Η ομοψυχία

Η πολιτική είναι βέβαια πάνω και πρώτα από όλα πολιτικές θέσεις που αφορούν
τον πολίτη, γιατί δίνουν λύσεις στα κοινωνικά προβλήματα που δημιουργεί η
λειτουργία του συστήματος. Θέσεις που αυξάνουν τη συνολική ευημερία και
προστατεύουν την ατομική ελευθερία και αξιοπρέπεια. Θέσεις που δείχνουν τον
δρόμο για τη συμπόρευση της πατρίδας με τις πιο προηγμένες χώρες του κόσμου
χωρίς αλλοτρίωση και μιμητισμούς.

Όλα αυτά είναι αυτονόητα. Είναι κοινοί τόποι. Γι’ αυτό και με μεγάλη ευκολία
και κατά κόρον επαναλαμβάνονται από τους ρήτορες της δεκάρας σε ανούσιες
κομματικές συναθροίσεις, ενώ το ακροατήριο βαριεστημένο διαβάζει εφημερίδα ή
μιλάει στο κινητό.

Η υποκρισία που χαρακτηρίζει τον επικρατούντα σε επίπεδο ηγεσίας πολιτικό
λόγο, σ’ όλους ανεξαιρέτως τους σχηματισμούς, έχει ως κύριο στόχο τη συγκάλυψη
του αναμφισβήτητου γεγονότος ότι η πολιτική διεξάγεται από ανθρώπους και
υποτίθεται για τους ανθρώπους. Ότι επομένως πάθη, μίση, έλξεις και απωθήσεις,
φιλοδοξίες και μισαλλοδοξίες έχουν τον ρόλο που τους ανήκει στη διαμόρφωση του
πολιτικού κλίματος και επομένως των αποτελεσμάτων των εκλογικών αναμετρήσεων.

Βαδίζουμε εδώ σε κινούμενη άμμο. Γιατί αν το περίγραμμα μιας πολιτικής από την
οικονομική, κοινωνική και ιδεολογική / ιστορική άποψη είναι επιτέλους δυνατό
με κάποιον τρόπο να χαραχθεί, πώς θα κατασκευάσεις πρότυπο συμπεριφοράς; Και
μάλιστα όχι μόνον ατομικό για τον έναν, τον πρωθυπουργό ή ηγέτη του πολιτικού
κινήματος, αλλά συλλογικά για μια κυβέρνηση ή ηγετική ομάδα.

Θα ήταν αλαζονικό και ενδεχομένως ανόητο αν ισχυριζόταν κάποιος ότι διαθέτει
τέτοιο πρότυπο. Και οι κατά καιρούς εκπεμπόμενες, συνήθως εκ των άνω προς τα
κάτω, ηθικοπλαστικού τύπου συμβουλές δεν βοηθάνε, γιατί κανείς δεν τις
υιοθετεί σε προσωπικό επίπεδο ή θεωρεί ότι αφορούν περισσότερο κάποιον άλλο ή
προβάλλει ένσταση του είδους «δάσκαλος που δίδασκε και νόμον δεν εκράτει».

Από την άλλη πλευρά, χωρίς ανεκτές διαπροσωπικές σχέσεις λείπει η ομοψυχία,
χωρίς την οποία αγώνας νικηφόρος δεν είναι δυνατός.

Θα μου πείτε τι είναι η «ομοψυχία». Ποιος είναι ο ορισμός της;

Θα απαντούσα σε μια τέτοια ερώτηση ότι ομοψυχία είναι απλά ένα αίσθημα ελπίδας
και αναμονής όταν πλησιάζεις τον χώρο κομματικής δράσης, μια ήρεμη χαρά όταν
βρίσκεσαι σ’ αυτόν και ένα αίσθημα ικανοποίησης και πληρότητας όταν γυρνάς στο
σπίτι σου το βράδυ. Το συναίσθημα ότι ανήκεις κάπου και ότι όλοι οι άλλοι,
όντας διαφορετικοί βέβαια ο ένας από τον άλλον, έχουν αυτό το ίδιο συναίσθημα
με σένα.

Πόσον καιρό άραγε έχουμε να αισθανθούμε έτσι στον χώρο του ΠΑΣΟΚ; Στις
Οργανώσεις μας, την Κεντρική μας Επιτροπή και την Κοινοβουλευτική μας Ομάδα,
ακόμα και στην κυβέρνηση;

Δεν υπάρχει συνταγή για εξελίξεις και καταστάσεις που συνδέονται με τον
ψυχισμό των ανθρώπων, τον χαρακτήρα και την αντίληψή τους για τις
διαπροσωπικές σχέσεις. Ακόμα όμως και σ’ αυτόν τον κατ’ ανάγκην έντονα
υποκειμενικό χώρο υπάρχουν κανόνες: θα αναφέρω δύο.

Οι ηγέτες αναδεικνύονται από εκλέκτορες μέσα από σκληρές ενδοπαραταξιακές
συγκρούσεις που έχουν έντονα προσωπικό χαρακτήρα. Υπάρχουν βέβαια οι πολιτικές
αποχρώσεις, οπωσδήποτε επιδρούν οι συγκυρίες, αλλά για τους περισσότερους η
επιλογή γίνεται με προσωπικά κριτήρια. Ο χαρακτήρας και η δημόσια φυσιογνωμία
των προτεινομένων, καθώς και η σχέση που έχει ο κάθε εκλέκτορας με αυτούς,
κυριαρχούν.

Μετά όμως τη σύγκρουση, το κύριο καθήκον του ηγέτη είναι η συσπείρωση. Αυτό
σημαίνει την ακούραστη και διηνεκή προσέγγιση των ηττημένων για να
επανασυγκροτηθεί στο μέτρο του δυνατού η ομοψυχία. Κανείς βέβαια δεν μπορεί να
αξιώσει ένας πρωθυπουργός να μην έχει τον περίγυρό του με ανθρώπους που
επιλέγει με εντελώς δικά του κριτήρια. Η ποιότητα όμως αυτού του κύκλου και
κυρίως η λειτουργία του μπορεί να γίνει αντικείμενο κριτικής, ιδίως όταν αυτός
ο κύκλος αναλαμβάνει εξωθεσμικούς και καμιά φορά παρακρατικούς ρόλους, όπως η
συστηματική κατασυκοφάντηση και υπονόμευση όσων δεν εξασφάλισαν την εύνοιά
του. Οι κύκλοι σε ένα κόμμα εξουσίας πρέπει να είναι συγκλίνοντες και
ανοιχτοί. Όταν δημιουργείται η εντύπωση ότι μερικοί είναι στο «μέσα κόμμα» και
άλλοι στο «έξω» τότε η ομοψυχία εξαφανίζεται, η διάλυση και η διχόνοια από την
κορυφή ταχύτατα εξαπλώνεται και δηλητηριάζει ολόκληρο τον κομματικό κορμό.

Ένας άλλος παράγοντας που απογοητεύει και αποστρατεύει (σε όλες τις ηλικίες)
είναι η αίσθηση ότι υπάρχει ένα διπλό σύστημα κρίσης, δικαίωσης ή
αποδοκιμασίας. Ο «δικός μας» γίνεται ανεκτός και συχνά τού δίνεται η
δυνατότητα να συνεχίζει τα λάθη του, προκαλώντας συχνά όχι μόνο την
εσωκομματική αλλά και τη γενικότερη κοινή γνώμη, ενώ ο «διαφορετικός»
υφίσταται την ανελέητη επίθεση της κομματικής μηχανής. Αν προσθέσει κανείς και
την ξεδιάντροπη δαφνοκλοπή στην οποία επιδίδονται τα νεώτερα μωροφιλόδοξα
στελεχάκια του κομματικού σωλήνα και την προσπάθεια ακύρωσης της φυσιογνωμίας
και της ιστορίας ορισμένων παλαιότερων αγωνιστών, εύκολο είναι κανείς να
καταλάβει γιατί η πικρία και η απογοήτευση στις προχωρημένες ηλικίες οδηγούν
στο περιθώριο το ΠΑΣΟΚ σ’ αυτήν τη σημαντική ομάδα του πληθυσμού (20% περίπου
του εκλογικού σώματος έχουν υπερβεί το 65ο έτος).

Μεγαλύτερη προσπάθεια συσπείρωσης με φαντασία και τόλμη, ευθυδικία με θυσίες
αν χρειαστούν και δίκαιη αναβάθμιση του παρελθόντος μας, που επιτέλους δεν
είναι για πέταμα, θα δημιουργούσαν ένα νέο κλίμα.

Ένα χαμόγελο περιμένει το κόμμα. Ένα λόγο με ανθρώπινη θερμότητα και
κατανόηση. Μια γνήσια συγκίνηση που θα δίνει ελπίδες.

Για να αποκατασταθεί η ομοψυχία που θα δώσει άλλη ποιότητα στην πολιτική μας
προσπάθεια.