Στη μαύρη λίστα 1,3 εκατ. επιχειρήσεις και καταναλωτές

Στη μαύρη λίστα του «Τειρεσία» βρίσκονται περίπου 1.300.000 δανειολήπτες,
εγγυητές παροχής δανείων και επιχειρήσεις. Για τα παραπάνω φυσικά και νομικά
πρόσωπα, η πρόσβαση στα γκισέ των τραπεζών για τη λήψη νέου δανείου είναι
μπλοκαρισμένη από ένα έως δέκα χρόνια, ανάλογα με το είδος της αδυναμίας
κάλυψης των οικονομικών υποχρεώσεων που έχουν παρουσιάσει στο παρελθόν.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών του «Τειρεσία» ­ της μη κερδοσκοπικής υπηρεσίας
πληροφοριών, η οποία δημιουργήθηκε το 1997 από το σύνολο των τραπεζών που
δραστηριοποιούνται στην ελληνική τραπεζική αγορά με στόχο την ενίσχυση της
φερεγγυότητας των δανειοληπτών και της διαφάνειας των τραπεζικών συναλλαγών ­
οι συνολικές εγγραφές στο αρχείο του φθάνουν αυτήν τη στιγμή τα 6.000.000.
Ωστόσο, αυτό το μέγεθος δεν είναι αντιπροσωπευτικό του αριθμού των
επιχειρήσεων και των καταναλωτών που αντιμέτωπισαν ή αντιμετωπίζουν προβλήματα
στην κάλυψη των οικονομικών τους υποχρεώσεων. Και αυτό, διότι στο αρχείο του
«Τειρεσία» κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο μπορεί να εμφανίζει πολλαπλές
εγγραφές, εφόσον έχει παρουσιάσει στο παρελθόν αδυναμία εκλήρωσης πολλαπλών
οικονομικών υποχρεώσεων (από πιστωτική κάρτα, προσωπικό δάνειο, καταναλωτικό
δάνειο, επιταγή, συναλλαγματική, διαταγή πληρωμής κ.λπ.), ή επειδή απλώς έχει
πάρει στεγαστικό δάνειο (για το οποίο έχουν εγγραφεί προσημειώσεις, έστω κι αν
εξυπηρετείται κανονικά).

Από τον «Τειρεσία» γίνεται προσπάθεια να εξασφαλιστεί η έγκριση της Αρχής
Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, για τη μεταφορά σε αυτόν όλων των αριθμών
φορολογικού μητρώου (είναι μοναδικοί για κάθε φυσικό και νομικό πρόσωπο) και η
κατηγοριοποίηση των εγγραφών να γίνει με βάση αυτούς. Εφ’ όσον πραγματοποιηθεί
η κωδικοποίηση με βάση τον αριθμό φορολογικού μητρώου, θα υπολογισθεί και ο
συνολικός αριθμός των φυσικών και νομικών προσώπων που είναι εγγεγραμένα στο
αρχείο του «Τειρεσία». Πάντως, σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο συνολικός αριθμός των
δανειοληπτών, εγγυητών δανειοληπτών και επιχειρήσεων, που είναι εγγεγραμένοι
στο αρχείο, υπερβαίνει τα 2.000.000. Σε αυτούς περιλαμβάνονται και όσοι έχουν
προσημειώσει ή υποθηκεύσει ακίνητο, προκειμένου να τους χορήγηθεί στεγαστικό
δάνειο. Ο συνολικός αριθμός στεγαστικών δανείων που έχουν υπόλοιπο στο
τραπεζικό σύστημα, σύμφωνα με εκτιμήσεις τραπεζικών στελεχών, φθάνει τα
700.000. Οι συγκεκριμένες εγραφές στο αρχείο του «Τειρεσία» ουσιαστικά δεν
επηρεάζουν την πιστοληπτική ικανότητα των δανειολητπών, εφ’ όσον βέβαια τα
σχετικά δάνεια εξυπηρετούνται κανονικά.

Ποιοι μπαίνουν στη μαύρη λίστα

Εύκολα μπορεί κάποιος να μπει στη μαύρη λίστα, αλλά δύσκολα διαγράφεται. Ένας
από τους λόγους για την απόρριψη μιας αίτησης, για παράδειγμα, προσωπικού
δανείου είναι η εμφάνιση του υποψήφιου δανειολήπτη στο αρχείο του «Τειρεσία».
Πώς γράφεται κάποιος στο αρχείο; Θα πρέπει να έχει εκδώσει ακάλυπτη επιταγή η
οποία σφραγίστηκε, να έχει απλήρωτες συναλλαγματικές που έχουν λήξει, να έχει
εκδοθεί εναντίον του διαταγή πληρωμής, να του έχει καταγγελθεί στο παρελθόν
σύμβαση πιστωτικής κάρτας, προσωπικού ή καταναλωτικού δανείου ή να του έχουν
επιβληθεί πρόστιμα για παράβαση των φορολογικών νόμων. Επιπλέον, στο αρχείο
του «Τειρεσία» συγκεντρώνονται πληροφορίες που αφορούν αιτήσεις πτωχεύσεων,
απορρίψεις αιτήσεων πτωχεύσεων, εξέλιξη αιτήσεων πτωχεύσεων, κηρυχθείσες
πτωχεύσεις, προγράμματα πλειστηριασμών, κατασχέσεις και επιταγές βάσει του
νομοθετικού διατάγματος 1923, άρσεις κατασχέσεων και επιταγών βάσει του ίδιου
νομοθετικού διατάγματος, υποθήκες και προσημειώσεις υποθηκών και εξαλείψεις
υποθηκών και προσημειώσεων υποθηκών. Σημειώνεται ότι ο «Τειρεσίας» απλώς
συγκεντρώνει τις παραπάνω πληροφορίες. Η αξιολόγησή τους γίνεται από τις
τράπεζες.

Πότε βγαίνουν

Ανάλογα με τον λόγο για τον οποίο κάποιος μπήκε στο αρχείο του «Τειρεσία»,
καθορίζεται και το χρονικό διάστημα που μετά την πάροδό του διαγράφεται. Έτσι,
αν κάποιος έχει εκδώσει έως τρεις σφραγισμένες επιταγές ή απλήρωτες
συναλλαγματικές, συνολικού ποσού έως και 1.500 ευρώ, η διαγραφή από το αρχείο
του «Τειρεσία» γίνεται εφ’ όσον αποδεδειγμένα έχουν εξοφληθεί και έχει
παρέλθει η ημερομηνία στέρησης βιβλιαρίου επιταγών. Έως πέντε σφραγισμένες
επιταγές ή απλήρωτες συναλλαγματικές, συνολικού ποσού έως και 3.000 ευρώ,
διαγράφονται από το αρχείο μετά την πάροδο 24 μηνών, εφ’ όσον έχει παρέλθει η
ημερομηνία στέρησης βιβλιαρίου επιταγών. Για περισσότερες συναλλαγματικές ή
επιταγές και για μεγαλύτερα ποσά ή για καταγγελίες συμβάσεων πιστωτικών
καρτών, προσωπικών και καταναλωτικών δανείων, τα στοιχεία διατηρούνται στο
αρχείο του «Τειρεσία» για πέντε χρόνια. Οι διαταγές πληρωμής διατηρούνται στο
αρχείο για 7 χρόνια, οι πληροφορίες για κηρυχθείσες πτωχεύσεις δεν
διαγράφονται από το αρχείο, ενώ πληροφορίες σχετικές με προσημειώσεις υποθηκών
και υποθήκες διαγράφονται από τον «Τειρεσία», όταν εξαλειφθούν. Κατασχέσεις,
προγράμματα πλειστηριασμών, πρόστιμα για παράβαση των φορολογικών νόμων, καθώς
και πληροφορίες για επιταγές του νομοθετικού διατάγματος 1923 διατηρούνται στο
αρχείο για δέκα χρόνια. Οι αιτήσεις πτωχεύσεων διαγράφονται, είτε με την
καταχώρηση της κήρυξης της πτώχευσης είτε εφ’ όσον ματαιωθεί η σχετική με
αυτές συζήτηση, ύστερα από 12 μήνες από την ημερομηνία της συζήτησης.

Οι προϋποθέσεις για τη διαγραφή

Ανάλογα με το είδος της πληροφορίας που έχει εγγραφεί στο αρχείο του
«Τειρεσία», καθορίζονται και οι προϋποθέσεις για την τροποποίηση ή τη διαγραφή
της. Μια πολύ συνηθισμένη εγγραφή στο αρχείο του «Τειρεσία» είναι αυτή που
αφορά την αδυναμία ενός φυσικού προσώπου να εξυπηρετήσει το χρέος που έχει
συσσωρεύσει στην πιστωτική του κάρτα και την καταγγελία της σχετικής σύμβασης
από την τράπεζα που την εκδίδει. Συμπλήρωση του δεδομένου της καταγγελίας
γίνεται με την ένδειξη «τακτοποιήθηκε», όταν ο κάτοχος της πιστωτικής κάρτας
εξοφλήσει το χρέος του. Για να γίνει αυτή η τροποποίηση απαιτείται πρόταση
προς τον «Τειρεσία» από την τράπεζα που χορήγησε την κάρτα ύστερα από αίτηση
του κατόχου της.

Για να γίνει διαγραφή της πληροφορίας από το αρχείο, πρέπει η τράπεζα να
γνωστοποιήσει στον «Τειρεσία» ότι η πληροφορία αναγγέλθηκε από λάθος της.
Επιπλέον, όταν τακτοποιηθεί η οφειλή από το αρχείο του «Τειρεσία», διαγράφεται
το όνομα του εγγυητή της πιστωτικής κάρτας.

Για τη συμπλήρωση εγγραφής για ακάλυπτη επιταγή με την ένδειξη «τακτοποιήθηκε»
ή «εξοφλήθηκε», απαιτείται τεκμηριωμένη πληροφορία για την εκ των υστέρων
πληρωμή της επιταγής ή την τακτοποίηση της σχετικής υποχρέωσης από το φυσικό
πρόσωπο που την εξέδωσε. Επίσης, μπορεί να γίνει τροποποίηση της σχετικής
πληροφορίας με την ένδειξη «κηρύχθηκε ανίσχυρη» ή «ακυρώθηκε», όταν έχει
εκδοθεί οριστική δικαστική απόφαση που κηρύσσει ανίσχυρη την επιταγή ή
βεβαιώνει ότι το φυσικό πρόσωπο που την εξέδωσε δεν ανέλαβε έγκυρα την
υποχρέωση για την πληρωμή της.