Το FΒΙ κυνηγά… ακόμη τον Αϊνστάιν

![]() |
![]() |
|
Ο συγγραφέας του βιβλίου «The Einstein File», Φρεντ Ζερόμ, μελετά τις 1.800 |
«Ο Αϊνστάιν ήταν ένας δημοκράτης. Πίστευε βαθιά στις αρχές της Γαλλικής
Επανάστασης: στην ελευθερία, την ισότητα, την αδελφότητα. Ήταν ειρηνιστής,
καθώς όμως είχε ζήσει από πρώτο χέρι τη φρίκη του ναζισμού, ήταν πεπεισμένος
πως το μόνο αποτελεσματικό όπλο για την αντιμετώπισή του ήταν η χρήση βίας».
Με αυτά τα λόγια περιγράφει τον πολιτικό Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο Αμερικανός Φρεντ
Ζερόμ (Fred Jerome).
Αν και έχει μελετήσει όλες τις βιογραφίες του διάσημου επιστήμονα, δεν
διεκδικεί ρόλο βιογράφου. Είναι ο άνθρωπος που έψαξε, απαίτησε και τελικά
κατάφερε να πάρει τον φάκελο του Αϊνστάιν, που κρατούσε για χρόνια κρυφό το
FBI. Μιλάει στα «ΝΕΑ» για την όλη προσπάθεια, για τις δυσκολίες και τις
τρικλοποδιές που βρέθηκαν στον δρόμο του, περιγράφει τον άγνωστο Αϊνστάιν,
αλλά και «στιγμές ντροπής, σε μια απάνθρωπη πολιτική εκστρατεία, που είχε
στόχο να μειώσει την αξία και τη δύναμη του μυαλού ενός τόσο σημαντικού
ανθρώπου».
Ο πρώτος φάκελος του FBI για τον Αϊνστάιν είδε το φως της δημοσιότητας το
1983. Ένα μεγάλο μέρος του όμως έλειπε ή ήταν σβησμένο. Τον Φεβρουάριο του
1998, ο Φρεντ Ζερόμ χτύπησε για πρώτη φορά την πόρτα τού Ομοσπονδιακού
Γραφείου Ερευνών, ζητώντας τα κείμενα εκείνα που 15 χρόνια νωρίτερα είχαν
λογοκριθεί. «Οι επικεφαλής του γραφείου ήξεραν πως δεν ήταν σωστό – για
εκείνους – να αρνηθούν. Κι έτσι, αντί να πουν “όχι”, απάντησαν με ένα “ναι μεν
αλλά”… Ένα μήνα μετά το πρώτο μου αίτημα, έλαβα μια επιστολή στην οποία μού
εξηγούσαν πως επειδή υπάρχουν εκατοντάδες αιτήματα σε εκρεμμότητα, δεν θα
πρέπει να παραξενευθώ αν καθυστερήσουν ακόμη και πάνω από έναν χρόνο».
Τελικά πέρασαν τρία, χρειάστηκε η μεσολάβηση ενός ειδικευμένου κέντρου για
νομικές διενέξεις μεταξύ πολιτών και κράτους (ονομάζεται Public Citizen
Litigation Group -PCLG- και εδρεύει στην Ουάσιγκτον) κάμποσες απειλές και
αμέτρητες επιστολές από και προς το FBI. «Απειλήσαμε πως θα μηνύσουμε το FBI
για απόκρυψη πληροφοριών, που βάσει νόμου έπρεπε να είναι προσβάσιμες. Τελικά,
ύστερα απο τρία χρόνια προσπαθειών καταφέραμε να πάρουμε σχεδόν ολόκληρο το
αρχείο που κρατούσαν για τον Αϊνστάιν». Περίπου 2.000 δακτυλογραφημένες
σελίδες….
«Αρκετές προτάσεις, αρκετά αποσπάσματα, ήταν και πάλι σβησμένα.
Σβησμένα ήταν επίσης όλα τα ονόματα από πράκτορες και πληροφοριοδότες. Πολλές
από τις πληροφορίες αυτές όμως, μπόρεσα να τις συγκεντρώσω από άλλες πηγές.
Μίλησα με πρώην πράκτορες (με τον όρο να διασφαλίσω την ανωνυμία τους), έψαξα
σε κυβερνητικές υπηρεσίες που διέθεταν αποχαρακτηρισμένα αρχεία». Όλα τα
στοιχεία που συγκέντρωσε ο Φρεντ Ζερόμ περιλαμβάνονται στο βιβλίο του με τίτλο
«The Einstein File», το οποίο κυκλοφόρησε στις αρχές Μαΐου στις ΗΠΑ και έχει
ήδη προκαλέσει μεγάλη συζήτηση.
«Το πιο σημαντικό», τονίζει, «είναι το γεγονός ότι τα αρχεία αυτά αποκαλύπτουν
πως η κυβερνητική εκστρατεία εναντίον του Αϊνστάιν δεν ήταν απλά θέμα
ρουτίνας. Ο Χούβερ είχε επενδύσει πολλά στη συγκεκριμένη έρευνα. Οι πράκτορες
του FBI συγκέντρωναν διαρκώς πληροφορίες για εκείνον, για τους φίλους και τις
όποιες επαφές του και εφάρμοζαν τις πιο σύγχρονες μεθόδους κατασκοπείας για
την εποχή. Παγίδευαν τηλέφωνα, άνοιγαν παράνομα την αλληλογραφία, έψαχναν
ακόμη και στα… σκουπίδια του. Σε μια περίπτωση μάλιστα, μπήκαν παράνομα και
έψαξαν απ’ άκρη σ’ άκρη το σπίτι του… ανιψιού της γραμματέας του».
Αυτό που εξόργισε τον Ζερόμ την πρώτη στιγμή που μελέτησε τον φάκελο και ακόμη
σήμερα αναφέρει ως «άκρως ενοχλητικό», είναι πως «οι πράκτορες του FBI
κατασκόπευαν τον Αϊνστάιν χωρίς ίχνος νομιμότητας, χωρίς ούτε καν να κρατούν
τα προσχήματα. Ποτέ δεν έδωσαν εγγυήσεις, ποτέ δεν είχαν ειδικά εντάλματα, δεν
αναφέρονταν πουθενά για τις πράξεις τους». Κι αυτό που τον εντυπωσίασε και τον
εντυπωσιάζει ακόμη είναι πως «ο ίδιος ο Αϊνστάιν γνώριζε πως βρισκόταν υπό
παρακολούθηση ήδη από το 1948».
Πληροφοριοδότες και από ψυχιατρεία!
![]() |
|
Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν με τον Τσάρλι Τσάπλιν στην πρεμιέρα της ταινίας «Τα φώτα |
Τα καινούργια στοιχεία, παρ’ όλο που δεν αποκαλύπτουν τα ονόματα πρακτόρων του
FBI, κατονομάζουν κάποιους από τους πληροφοριοδότες του γραφείου. «Ανάμεσα
στους ανθρώπους που έδιναν πληροφορίες για τον Αϊνστάιν, κατηγορώντας τον,
ήταν και δύο ψυχικά ασθενείς που νοσηλεύονταν σε ψυχιατρεία», τονίζει ο Φρεντ
Ζερόμ.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Κρίστελ Χέινμαν, αδελφής του Κλάους
Φουκς, κατασκόπου που είχε καταδικαστεί, και η οποία είχε επίσης φάκελο στο
FBI. «Ο δικός της φάκελος αποκαλύπτει πως η κυρία Χέινμαν υπέφερε από πολύ
βαριά διανοητική ασθένεια και, αρχικά, ο γιατρός που την παρακολουθούσε
αρνήθηκε να συναινέσει ώστε να ανακριθεί από τους πράκτορες», εξηγεί ο Ζερόμ.
«Με λίγη προσπάθεια όμως, το FBI κατάφερε να πείσει τον γιατρό, όχι μόνο να
ανακρίνει την ασθενή του αλλά να γίνει και ο ίδιος πληροφοριοδότης,
αποκαλύπτοντας τις μεταξύ τους συζητήσεις, τις οποίες, κανονικά, θα έπρεπε να
διασφαλίζει το ιατρικό απόρρητο. Αυτό ήταν εξωφρενικό».
![]() |
|
«Ήταν αδύνατον η όποια κυβέρνηση αυτής της χώρας να αγνοήσει έναν άνθρωπο που |
Ήταν ένα απο τα σημεία που έκαναν τον Ζερόμ να νιώσει ντροπή και
απέχθεια. «Στον φάκελο περιγράφονται πολλές ανήθικες πρακτικές από πλευράς του
FBI», λέει. «Η όλη η προσπάθεια της κυβέρνησης να αφαιρέσει από τον Αϊνστάιν
την αμερικανική υπηκοότητα και να τον εξορίσει ως ανεπιθύμητο πρόσωπο, ήταν
ανήθικη. Εξοργιστικό ήταν επίσης αυτό που συνέβη στην Υπηρεσία Μετανάστευσης
και Πολιτογράφησης. Η υπηρεσία εξέδιδε ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για όσους
διεκδικούσαν την αμερικανική υπηκοότητα. Αυτό εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1943
και επανεκδόθηκε, ανανεωμένο, το 1948 και το 1953. Το κεφάλαιο με τίτλο
“Ελευθερία της Έκφρασης” φιλοξενούσε φράσεις διασήμων συγγραφέων και φιλοσόφων
– μεταξύ αυτών, αρχικά, και του Αϊνστάιν: “Η πολιτική ελευθερία προϋποθέτει
την ελευθερία να εκφράζει κανείς τις απόψεις του προφορικά και γραπτά, καθώς
επίσης την ανοχή και τον σεβασμό για κάθε μία από τις απόψεις”. Αυτή η φράση
όμως ήταν και η μοναδική που έλειπε από την έκδοση του 1953. Συζήτησα το θέμα
με την ιστορικό Μάριαν Σμιθ, από την Υπηρεσία Μετανάστευσης, και μου εξήγησε
πως η επιτροπή που ανέλαβε την ανανέωση της έκδοσης το 1953, συνέκρινε τα
ονόματα στο φυλλάδιο με μία λίστα της επιτροπής αντιαμερικανικών
δραστηριοτήτων (επιτροπή που γεννήθηκε από τον Μακάρθι). Το όνομα του Αϊνστάιν
υπήρχε στη συγκεκριμένη λίστα και έτσι αφαιρέθηκε οποιαδήποτε αναφορά σ’ αυτόν
από το φυλλάδιο της Υπηρεσίας Μετανάστευσης».
Μωρό με… κόκκινες πάνες
![]() |
«Ήμουν από εκείνα τα μωρά με τις… κόκκινες πάνες», λέει, περιγράφοντας τα
παιδικά του χρόνια ο Fred Jerome. Ο πατέρας του, ενεργό μέλος του
Κομμουνιστικού Κόμματος, πέρασε τρία χρόνια στη φυλακή. Ο ίδιος ενδιαφέρεται
πάντα για την πολιτική και για τα δικαιώματα, κυρίως των μειονοτήτων. Εκτιμά
πως «παρά τα όσα λέγονται στη θεωρία, η τακτική της παρακολούθησης και της
συνεχούς παρενόχλησης των λεγόμενων αντικαθεστωτικών δεν έπαψε ποτέ. Τη
δεκαετία του ’50, στόχος ήταν οι κομμουνιστές. Το ’60, ήταν εκείνοι που
μάχονταν υπέρ των πολιτικών δικαιωμάτων και κατά του πολέμου στο Βιετνάμ. Τη
δεκαετία του ’80, ήταν όσοι αντιδρούσαν στην υποστήριξη που έδιναν οι ΗΠΑ σε
δικτατορικά καθεστώτα, όπως αυτό του Ελ Σαλβαδόρ. Σήμερα, αρχίζει ένα
καινούργιο κύμα παρακολουθήσεων: προς στιγμήν αφορά άμεσα τους ξένους φοιτητές
και όσους μετανάστες ζουν στην Αμερική. Αλλά δεν είναι παρά μια δυσοίωνη ηχώ
από το παρελθόν».
Ενάντια στο λιντσάρισμα
Ο Αϊνστάιν κατηγορήθηκε πως ήταν ειδικός αγγελιαφόρος της Κομμουνιστικής
Διεθνούς, ενώ, σύμφωνα με το FBI, η οικογένειά του πίστευε πως ο γιος τους
Χανς Άλμπερτ είχε κρατηθεί ως αιχμάλωτος στη Σοβιετική Ένωση. Οι αρχές δεν
φοβόντουσαν μόνο το ανατρεπτικό πνεύμα του Άλμπερτ Αϊνστάιν, αλλά και των
ανθρώπων τους οποίους συναναστρεφόταν. Πολλοί από τους φίλους του, που έφθαναν
ως πολιτικοί πρόσφυγες στις ΗΠΑ, από την Ευρώπη, στα χρόνια του ναζισμού (τις
δεκαετίες του 1930 και του 1940) είχαν επίσης κατηγορηθεί ως κομμουνιστές,
φιλοκομμουνιστές ή ως κατάσκοποι της Σοβιετικής Ένωσης.
«Δεν ήταν δυνατόν μια τέτοια κυβέρνηση να αγνοήσει έναν άνθρωπο που είναι
διάνοια και ταυτόχρονα πολιτικά δραστήριος, αντιρατσιστής και σοσιαλιστής. Γι’
αυτό και γνωρίζουμε τόσα λίγα για την πολιτική του υπόσταση, τις απόψεις και
τις θέσεις του Αϊνστάιν», λέει ο Φρετ Ζερόμ. «Ο πολιτικός Αϊνστάιν πίστευε
στον σοσιαλισμό, στην ειρήνη και την ισότητα των ανθρώπων. Στο δοκίμιο που
έγραψε το 1949 και είχε τίτλο “Γιατί ο σοσιαλισμός” (“Why socialism”),
εκφράζεται με πάθος ενάντια στην οικονομική ανισότητα και τονίζει πως ο
καπιταλισμός σακατεύει το πνεύμα του ανθρώπου. “Αυτό”, έλεγε, “είναι
περισσότερο από οπουδήποτε αλλού εμφανές στο εκπαιδευτικό σύστημα:
καλλιεργείται μια υπερβολική ανταγωνιστική συμπεριφορά, ενώ ο μαθητής
εκπαιδεύεται στο να αποζητά με κάθε κόστος την επιτυχία κι έτσι να
προετοιμάζει τη μελλοντική του καριέρα”».
Επιπλέον, μία από τις λιγότερες γνωστές δράσεις του Αϊνστάιν (τουλάχιστον στις
ΗΠΑ, σημειώνει ο Ζερόμ) είναι αυτή στο αντιρατσιστικό κίνημα. «Ήδη, απο το
1946 ήταν αντιπρόεδρος στο ίδρυμα που οργάνωσε την παναμερικανική σταυροφορία
για να μπει τέλος στην πρακτική του λιντσαρίσματος».
LINKS
http: //www.theeinsteinfile.com
http: //www.foia.fbi.gov/einstein.htm


















