Σε 10 χρόνια εμβόλιο για ΑΙDS

Τις τραγικές φιγούρες των ασθενών από AIDS, που πεθαίνουν βασανιστικά στο
κρεβάτι με ανήμπορους γιατρούς και συγγενείς ολόγυρά τους, λογαριάστε τες
πλέον ως παρελθόν. Ήδη η ζωή των ασθενών με τα κοκτέιλ φαρμάκων παρατείνεται,
αλλά αυτά τα φάρμακα έχουν μεγάλη τοξικότητα.

Η μεγάλη ελπίδα ωστόσο φάνηκε καθαρά τον τελευταίο καιρό και εκφράζεται στα
«ΝΕΑ» από έναν σπουδαίο και διάσημο πλέον Έλληνα ερευνητή, τον πενηντάχρονο
Γιώργο Παυλάκη, διευθυντή του τομέα ρετροϊών στο Εθνικό Ογκολογικό Ινστιτούτο
των ΗΠΑ, στο Μέριλαντ.

Σε τρία χρόνια οι άρρωστοι με AIDS θα πορεύονται όπως οι ασθενείς με υπέρταση.
Θα παίρνουν τα βελτιωμένα φάρμακα και θα συνεχίσουν να ζουν.

Και το τελειωτικό χτύπημα στην κατάρα του αιώνα; Πόσο κοντά βρισκόμαστε στο
εμβόλιο;

«Εδώ νομίζω ότι πρέπει να δώσουμε έναν ορίζοντα δεκαετίας».

Σε χαμηλούς τόνους

Αποφεύγοντας τη στρυφνή επιστημονική ορολογία και τις υψηλές κορόνες, ο
Γιώργος Παυλάκης δίνει ακριβώς τη βαρύτητα που έχουν οι πρόοδοι των ερευνών
του. Άνθρωπος χαμηλών τόνων δεν θέλει να δοθούν δυσανάλογες διαστάσεις στα
επιτεύγματα του ιδίου και της ομάδας του:

«Λέγονται συχνά υπερβολικά πράγματα για μένα, πολλές φορές και από καλούς
φίλους και με καλή προαίρεση. Ας κρατηθούμε όμως σε ένα λογικό επίπεδο. Στόχος
μας δεν πρέπει να είναι οι πρόσκαιρες δημόσιες σχέσεις, αλλά η συνεχής σκληρή
δουλειά».

Ας παρακολουθήσουμε λοιπόν, με τη βοήθεια του κορυφαίου ερευνητή, τη
συγκλονιστική μάχη των επιστημόνων κατά του AIDS:

«Οι ρετροϊοί είναι μία κατηγορία ιών και ένας από αυτούς είναι ο ιός του AIDS.
Είμαστε από τους πρώτους που ασχοληθήκαμε με αυτούς από το 1983, δεδομένου ότι
ήταν το λιγότερο μελετημένο σύστημα. Όλα γύρω από το AIDS ήταν τότε “μαύρο
κουτί”. Ύστερα από πολύχρονες έρευνες καταφέραμε – ας το πούμε με απλά λόγια –
να ανακαλύψουμε μια νέα κρυψώνα του ιού. Αυτή η ανακοίνωση πήρε τελευταία
μεγάλη δημοσιότητα, διότι αποδείξαμε ότι ο ιός πρέπει να καταπολεμηθεί με τα
αντιρετροϊκά φάρμακα και σε έναν άλλο τύπο κυττάρων, τα λεγόμενα ΝΚ, που
μολύνονται και αυτά. Διαφορετικά μόλις τελειώσει η θεραπεία ο ιός επιστρέφει.
Τώρα ύστερα από πολλούς κόπους και τεράστιες δαπάνες μπορούμε να πούμε ότι
γνωρίζουμε τα περισσότερα για το AIDS. Πριν από πέντε-έξι μόλις χρόνια οι
ασθενείς πέθαιναν και μάλιστα με σοβαρά προβλήματα. Τώρα βγαίνουν όλο και
περισσότερα φάρμακα, υπάρχουν ήδη πολλοί συνδυασμοί. Δυστυχώς, τα φάρμακα
ακόμα είναι αρκετά τοξικά. Η ελπίδα είναι ότι τα επόμενα χρόνια θα αποκτήσουμε
λιγότερο τοξικά φάρμακα, εκμεταλλευόμενοι τη γνώση που έχουμε συσσωρεύσει.

Αντιμετωπίσιμη ασθένεια

Στην επόμενη τριετία θα παραχθούν περισσότερα και καλύτερα φάρμακα, τα οποία,
σε συνδυασμό με τα υπάρχοντα, θα ελέγχουν τον ιό του AIDS. Δηλαδή, το AIDS θα
γίνει μια χρόνια αντιμετωπίσιμη ασθένεια, όπως η υπέρταση ή κάποιες άλλες
αρρώστιες που παίρνεις τα φάρμακά σου και έχεις μια λογική πορεία».

Ο Γιώργος Παυλάκης θέλει να είναι προσεκτικός, να μην πετάει εύκολες κουβέντες
για εντυπωσιασμό: «Προσοχή όμως, δεν μιλάμε για ριζική θεραπεία του AIDS. Και
το λέω αυτό για να μην εφησυχάζει κανείς τον κόσμο. Ο εφησυχασμός φέρνει την
αναζωπύρωση της αρρώστιας. Ακούγοντας, λόγου χάριν, τα νέα παιδιά για τα νέα
φάρμακα και τις προόδους στην έρευνα, υπάρχει κίνδυνος να χαλαρώσουν, διότι
δεν έχουν δει ανθρώπους να πεθαίνουν γύρω τους από το AIDS όπως βλέπαμε εμείς
συνεχώς. Να μην ξεχνάμε ποτέ, ότι ο εχθρός είναι στην πόρτα. Δεν έχουμε
ξοφλήσει ακόμα μαζί του…».

Φαίνεται πως θα «ξοφλήσουμε μαζί του» την ημέρα που θα πολεμήσουμε το AIDS
πριν εκδηλωθεί.

Την ημέρα δηλαδή που θα ανακαλυφθεί το αξιόπιστο εμβόλιο. Κι εδώ έχει αρχίσει
μια άλλη σκληρή μάχη.

Το επόμενο βήμα

«Η μεγάλη πρόκληση, το επόμενο μεγάλο βήμα που προσπαθούμε να κάνουμε με
άλλους ερευνητές και με εταιρείες που δίνουν πολλά χρήματα, είναι το εμβόλιο
κατά του AIDS. Σε δέκα χρόνια πιστεύω ότι θα έχουμε σοβαρές εφαρμογές του
εμβολίου. Και εδώ πρέπει να πω ότι για άλλα μικρόβια, όπως για την περίπτωση
της ηπατίτιδας Β’, τα πράγματα κύλησαν πιο εύκολα. Για τον ιό του AIDS έχουν
δοκιμαστεί ήδη τρόποι εμβολιασμού που όμως δεν πέτυχαν.

Επομένως, πρέπει να προχωρήσουμε με νέους τρόπους και νέα όπλα. Έχουμε στ’
αλήθεια κηρύξει έναν πόλεμο κατά του AIDS και γίνεται μια τεράστια προσπάθεια,
ιδιαίτερα από τις βιολογικές επιστήμες, αφού ο αιώνας μας είναι ο αιώνας των
βιολογικών επιστημών. Αλλά θα πρέπει να επισημάνω ότι η σημασία κάθε νέου
ευρήματος, όπως τα δικά μας, κρίνεται από τη χρησιμότητά του στο μέλλον. Στη
συνέχεια έρχονται άλλοι επιστήμονες και χτίζουν πάνω σε αυτά. Έτσι προχωράει
βήμα βήμα η επιστήμη».

Έτσι προχωράει η επιστημονική ομάδα του Γιώργου Παυλάκη. Και μην εκπλαγείτε αν
σε έναν ακριβώς μήνα στη Βαρκελώνη, εκεί που 20.000 επιστήμονες από όλο τον
κόσμο θα συγκεντρωθούν για το Διεθνές Συνέδριο για το AIDS, μάθουμε το επόμενο
μεγάλο βήμα.

Από το Αιγάλεω στο Μέριλαντ

Ο Γιώργος Παυλάκης (αριστερά) φιλοξενήθηκε στο σπίτι τού σκηνοθέτη Παντελή Βούλγαρη, στο πρόσφατο πέρασμά του από την Αθήνα

Στο φιλόξενο γραφείο του Παντελή Βούλγαρη περαστικός για μια-δυο μέρες από την
Αθήνα ο Γιώργος Παυλάκης, καθώς πίνουμε ρακές, αφηγείται τη ζωή του – έναν
διαρκή έρωτα για την επιστημονική έρευνα.

«Είμαι Κρητικός, γεννημένος στην Αθήνα που ζει στην Αμερική… Τα πρώτα μου
χρόνια τα έζησα στον Σταυρό της Αγία Παρασκευής και από εκεί στο Αιγάλεω όπου
έβγαλα το Γυμνάσιο. Το 1969 πέρασα στην Ιατρική του Πανεπιστημίου Αθηνών και
από το δεύτερο έτος κιόλας πήγα να δουλέψω στον Δημόκριτο. Από τότε κατάλαβα
ότι η ψυχή μου αποζητούσε την επιστημονική έρευνα. Λίγο ψάχνοντας, λίγο από
τύχη, συνάντησα εκεί τη χημικό ερευνήτρια και αργότερα καθηγήτρια στην Κρήτη,
Χριστίνα Ζιούρδου. Γνωρίζω πολύ καλά πόσα οφείλω κι εγώ και πολλοί άλλοι σε
αυτήν. Ύστερα από πέντε λεπτά συζήτηση με κάλεσε να δουλέψω, άμισθα στην αρχή.
Ξετρελάθηκα από τη χαρά μου. Στο μεταξύ ξεκίνησε το φοιτητικό αντιχουντικό
κίνημα, όπου μετείχα κι εγώ.

«Κρυφό σχολειό»

Το δεύτερο καλοκαίρι η Ζιούρδου οργάνωσε μαθήματα και επιμορφωτικά σεμινάρια,
κυρίως για μεταπτυχιακούς φοιτητές με καθηγητές τον Καπάτο, τον Ευστρατιάδη
και άλλους. Όμως ο Δημόκριτος ήταν τότε γεμάτος ασφαλίτες. Με πήραν λοιπόν
κρυφά, η Χριστίνα δεν έγραψε στους καταλόγους το όνομά μου κι έτσι μπόρεσα να
συνεχίσω. Όταν τελείωσα το Πανεπιστήμιο ήμουν βέβαιος ότι το μόνο που με
ενδιέφερε ήταν να συνεχίσω την έρευνα. Γι’ αυτό και μέχρι σήμερα δεν έκανα
ούτε μια μέρα ιατρείο».

Ο Γιώργος Παυλάκης αποφασίζει να φύγει το 1976 για την Αμερική. Λόγω και του
πολιτικού κλίματος δεν είναι λίγοι οι φίλοι και σύντροφοί του που απορούν με
την επιλογή του. Απλά και αφοπλιστικά την εξηγεί:

«Νομίζω ότι δεν είχα ποτέ παρωπίδες. Ψάχνοντας για το επιστημονικό πεδίο που
με ενδιέφερε, κατάλαβα ότι αν θέλουμε να κάνουμε κάτι σοβαρό έπρεπε να πάμε σε
έναν τόπο που οι δυνατότητες για έρευνα είναι σοβαρές. Υπήρξαν βέβαια
δυσκολίες καθώς έχτιζα μια καινούργια ζωή σε μια κοινωνία που δεν γνώριζα,
ωστόσο για μένα ήταν ένα μεγάλο σχολείο σε πολλά επίπεδα. Στις ΗΠΑ έκανα τη
διδακτορική διατριβή μου στη Μοριακή Βιολογία και όταν τελείωσα το 1980 πήγα
στο Εθνικό Ογκολογικό Ινστιτούτο στο Μέριλαντ».

Η Ι. Καρυστιάνη

Ζήτησα από τη συγγραφέα Ιωάννα Καρυστιάνη να μου πει λίγα λόγια για τον Γιώργο
Παυλάκη. «Λένε, η πέτρα στον τόπο της μετράει. Όσες φορές ο Παυλάκης και
αρκετοί ακόμη Παυλάκηδες επιχείρησαν να γυρίσουν και να προσφέρουν στην
Ελλάδα, οι κρατούντες πιάσανε αυτές τις πέτρες και τις πετάξανε πέρα. Και
όμως, οι Παυλάκηδες αυτήν την κουραστική, αδιάφορη και καθηλωμένη σε ασύμφορα
για τους πολλούς συμφέροντα πατρίδα, την παίρνουν μαζί τους, την πάνε μακριά,
τη δείχνουν παντού, την παρουσιάζουν σοβαρότερη και στοργικότερη, αποσιωπούν
τα μελανά της σημεία.