«Ζήτω τα μεταλλαγμένα»

Φιλοξενεί το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά μόνο το 7% της
καλλιεργήσιμης γης του πλανήτη. Ο πληθυσμός της αυξάνεται διαρκώς, η γεωργία
της αποδυναμώνεται με την ίδια σταθερότητα. Η Κίνα αγωνίζεται για τη
διατροφική της επιβίωση. Με κύριο «σύμμαχο» τους γενετικά μεταλλαγμένους
οργανισμούς. Και χωρίς επιφυλάξεις.

Ο σπόρος-θαύμα σκοτώνει από μόνος του τα έντομα. Και οι Κινέζοι δοξάζουν το γενετικά μεταλλαγμένο βαμβάκι

Εικόνα πρώτη: Επαρχία Χεμπέι, κοντά στο Χαντάν. Ο 60χρονος Ντατζίν,
στρατιωτικός εν αποστρατεία, και η 56χρονη Τζινζί, πρώην δασκάλα, μαζεύουν το
βαμβάκι από το χωράφι τους. Αφαιρούν μία προς μία τις λευκές μπάλες, τις
τοποθετούν σε σωρό. «Με την εφίδρωση», θυμάται ο Ντατζίν, «το εντομοκτόνο
κολλούσε στο δέρμα και, λίγες εβδομάδες αργότερα, το δέρμα του προσώπου
γινόταν κίτρινο. Οι χωρικοί ανέβαζαν πυρετό και άρχιζαν τους εμετούς». Μιλά
για μία εποχή που ανήκει οριστικά στο παρελθόν, τότε που οι χειροκίνητοι
ψεκαστήρες συσσώρευαν σύννεφα τοξικών προϊόντων πάνω από τις καλλιέργειες. Εδώ
και τέσσερα χρόνια, όλα άλλαξαν. Και το ζευγάρι των Κινέζων δοξάζει τον σωτήρα
του: το γενετικά μεταλλαγμένο βαμβάκι. Ο σπόρος-θαύμα σκοτώνει από μόνος του
τα έντομα.

Εικόνα δεύτερη: Τσενλιουγίνγκ, 500 χιλιόμετρα από το Πεκίνο. Οι 1.700
εργαζόμενοι του αγροκτήματος εργάζονται ακατάπαυστα. «Μέσα σε ένα χρόνο, το
κόστος των εργατικών μειώθηκε κατά 45%, το κόστος των λιπασμάτων κατά το
ήμισυ, και η παραγωγή του βαμβακιού διπλασιάστηκε», λέει ο Λι Μπαοτζέν, ένας
από τους επικεφαλής αγρονόμους. Όλα αυτά, χάρη στην πολύτιμη βοήθεια της
Monsanto, της αμερικανικής πολυεθνικής που ειδικεύεται στην παραγωγή
μεταλλαγμένων σπόρων.

Εικόνα τρίτη: Ινστιτούτο Ερευνών Βιοτεχνολογίας, Πεκίνο. Ο διευθυντής,
καθηγητής Χουάνγκ Νταφάνγκ, κάθεται μπροστά στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του
και επιδεικνύει τα πιο πρόσφατα επιτεύγματά του: «Κοιτάξτε αυτήν την ντομάτα
και αυτήν την πιπεριά. Αντιστέκονται στους ιούς και παραμένουν ώριμες ένα μήνα
περισσότερο. Όσο για αυτές τις πετούνιες, φτιάχνουμε σήμερα κόκκινες, μοβ και
άσπρες». Οι (γενετικά μεταλλαγμένες) ντομάτες, πιπεριές και πετούνιες πήραν
ήδη το πράσινο φως από τις κινεζικές Αρχές και ετοιμάζονται να κατακτήσουν
χιλιάδες στρέμματα γης. Στην αναμονή για την κρατική έγκριση, ωστόσο,
βρίσκονται περισσότερα από είκοσι ακόμη προϊόντα: πατάτες, καλαμπόκι, λάχανα,
ρύζι, καπνός…

Μέχρι το 2005 το κινεζικό κράτος έχει προγραμματίσει να επενδύσει στη
βιοτεχνολογία τρία δισεκατομμύρια ευρώ. Ποσό πέντε φορές μεγαλύτερο από εκείνο
που επένδυσε τα πέντε τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο του
Πανεπιστημίου του Πεκίνου, Τσεν Ζανγκλιάνγ, μέσα στην επόμενη δεκαετία «το
γενετικά μεταλλαγμένο ρύζι, οι πατάτες και τα δημητριακά θα έχουν καλύψει το
ήμισυ της χώρας». Διακόσιες εταιρείες βιοτεχνολογίας και 2.000 γενετιστές ήδη
εργάζονται εντατικά γι’ αυτόν το σκοπό. Πέντε χρόνια μετά την
εμπορευματοποίησή του, το γενετικά μεταλλαγμένο βαμβάκι αντιπροσωπεύει ήδη το
35% της εγχώριας παραγωγής. Αναμένεται να ξεπεράσει το 75% μέχρι το 2005. Στον
τομέα των γενετικά μεταλλαγμένων οργανισμών, η Κίνα είναι ήδη η τέταρτη
«δύναμη» του κόσμου, πίσω από τις ΗΠΑ, την Αργεντινή και τον Καναδά.
Εντούτοις, το Πεκίνο δεν δίστασε να αντιπαρατεθεί στην Ουάσινγκτον, στο
πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, όταν τέθηκε το θέμα των εισαγωγών
γενετικά μεταλλαγμένης σόγιας: απαίτησε εγγυήσεις για το αβλαβές του
αμερικανικού δημητριακού «στον άνθρωπο, στα ζώα και στο περιβάλλον».

«Αυτά είναι ανοησίες», σχολιάζει στο γαλλικό περιοδικό «Le Point» Ευρωπαίος
διπλωμάτης. «Θέλουν να καθησυχάσουν τις ξένες πρωτεύουσες, καθότι απεχθάνονται
να τους δείχνουν με το δάχτυλο». Η ίδια έγνοια μεταφράζεται και στο νομοθετικό
έργο: ένα νομοσχέδιο που επεξεργάζονται επί του παρόντος πέντε κινεζικά
υπουργεία προβλέπει μεγαλύτερο έλεγχο επί των γενετικών πειραμάτων. Όπως
προβλέπει πάντως ο Γκόρντον Κόνγουεϊ, πρόεδρος του Ιδρύματος Ροκφέλερ, «ακόμη
κι αν η κουλτούρα των γενετικά μεταλλαγμένων οργανισμών καταρρεύσει σε άλλες
χώρες, η Κίνα θα επιμείνει στον ίδιο δρόμο. Διότι έχει απελπιστικά ανάγκη
αυτές τις τεχνικές».

Μέχρι το 2030, η Κίνα θα έχει να θρέψει 300 εκατομμύρια επιπλέον στόματα. Και,
κάθε χρόνο, περίπου πέντε εκατομμύρια στρέμματα καλλιεργήσιμης γης σβήνονται
από το χάρτη. Η ανεπαρκής άρδευση των εδαφών και οι συχνές αμμοθύελλες
προκαλούν καλπάζουσα ερημοποίηση. «Εσείς στη Δύση έχετε ανάγκη τη βιομηχανία
πυρηνικής ενέργειας για να θερμαίνεστε. Ε, λοιπόν, έτσι κι εμείς. Καταφεύγουμε
στους γενετικά μεταλλαγμένους οργανισμούς για να ντυθούμε και να τραφούμε!»,
επιχειρηματολογεί ο Λι Μπαοτζέν, ειδικός αγρονόμος. Οι ανησυχίες της Δύσης, οι
επιφυλάξεις που προκαλούν οι γενετικά μεταλλαγμένοι οργανισμοί, οι
προειδοποιήσεις των οικολόγων, της Greenpeace και των Πρασίνων δεν βρίσκουν
εύφορο έδαφος στην Κίνα. Ο Κινέζος Ζοζέ Μποβέ μάλλον δεν έχει ακόμη γεννηθεί…