Κλονίζονται μεγάλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι επιχειρήσεων

«Τα επόμενα χρόνια μπορεί να δούμε άσχημες εξελίξεις στην Ευρώπη». Κορυφαίος
Έλληνας τραπεζίτης εκφράζει την ανησυχία του για τον κίνδυνο να συνεχισθεί ο
χείμαρρος αρνητικών ειδήσεων (χρεοκοπίες, ζημίες) από κορυφαίους ευρωπαϊκούς
ομίλους. Την τελευταία εβδομάδα, το επίκεντρο του ενδιαφέροντος για τις
διεθνείς επιχειρηματικές εξελίξεις «μετακόμισε», από τα λογιστικά σκάνδαλα των
Ηνωμένων Πολιτειών, στα υπέρογκα χρέη και στον κίνδυνο χρεοκοπίας μεγάλων
ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Μία από αυτές είναι η γαλλική Vivendi Universal. Όταν, το 1996, o Ζαν Μαρί
Μεσιέ αναλάμβανε το τιμόνι της δεν μπορούσε να φανταστεί ότι έξι χρόνια μετά
το διοικητικό συμβούλιο της θα του έδειχνε την πόρτα της εξόδου, θεωρώντας τον
υπεύθυνο για τη θάλασσα χρεών στην οποία «κολυμπά» η εταιρεία. Η απομάκρυνση
του Ζαν Μαρί Μεσιέ ήταν αδιανόητη την περίοδο 1998 – 2000, όταν, στο μέσον του
τεχνολογικού παροξυσμού στα χρηματιστήρια και στην παγκόσμια οικονομία,
πραγματοποίησε πανάκριβες – όπως αποδείχθηκαν στη συνέχεια – εξαγορές,
μεταμορφώνοντας τη Vivendi από επιχείρηση διαχείρισης υδάτινων πόρων σε
παγκόσμιο γίγαντα των μέσων ενημέρωσης, των τηλεπικοινωνιών και της μουσικής
βιομηχανίας.

Τα χρέη της Vivendi υπολογίζεται ότι θα έχουν φθάσει στο αστρονομικό ποσό των
17 δισεκατομμυρίων ευρώ στο τέλος του χρόνου, ενώ πρόσφατα η πιστοληπτική της
ικανότητα σχεδόν εξισώθηκε με αυτή νέων εταιρειών, οι οποίες παρουσιάζουν
εξαιρετικά αβέβαιες προοπτικές.

Το ίδιο αβέβαιες είναι και οι προοπτικές της Vivendi, αφού, χωρίς τον
κατακερματισμό και την πώλησή της και, βεβαίως, χωρίς τη βοήθεια τραπεζών που
δεν θα φοβηθούν (πράγμα εξαιρετικά δύσκολο) να βάλουν το χέρι στην τσέπη, η
χρεοκοπία της δεν θα θεωρηθεί έκπληξη.

Η Vivendi δεν είναι η μοναδική μεγάλη ευρωπαϊκή επιχείρηση της οποίας τα χρέη,
στην προσπάθειά της να γιγαντωθεί, έχουν αρχίσει να την καταπλακώνουν. Η
France Telecom, η πρώην μονοπωλιακή γαλλική τηλεπικοινωνιακή εταιρεία,
βρίσκεται επίσης σε δεινή οικονομική κατάσταση, έχοντας συσσωρεύσει χρέος που
αγγίζει τα 75 δισεκατομμύρια ευρώ. Χρεοκοπία του γαλλικού τηλεπικοινωνιακού
κολοσσού είναι απαράδεκτη, πολιτικά και οικονομικά, για τη νέα δεξιά κυβέρνηση
της Γαλλίας, με αποτέλεσμα στο τραπέζι των συσκέψεων για τη διάσωσή της να
τεθεί ακόμη και η πρόταση της επανακρατικοποίησής της, καθώς στη σημερινή
αρνητική χρηματιστηριακή συγκυρία οι επενδυτές που είναι διατεθειμένοι να
βάλουν το χέρι στην τσέπη, αγοράζοντας νέες μετοχές μιας τηλεπικοινωνιακής
εταιρείας που απειλείται με χρεοκοπία, μετρώνται στα δάκτυλα.

Δεν γλίτωσαν

Μπορεί η Vivendi Universal και η France Telecom να κινδυνεύουν με χρεοκοπία,
κάποιες άλλες εταιρείες όμως δεν τη γλίτωσαν. Στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη
οικονομία της ευρωζώνης, δύο ιστορικοί επιχειρηματικοί κολοσσοί κατέρρευσαν,
εντείνοντας την αβεβαιότητα στα χρηματιστήρια και στις αγορές γενικότερα. Ο
όμιλος του Γερμανού μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης, Λέο Κιρχ, έχει
χρεοκοπήσει, ενώ την ίδια τύχη είχε και ο γερμανικός κατασκευαστικός κολοσσός
Holzmann, παρά τις προσωπικές προσπάθειες για τη διάσωσή του, από τον Γερμανό
καγκελάριο, Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Λογιστικά σκάνδαλα

Στην άλλη όχθη του Ατλαντικού η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Η εμπιστοσύνη
των επενδυτών στις αμερικανικές επιχειρήσεις έχει κλονιστεί επικίνδυνα, μετά
την αποκάλυψη λογιστικών σκανδάλων, στα οποία πρωταγωνίστριες ήταν γιγαντιαίες
αμερικανικές επιχειρήσεις.

Μετά τη χρεοκοπία της ενεργειακής εταιρείας Enron, που έκανε φτωχότερους
εκατομμύρια Αμερικανούς επενδυτές, ήρθε την προηγούμενη εβδομάδα και η
αποκάλυψη της «δημιουργικής λογιστικής» που εφήρμοσε η WorldCom, η δεύτερη
μεγαλύτερη τηλεπικοινωνιακή εταιρεία των Ηνωμένων Πολιτειών, εμφανίζοντας
πλαστά οικονομικά στοιχεία – και κυρίως κέρδη. Και το πιο ανησυχητικό είναι
ότι ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι αυτά τα σκάνδαλα μπορεί να είναι μόνο οι
κορυφές ενός μεγάλου παγόβουνου.

Πνίγονται στα χρέη

Η ανυπαρξία κερδών και τα υπερβολικά χρέη έχουν οδηγήσει σε δήλωση αδυναμίας
εξυπηρέτησης των χρεών τους εκατοντάδες εισηγμένες επιχειρήσεις στις Ηνωμένες
Πολιτείες. Πέρυσι, 226 εισηγμένες εταιρείες τοποθέτησαν υπό δικαστική
προστασία συνολικά χρέη ύψους 260 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Τους πρώτους έξι
μήνες του 2002, το αντίστοιχο ποσό ανέρχεται σε 149 δισεκατομμύρια δολάρια,
ενώ οι αναλυτές της Γουώλ Στρητ προβλέπουν ότι, έως το τέλος του χρόνου, θα
ξεπεράσει τα 300 δισ. δολάρια – ποσό ρεκόρ όλων των εποχών.

Το μέγεθος της δραματικής κατάστασης που αντιμετωπίζουν κολοσσιαίες ξένες
επιχειρήσεις αντανακλάται και στις αξιολογήσεις της πιστοληπτικής τους
ικανότητας από κορυφαίους ξένους οίκους. Το πρώτο εξάμηνο του 2002, οκτώ ξένες
μεγάλες επιχειρήσεις είδαν τη βαθμολογία της πιστοληπτικής τους ικανότητας να
μειώνεται, λόγω κυρίως των υπέρογκων χρεών τους: Vivendi Universal, Tyco,
Qwest, WorldCom, Woolworth, Invensys, Gap και Goodyear. Οι αναλυτές θεωρούν
πολύ πιθανό να τις ακολουθήσουν τους επόμενους μήνες και άλλες γιγαντιαίες
επιχειρήσεις: Alcatel, Ericsson, Fiat, MMo2, Clear Channel, NorthRopGrumman.