Έρχονται οι αστεροειδείς!

Από τι νομίζετε ότι έχετε περισσότερες πιθανότητες να χάσετε τη ζωή σας:
από ένα αεροπορικό δυστύχημα ή από κάποιον αστεροειδή; Η ιδέα του αστεροειδούς
σάς φαίνεται απίθανη; Κι όμως, είναι πιθανότερη – τρεις φορές πιθανότερη.

Όπως λέει στο περιοδικό «Νιου Στέιτσμαν» ο Ντάνκαν Στιλ, συγγραφέας και
λέκτορας Διαστημικής Τεχνολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σάλφορντ, πριν από
είκοσι χρόνια γνωρίζαμε ελάχιστα πράγματα για το διαστημικό περιβάλλον του
πλανήτη μας. Σήμερα, όμως, γνωρίζουμε ότι το Διάστημα είναι ουσιαστικά ένα
κοσμικό «σκοπευτήριο», με τεράστιους όγκους βράχου να περνούν συνεχώς ξυστά
από την Γη με αφάνταστη ταχύτητα.

Το ερώτημα, λέει ο Στιλ, δεν είναι αν θα μας χτυπήσει κάποιος από αυτούς τους
αστεροειδείς. Το ερώτημα, είναι ΠΟΤΕ θα μας χτυπήσει. Μπορεί, πράγματι, να
κινδυνεύετε περισσότερο από κάποιο τροχαίο, αλλά οι πιθανότητες να χάσετε τη
ζωή σας από τη συντριβή κάποιου αστεροειδούς στη Γη είναι μία στις 10.000, ενώ
οι πιθανότητες να σκοτωθείτε από αεροπορικό δυστύχημα είναι μία στις 30.000.
Αυτά, βέβαια, είναι απλώς μέσος όρος. Διότι, όπως είναι προφανές, ένας πιλότος
κινδυνεύει περισσότερο από τα αεροσκάφη και ένας κάτοικος του Σίδνεϊ, του Σαν
Φρανσίσκο ή της Λισαβώνας κινδυνεύει περισσότερο από έναν αστεροειδή ­ κι αυτό
λόγω των τσουνάμι, των γιγαντιαίων σεισμικών κυμάτων που θα προκαλούσε μια
συντριβή του στον ωκεανό.

Ας υποθέσουμε ότι ένας αστεροειδής με διάμετρο 1,6 χιλιόμετρο προσκρούει στη
Γη με ταχύτητα περίπου 24 χλμ το δευτερόλεπτο. Από την πρόσκρουση θα
απελευθερωνόταν ενέργεια ισοδύναμη με ένα εκατομμύριο μεγατόνους ΤΝΤ ή εκατό
εκατομμύρια ατομικές βόμβες όπως εκείνη που έπεσε στη Χιροσίμα. Τι σημαίνει
αυτό με απλά λόγια; Ολική καταστροφή.

Μη βιαστείτε να απορρίψετε το σενάριο αυτό ως θεωρητικό. Οι αστρονόμοι έχουν
γίνει μάρτυρες ενός παρόμοιου κατακλυσμού, σε κάποιον άλλο πλανήτη. Στα μέσα
του 1994 έπεσαν στον Δία θραύσματα ενός κομήτη ονόματι Shoemaker-Levy 9. Το
μεγαλύτερο εξ αυτών είχε διάμετρο μόλις 500 μέτρα. Και οι κρατήρες που άνοιξαν
έφταναν σε μέγεθος τέσσερις φορές την επιφάνεια της Γης.

Γνωρίζουμε επίσης ότι παρόμοια έχουν συμβεί και στον φαινομενικά ασφαλή
πλανήτη μας. Οι γεωλόγοι έχουν εντοπίσει μέχρι στιγμής, ανά τις ηπείρους,
περισσότερους από 250 κρατήρες. Και υπολογίζουν, από κοινού με τους
αστρονόμους, ότι κάθε 100.000 με 500.000 χρόνια η Γη δέχεται μία επικίνδυνη
διαστημική «επίθεση», η οποία μπορεί να προκαλέσει τον θάνατο ακόμα και του
ημίσεως του παγκόσμιου πληθυσμού. Η συχνότητα με την οποία δέχεται λιγότερο
επικίνδυνες «επιθέσεις» είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Το 1908, για παράδειγμα, ένας αστεροειδής με διάμετρο περίπου 45 μέτρα
εξερράγη στην ατμόσφαιρα, πάνω από τη Σιβηρία. Και αυτό είναι που συμβαίνει
τις περισσότερες φορές, παραπλανώντας μας ποικιλοτρόπως. Κατ’ αρχάς, δεν
δημιουργείται κρατήρας. Κατά δεύτερον, με το να εκρήγνυται σε υψόμετρο μερικών
χιλιομέτρων (το σοκ από την είσοδό του με υπερταχύτητα στην ατμόσφαιρα τον
«σπάει» σε κομμάτια) ο αστεροειδής προκαλεί την ελάχιστη δυνατή ζημιά σε μια
ευρεία περιοχή. Στην περίπτωση της Σιβηρίας, επρόκειτο για μια ακατοίκητη, ως
επί το πλείστον, περιοχή. Η λάμψη από την έκρηξη των 15 μεγατόνων, όμως, έκανε
το δάσος να πάρει αμέσως φωτιά. Περίπου είκοσι δευτερόλεπτα αργότερα, η
πρόσκρουση έσβησε τη φωτιά ­ ισοπέδωσε όμως τα δέντρα σε μια έκταση 1,6
χιλιάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων. Παρόμοια γεγονότα συμβαίνουν κατά μέσο όρο
μία φορά τον αιώνα. Οι πολύ μεγάλοι αστεροειδείς (με διάμετρο μεγαλύτερη των
πέντε χιλιομέτρων) προκαλούν και τη μεγαλύτερη ζημιά. Η συχνότητα με την οποία
χτυπούν τη Γη, ωστόσο, είναι τόσο μικρή που, και πάλι, ο ετήσιος δείκτης
θνησιμότητάς τους είναι σχετικά χαμηλός.

Οι πιο επικίνδυνοι. Από πρακτική άποψη, λέει στο «Νιου Στέιτσμαν» ο
Στιλ, οι πιο επικίνδυνοι αστεροειδείς είναι εκείνοι που πλησιάζουν το όριο
μιας παγκόσμιας καταστροφής. Το μέγεθος του αντικειμένου που θα προκαλούσε μια
τέτοια τραγωδία είναι απροσδιόριστο, διότι εξαρτάται από την ταχύτητα με την
οποία θα προσκρούσει, την περιοχή στην οποία θα προσκρούσει και την πυκνότητά
του. Με συντηρητικούς υπολογισμούς, πάντως, το όριο επικινδυνότητας
τοποθετείται στα 800 μέτρα διάμετρο. Και παρόμοιοι αστεροειδείς χτυπούν τη Γη
κατά μέσο όρο μία φορά κάθε 100.000 χρόνια. Οι πιθανότητες, λοιπόν, να
δεχθούμε μια τέτοια επίθεση μέσα στον επόμενο αιώνα είναι μόνο μία τοις
χιλίοις. Ποτέ δεν ξέρει κανείς, όμως.

Γι’ αυτό και, είναι απαραίτητο να τεθεί σε εφαρμογή ένα παγκόσμιο πρόγραμμα
παρακολούθησης, με σκοπό τον εντοπισμό όλων αυτών των αστεροειδών και τη
χαρτογράφηση της τροχιάς τους. Αν τυχόν διαπιστωθεί ότι κάποιος από αυτούς θα
χτυπήσει σύντομα τη Γη, το πιθανότερο είναι ότι θα έχουμε μπροστά μας πολλά
χρόνια, προκειμένου να αποτρέψουμε την πρόσκρουση – να αλλάξουμε δηλαδή την
τροχιά του χρησιμοποιώντας πυρηνικά όπλα. Όπως λένε και στις ταινίες, την
τεχνολογία την έχουμε – αλλά ελπίζουμε ότι δεν θα χρειαστεί να την χρησιμοποιήσουμε.