουμε όσο το δυνατόν πιο σύντομα, λαμβάνοντας μέτρα με στόχο είτε
την προσαρμογή μας είτε την μετρίασή του είτε και τα δύο ταυτόχρονα», δήλωσε ο
επικεφαλής της μελέτης και καθηγητής φυσικής του Πανεπιστημίου, Φιλίπε
Ντουάρτε Σάντος.

Ξηρασίες

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των Πορτογάλων επιστημόνων, η μέση θερμοκρασία στην
Ιβηρική Χερσόνησο, η οποία περιλαμβάνει την Πορτογαλία και την Ισπανία, θα
αυξηθεί έως το 2100 κατά τέσσερις έως επτά βαθμούς Κελσίου. (Ήδη, τα έξι από
τα δώδεκα τελευταία χρόνια ήταν τα θερμότερα που έζησε η Πορτογαλία από το
1931.) Κατά τη διάρκεια του θέρους, ειδικά η Νότια Πορτογαλία, κατεξοχήν
σιτοπαραγωγός περιοχή, θα ταλαιπωρείται από ξηρασίες· οι αμπελώνες και τα άλση
με δρυς, που τη χαρακτηρίζουν, θα μετατραπούν σε ερήμους. Ο αριθμός των ημερών
κατά τις οποίες οι καιρικές συνθήκες ευνοούν τις πυρκαγιές θα πενταπλασιαστεί
– ανάλογη αύξηση, λοιπόν, θα σημειώσουν και οι πυρκαγιές. «Οι πυρκαγιές στα
δάση αποτελούν ήδη πρόβλημα και το πιθανότερο είναι ότι θα αποτελέσουν ακόμη
μεγαλύτερο πρόβλημα στο μέλλον», δήλωσε ο Ντουάρτε Σάντος.

Απειλή πλημμυρών

Μαζί, όμως, με τη μεγαλύτερη και την όλο και πιο ανυπόφορη ζέστη θα έλθει και
λιγότερη βροχή: Η μέση ετήσια βροχόπτωση στην Πορτογαλία, που φτάνει σήμερα τα
900 χιλιοστόμετρα, θα μειωθεί κατά 100 χιλιοστόμετρα, περιορίζοντας τη ροή των
ποταμών, όπως του Σάντου και του Γκουαδιάνα, στο ήμισυ. Και εντούτοις, τα
επίπεδα της βροχόπτωσης στη διάρκεια του χειμώνα θα αυξηθούν, εντείνοντας, ως
εκ τούτου, και την απειλή των πλημμύρων. Σύμφωνα πάντα με τον Ντουάρτε Σάντος,
το πρόβλημα θα είναι κατά πάσα πιθανότητα μεγαλύτερο στη Νότια Πορτογαλία, μια
από τις πιο υγρές περιοχές της Ευρώπης.

«Αιχμαλωτίζουν» τη ζέστη

Η στάθμη των υδάτων αναμένεται να ανέβει, έως το 2080, κατά 25 με 110
εκατοστά. Και αυτό σημαίνει ότι οι παράκτιες περιοχές της χώρας, που
φιλοξενούν σήμερα τα επτάμισι από τα δέκα εκατομμύρια των Πορτογάλων, θα
κινδυνεύσουν και οι παραλίες, που προσελκύουν εκατομμύρια τουρίστες κάθε
χρόνο, θα διαβρωθούν. Όλα αυτά εξαιτίας του φαινομένου του θερμοκηπίου, της
σταθερής αύξησης που σημειώνει η θερμοκρασία της Γης, συνέπεια των εκπομπών
επικίνδυνων αερίων, όπως είναι το διοξείδιο του άνθρακα, τα οποία
«αιχμαλωτίζουν» τη ζέστη του Ηλίου.

Η έκθεση του Πανεπιστημίου της Λισαβώνας, βέβαια, επικεντρώνεται στην
Πορτογαλία. Είναι, ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, η πρώτη εθνική εκτίμηση των
κλιματικών αλλαγών στη Νότια Ευρώπη. Και στη «γειτονιά» της Νότιας Ευρώπης
περιλαμβάνεται και η χώρα μας.

Λεηλατούμε τους φυσικούς πόρους του πλανήτη

Βροχές και πλημμύρες. Σύμφωνα με τη μελέτη του Πανεπιστημίου της Λισαβώνας, μέχρι το 2100 τα επίπεδα της βροχόπτωσης στη διάρκεια του χειμώνα θα έχουν αυξηθεί σημαντικά, εντείνοντας την απειλή των πλημμυρών

Η μελέτη του Παγκόσμιου Ταμείου για τη Φύση (WWF) δόθηκε (εσκεμμένα) στη
δημοσιότητα πενήντα ημέρες πριν από την έναρξη, στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νοτίου
Αφρικής, της Παγκόσμιας Συνόδου Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη.

Οι άνθρωποι, προειδοποιεί, κάνουν σήμερα κατάχρηση των φυσικών πόρων του
πλανήτη. Χρησιμοποιούν κάθε χρόνο 20% περισσότερους φυσικούς πόρους από όσους
θα έπρεπε, από όσους γίνεται να ανανεωθούν· και το ποσοστό αυτό αναμένεται να
αυξηθεί σημαντικά μέσα στα επόμενα πενήντα χρόνια. Αυτή η «υπερκατανάλωση»
υποσκάπτει τα αποθέματα της Γης σε δάση, ψάρια και γόνιμο έδαφος, και «βάλλει»
την ατμόσφαιρα με ολοένα και περισσότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Βάσει, λοιπόν, των εκτιμήσεων των Ηνωμένων Εθνών, που θέλουν τον παγκόσμιο
πληθυσμό να αγγίζει τα εννέα δισεκατομμύρια έως το 2050, το WWF προβλέπει ότι
το παγκόσμιο βιοτικό επίπεδο θα συνεχίσει μεν να βελτιώνεται μέχρι το 2030,
στη συνέχεια, όμως, θα σημειώσει δραματική πτώση, καθώς ο πλανήτης δεν θα
μπορεί πλέον να συντηρήσει τους κατοίκους του.

Δεν είμαστε όλοι ένοχοι

Δεν είναι, βέβαια, όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη εξίσου «ένοχοι» για την
κατάχρηση των φυσικών του πόρων. Το WWF εκτιμά ότι η Γη έχει περίπου 114
δισεκατομμύρια στρέμματα γόνιμης γης και θάλασσας, ήτοι 19 στρέμματα για
καθέναν από τα έξι δισεκατομμύρια των κατοίκων του. Παγκοσμίως, οι άνθρωποι
ξεπερνούν αυτήν τη δυνατότητα καταναλώνοντας περίπου 23 στρέμματα φυσικών
πηγών κατά άτομο. Παρατηρούνται, ωστόσο, μεγάλες διαφορές: Ο μέσος Αφρικανός ή
Ασιάτης καταναλώνει λιγότερο από 14 στρέμματα, ενώ ο μέσος Ευρωπαίος
καταναλώνει 50 στρέμματα – και ο μέσος Βορειοαμερικανός, 96 στρέμματα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Αφενός ότι θα πρέπει να επιδιωχθεί μεγαλύτερη ισορροπία
ανάμεσα στις πλούσιες και τις φτωχές χώρες, όσον αφορά την κατανάλωση φυσικών
πόρων. Και αφετέρου ότι η ευθύνη για την αντιμετώπιση της κατάχρησης των
φυσικών πόρων βαρύνει κατά κύριο λόγο τους «ισχυρούς» του πλανήτη.

Όπως επισημαίνει ο γενικός διευθυντής του WWF, Κλοντ Μαρτέν, «η διασφάλιση της
πρόσβασης στις βασικές πηγές και η βελτίωση της υγείας και του βιοτικού
επιπέδου των φτωχότερων κατοίκων του πλανήτη είναι μια προσπάθεια που δεν
μπορεί παρά να συμβαδίσει με την προσπάθεια διατήρησης της ακεραιότητας των
φυσικών οικοσυστημάτων».

Γενναιόδωρος πλανήτης

Η ανθρωπότητα, επισημαίνει το WWF, οφείλει να αναλάβει άμεσα τον έλεγχο της
μοίρας της, αναζητώντας εναλλακτικές πηγές ενέργειας πέραν των φυσικών
καυσίμων, προωθώντας την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη, ώστε να
ελέγξει την πληθυσμιακή αύξηση, και λαμβάνοντας μέτρα για την προστασία και
την αποκατάσταση των φυσικών οικοσυστημάτων. «Η γνώση ότι ζούμε σε έναν
γενναιόδωρο πλανήτη, αλλά όχι σε έναν πλανήτη δίχως όρια, θέτει τους
παγκόσμιους ηγέτες ενώπιον μιας μεγάλης πρόκλησης», δήλωσε ο Μαρτέν. Και
πρόσθεσε: «Στη Σύνοδο του Γιοχάνεσμπουργκ, οι παγκόσμιοι ηγέτες θα έχουν μια
θαυμάσια ευκαιρία να εντοπίσουν και να καταπολεμήσουν τα βασικά αίτια της
προφανούς αποτυχίας μας να επιτύχουμε μια αειφόρο ανάπτυξη και να μας
επαναφέρουν στον δρόμο προς ένα αληθινά αειφόρο μέλλον».