Ρεμπέτικο στην Πλάκα…

Ένα μάθημα. Για μένα, τουλάχιστον. Οι δυο «Κάρμεν» του χορού, που είδα στον
Λυκαβηττό μέσα σε δεκαπέντε μέρες. Η «Κάρμεν» του Σαλβαδόρ Τάβορα και της
«Κουάδρα δε Σεβίγια» και η «Κάρμεν» του Ραφαέλ Αγκιλέρα και του «Μπαλέ Τεάτρο
Εσπανιόλ». «Ομοειδή θεάματα». Καταρχάς. Με κοινά χαρακτηριστικά. Εξ Ισπανίας,
και τα δυο. Θεάματα λαϊκά, και τα δυο. Με «άξονά» τους το φλαμένκο, και τα
δυο. Και, όμως, τόσο διαφορετικά. Ο μακαρίτης ο Αγκιλέρα έκανε ένα μεγάλο
θέαμα – αρτιότατο, δεν θα το αρνηθώ -, με χρώματα, αρώματα και πλούσια βολάν.
«Ισπανικά». Με «πόθους» και «πάθος». «Ισπανικά». Ακριβώς όπως πιστεύουμε ότι
είναι το «ισπανικό». Εντεύθεν και εκείθεν της Ισπανίας. Και όπως το «εξάγει» η
Ισπανία.

…και ρεμπέτικο στο Κερατσίνι

Ο Τάβορα, καμιά «πρωτοποριακή ανάγνωση» στο μύθο δεν έκανε. Και καμιά τομή.
Δεν «απέρριψε», δεν αρνήθηκε τον Μεριμέ και τον Μπιζέ – κάποιες στιγμές
θυμήθηκε, μάλιστα, τη μουσική του. Απλώς, άφησε, κατά μέρος, αυτό που
«περιμέναμε», αυτή την «ισπανοσύνη», την επίπλαστη και τη φολκλόρ, και
αφηγήθηκε το μύθο. Όπως τον είχε ακούσει απ’ την προγιαγιά του. Ρίχνοντας το
βάρος στις κοινωνικές συνθήκες που αντιμετώπισε η Κάρμεν στη, σπαρασσόμενη από
τους πολέμους, Ισπανία, παρά στα μπούτια της και στην «ηδυπάθειά» της. Σίγουρα
δεν ήταν αυτό που περίμενε το «μεγάλο κοινό». Που θέλει να δει ακριβώς αυτό
που περιμένει. Και η μουσική του Τάβορα – αυτά τα χάλκινα της μπάντας που «σου
τρυπούσαν τα αυτιά» – δεν πολυ-ήταν του γούστου του. Για μένα, πάντως, ήταν σα
να πήγα, ας πούμε, ν’ ακούσω ρεμπέτικο, πρώτα σ’ ένα κουτούκι στο Κερατσίνι,
που μ’ έστειλε ο Πάνος Γεραμάνης και, μετά, στην Πλάκα, όπου, κάτι λεβέντες,
χόρεψαν, ύστερα, και «Zorba the Greek». Δεν είναι περίεργο, όμως, ότι η
«Κάρμεν» του Τάβορα γέμισε τον Λυκαβηττό και ότι οι δυο τελευταίες από τις
τέσσερις παραστάσεις της είχαν περισσότερο κόσμο απ’ τις δυο πρώτες;