ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το προαναγγελθέν ναυάγιο

Δεκαπέντε λοιπόν μήνες άντεξε το κόμμα που με τόσες τυμπανοκρουσίες
ευαγγελίστηκε την ανανέωση της ελληνικής πολιτικής σκηνής. Τα σημάδια βέβαια
εξ αρχής δεν ήταν ευοίωνα ως προς την εκπλήρωση αυτού του στόχου, λίγοι ωστόσο
περίμεναν τόσο βραχύ και άδοξο βίο, τέτοια πλήρη αδυναμία παραγωγής πολιτικής.
Γράφαμε πριν από δεκαπέντε μήνες ότι το ΚΕΠ, με την ιδρυτική του ήδη
διακήρυξη, έδειχνε να αρνείται την θεμελιώδη αρχή της πολιτικής, που απαιτεί
από τα κόμματα να δηλώνουν αυτό που είναι και αυτό που θέλουν να κάνουν και να
μην αρκούνται στο αμπαλάρισμα ενός πακέτου που δεν περιέχει τίποτα. Υπ’ αυτήν
και μόνο την έννοια, η σύντομη περιπέτειά του θα άξιζε να προκαλέσει ορισμένες
σκέψεις σε σχέση με το κομματικό και το ευρύτερο πολιτικό μας σύστημα.

Το πρώτο ζήτημα έχει να κάνει με την περίφημη «τηλεοπτική δημοκρατία» (όρο που
ασφαλώς δεν επινόησε ο προσφάτως απελθών υπουργός Υγείας) και τα όριά της. Με
τη γένεση και τις πρώτες ενδείξεις περί της δημοτικότητας του ΚΕΠ φάνηκε να
φτάνει στο απόγειό της μια νεοπαγής θεωρία και πρακτική, σύμφωνα με την οποία
αρκεί να αποφασίσουν να «σε παίξουν» τα μέσα ενημέρωσης για να καταγάγεις
αδιάκοπους πολιτικούς θριάμβους. Το τέλος του ίδιου κόμματος απέδειξε πως τα
πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι και πως γενικά η δημοκρατία βρίσκει τρόπο να
εκδικηθεί αυτούς που θεωρούν ότι μπορούν, στο όνομα του μοντερνισμού ή απλώς
του κυνισμού, να επανεφεύρουν τους βασικούς κανόνες της. Τα μέσα «έπαιξαν»
αφειδώς, για κάποιο διάστημα τουλάχιστον, τον κύριο δήμαρχο και το κόμμα του
(δύο πράγματα, εξάλλου, που από την αρχή ταυτίζονταν), χωρίς αυτό να βοηθήσει
το νέο σχήμα ούτε να ριζώσει στη συνείδηση των πολιτών, ούτε καν να τολμήσει
να μετρήσει τις δυνάμεις του με άλλον τρόπο εκτός από τις δημοσκοπήσεις. Οι
τελευταίες μάλιστα ή, το ίδιο κάνει, η περί αυτών φιλολογία, πρόσφεραν τελικά
τη χρυσή πρόφαση για την εγκατάλειψη ενός αγώνα που ποτέ δεν αναλήφθηκε με
όρους πολιτικής. Χωρίς να αμφισβητεί τη δύναμη των μέσων ενημέρωσης, η πτώση
του ΚΕΠ δείχνει ότι όταν ένα κόμμα δεν δημιουργεί την παραμικρή πολιτική σπίθα
και δεν προκαλεί το παραμικρό ψυχικό σκίρτημα, τότε ο φωτισμός ή και η στήριξη
από τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης όχι μόνο δεν αρκεί, αλλά και
νομοτελειακά θα μεταστραφεί, όταν το προϊόν πάψει να «πουλάει».

Το δεύτερο μήνυμα είναι περισσότερο πολιτικό και, υπό μία έννοια, αισιόδοξο.
Στη δημοκρατία μας, αργά ή γρήγορα, όταν το πακέτο είναι κενό, οι πολίτες θα
το ανακαλύψουν. Μπορεί να έχει απισχναθεί ο πολιτικός λόγος, να έχουν χάσει
την αξία τους οι αξίες, να έχουν λειανθεί όχι μόνο τα δημοκρατικά αλλά και τα
ηθικά ανακλαστικά της πολιτικής τάξης και του κοινωνικού σώματος, παραμένει
ωστόσο σε λειτουργία ένα είδος διάχυτου όσο και συγκεχυμένου αισθητηρίου για
το ποιος στη δημόσια σφαίρα είναι τι ή μπορεί να γίνει κάτι. Για τα κόμματα
της εποχής της απογοήτευσης από την πολιτική, αυτό σημαίνει ότι η μόνη τους
ίσως σωτηρία – και δεν μιλάμε για την άμεσα εκλογική – θα ήταν να αναδείξουν
τις πραγματικές αξίες τους (αν υπάρχουν) και τις διαφορές τους (που δεν μπορεί
παρά να υπάρχουν). Ειδικά για τα κόμματα της Αριστεράς, κυβερνητικής και μη, ο
δρόμος αυτός είναι πιο δύσκολος αλλά και πιο εφικτός, καθώς η διαφορά τους
περνάει – ασχέτως αν εκείνα πρώτα το ξέχασαν – αναγκαστικά μέσα από τις αξίες.
Σε αντίθεση με τον διάττοντα αστέρα που αποχαιρετούμε.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.