Διαστάσεις Ισότητα για τους νεκρούς

Εξήντα τρία χρόνια μετά το τέλος του ισπανικού εμφυλίου πολέμου, ξένοι
εθελοντές πολεμούν και πάλι στο πλευρό των Δημοκρατικών. Αυτήν τη φορά, για
την αποκατάσταση της Μνήμης.

Μαζικός τάφος: ένας ξένος εθελοντής αποκαλύπτει το κρανίο ενός Δημοκρατικού που εκτελέστηκε πριν από 65 χρόνια

Όταν η ήττα των Δημοκρατικών ήταν πια εμφανής, ο Φράνκο πρότεινε στους
στρατιώτες να παραδοθούν, με την υπόσχεση ότι όποιον δεν είχε τα χέρια
βουτηγμένα στο αίμα δεν θα τον πειράξει. Ο Φρανθίσκο, ο Εδουάρδο, ο Πορφίριο
και ο Χοακίν τον πίστεψαν. Αγνοώντας τις εκκλήσεις των γυναικών τους, των
μανάδων τους και των αδελφών τους, που τους συμβούλεψαν να βγουν στα βουνά,
παραδόθηκαν στις 5 Νοεμβρίου του 1937 στο δημαρχείο του Παλάθιος ντελ Σιλ,
στην Αστούριας της Βόρειας Ισπανίας. Την επομένη τουφεκίστηκαν, μαζί με άλλους
νέους που ήταν δεν ήταν είκοσι ετών, στο γειτονικό χωριό Βιγιαμπλίνο. Αλλά
τους έθαψαν τόσο πρόχειρα, ώστε από την επομένη κιόλας άρχισαν να τους
ξεθάβουν τα σκυλιά. Όταν έμαθε το νέο, ο παπάς της ενορίας είπε από τον
άμβωνα: «Αυτοί οι Κόκκινοι είναι τέτοιοι δαίμονες που και η γη ακόμη δεν τους
θέλει και τους ξερνάει».

Την επόμενη νύχτα είχαν την ίδια τύχη κι άλλοι. Μόνο στην περιοχή εκείνη
εξαφανίστηκαν δύο χιλιάδες νέοι. Ήταν τόσο πολλοί οι σκοτωμοί, ώστε οι άνδρες
της Γκουάρδια Σιβίλ κουράστηκαν, κι είπαν στους Φαλαγγίτες να σκοτώνουν οι
ίδιοι τους γείτονές τους. Μετά τον θάνατο του Φράνκο και την αποκατάσταση της
δημοκρατίας, οι συγγενείς των θυμάτων ζήτησαν να ενταφιαστούν επιτέλους τα
αγαπημένα τους πρόσωπα σε κανονικά νεκροταφεία, όπως και τα θύματα της άλλης
πλευράς. Να υπάρξει ισότητα μεταξύ των νεκρών, αυτό ήθελαν. Η 85χρονη Ισαμπέλ
Γκονθάλεθ Λοσάδα, αδελφή του Εδουάρδο και κουνιάδα του Φρανθίσκο, ξέρει πολύ
καλά πού τους έριξαν οι φασίστες: στην Πιεδραφίτα ντε Μπάμπια, κάπου 30
χιλιόμετρα από το σπίτι της. Την περιοχή την επισκέπτεται συχνά από το 1943.
«Δεν θέλω να ανοίξω πληγές», λέει στον απεσταλμένο της «Ελ Παΐς». «Μόνο να
πάρω τα οστά του αδελφού μου από αυτόν τον θλιβερό λάκκο και να τα τοποθετήσω
δίπλα σ’ εκείνα των γονιών μου».

Δεν κουράστηκε να φωνάζει τόσα χρόνια η Ισαμπέλ, «κόκκινη μέχρι το κόκαλο»
όπως λένε οι γειτόνισσές της. Κι έπρεπε να περάσει ένα τέταρτο του αιώνα για
να δικαιωθεί. Χάρις στον σοσιαλιστή δήμαρχο, στην Ένωση για την αποκατάσταση
της ιστορικής μνήμης και στο πάθος μερικών εθελοντών από την Αμερική, την
Ελβετία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία. Πριν από δέκα ημέρες άρχισαν
να σκάβουν. Την περασμένη Πέμπτη ανακάλυψαν το πρώτο κρανίο. Δεν ξέρουν σε
ποιον ανήκει, αλλά θα το βρουν. Ύστερα θα ανοίξουν κι άλλους τάφους, δεκάδες
τάφους σ’ ολόκληρη την Ισπανία. Και θα προσπαθήσουν να πείσουν τους συγγενείς
των αγνοουμένων να πάψουν να φοβούνται και να έλθουν να τους αναζητήσουν.