Οι παγίδες σε δάνεια, κάρτες και ασφάλειες

Ένα δάνειο ή μια ασφάλεια είναι μια απόφαση που «συντροφεύει» τον
καταναλωτή για πολλά χρόνια της ζωής του. Η σχετική σύμβαση που υπογράφει,
είναι, ουσιαστικά, ένα συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης, το οποίο μπορεί να
αποδειχθεί «χρυσό» ή και να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από αυτά που ο
καταναλωτής προσδοκούσε να του λύσει.

Το μυστικό της επιτυχίας ή της αποτυχίας κρύβεται, τις περισσότερες φορές,
στα έγγραφα (συμβόλαια) που υπογράφονται μεταξύ του καταναλωτή και της
τράπεζας ή της ασφαλιστικής εταιρείας. Σε αυτά είναι πιθανό να υπάρχουν
«παγίδες», τις οποίες για να αποφύγει θα πρέπει να τις ανακαλύψει. Πρόκειται,
με άλλα λόγια, για τα «ψιλά γράμματα» των συμβολαίων, τα οποία έχουν πολλές
φορές «δηλητηριάσει» τις σχέσεις καταναλωτή και εταιρείας, με αποτέλεσμα οι
δύο πλευρές να ζητούν την αρωγή της Δικαιοσύνης, ώστε να λυθεί ο «γρίφος» του
δικαίου και αδίκου.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, σε κάθε περίπτωση, είτε οι όροι είναι γραμμένοι
με «ψιλά γράμματα» είτε όχι, οι καταναλωτές και οι δανειολήπτες είναι
αποκλειστικά υπεύθυνοι για τα συμβόλαια που υπογράφουν. Για τον λόγο αυτό
συνιστάται να εξετάζει κανείς πάντοτε και με προσοχή όλους τους όρους και να
ζητεί τη συνδρομή, όπου πιστεύει ότι χρειάζεται, κάποιου δικηγόρου.

Ποιοι είναι, όμως, οι όροι με τους οποίους οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές
εταιρείες «δένουν» τους καταναλωτές, όταν οι τελευταίοι λαμβάνουν καταναλωτικά
και στεγαστικά δάνεια, ή πιστωτικές κάρτες, ή συνάπτουν ασφαλιστικά συμβόλαια;
Η «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» δημοσιεύει σήμερα έναν πλήρη οδηγό για τις παγίδες που κρύβουν
τα δάνεια, οι κάρτες και οι ασφάλειες, αλλά και για τα σημεία εκείνα των
συμβολαίων που μπορεί να δημιουργήσουν τριβές και εντάσεις στο μέλλον.

ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡΤΕΣ

Τα «ψιλά γράμματα» δεν είναι… πλαστικά

Αρκετές είναι οι παγίδες που μπορεί να κρύβουν για τους καταναλωτές οι
συμβάσεις των πιστωτικών καρτών. Οι πιο συχνές παγίδες, αλλά και οι επιπλέον
επιβαρύνσεις ­ πέραν του επιτοκίου ­ είναι:

*Τα έξοδα για την έκδοση λογαριασμού: Αφορούν σε ένα ελάχιστο ποσό που
χρεώνουν οι τράπεζες σε μηνιαία βάση. Το ποσό αυτό, που συνήθως είναι έως μισό
ευρώ, προστίθεται στο υπόλοιπο κάθε πιστωτικής κάρτας.

*Η επιβάρυνση 0,6%, σύμφωνα με τον νόμο 128/75: Πρακτικά πρόκειται για την
επιβάρυνση στο βασικό επιτόκιο χορήγησης πιστωτικής κάρτας.

*Η προμήθεια για την ανάληψη μετρητών από ΑΤΜ.

*Η δυνατότητα διαμαρτυρίας σε συγκεκριμένο μόνο χρονικό διάστημα. Ειδικότερα
στην περίπτωση που ο λογαριασμός της πιστωτικής κάρτας είναι λανθασμένος, ο
καταναλωτής οφείλει να εκφράσει τις αντιρρήσεις του μέσα σε συγκεκριμένο
χρονικό διάστημα, που συνήθως είναι 20 ημέρες.

*Το δικαίωμα αναπροσαρμογής των επιτοκίων. Στα συμβόλαια χορήγησης πιστωτικών
καρτών πολλές φορές αναγράφεται ο όρος ότι η τράπεζα έχει τη δυνατότητα να
αναπροσαρμόζει το επιτόκιο χορήγησης κατά βούληση.

*Τα έξοδα καθυστέρησης πληρωμής λογαριασμού: Πρόκειται για ένα ποσό που
χρεώνει η τράπεζα, όταν ο πελάτης καθυστερήσει, έστω και για λίγες ημέρες, να
εξοφλήσει τον λογαριασμό του.

*Οι τόκοι υπερημερίας: Όταν ο πελάτης καθυστερήσει για οποιοδήποτε λόγο τη
δόση, χρεώνεται, χωρίς να ειδοποιηθεί, με το επιτόκιο υπερημερίας. Η χρέωση
γίνεται για ολόκληρο το καθυστερούμενο ποσό, από την ημέρα που αρχίζει η
καθυστέρηση. Το επιτόκιο υπερημερίας υπολογίζεται ως προσαύξηση στο επιτόκιο
της κάρτας και φτάνει έως και το 2,5%.

Η ανεξέλεγκτη χρήση προσωπικών στοιχείων του πελάτη: Στις συμβάσεις χορήγησης
πιστωτικών καρτών, πολλές φορές, αναφέρεται ότι η τράπεζα θα μεταβιβάζει
προσωπικά στοιχεία του πελάτη σε συνεργαζόμενες εταιρείες.

Καταναλωτικά δάνεια

Τα «ψιλά γράμματα» και οι επιπλέον επιβαρύνσεις που περιλαμβάνονται στα
συμβόλαια των καταναλωτικών δανείων είναι:

* Η ποινή για ολική αποπληρωμή του δανείου: Στην περίπτωση που κάποιος
αποφασίσει να προχωρήσει στην αποπληρωμή όλου του ποσού.

* Η απαίτηση για εξόφληση όλου του ποσού, στην περίπτωση που σημειωθεί
καθυστέρηση στην αποπληρωμή δόσεων.

* Οι τόκοι που χρεώνονται για τυχόν περίοδο χάριτος: Μπορεί, και για την
περίοδο αυτή ο δανειολήπτης να επιβαρύνεται με τους ανάλογους τόκους.

* Η υποχρέωση για κάθε εγγυητή χωριστά: Στις περισσότερες περιπτώσεις, ακόμη
και όταν υπάρχουν περισσότεροι από ένας εγγυητές, καθένας χωριστά ευθύνεται
για ολόκληρο το ποσό του δανείου.

* Τα έξοδα φακέλου: Ο δανειολήπτης είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για τα έξοδα
που προκύπτουν για τη δημιουργία του φακέλου σύναψης δανείου.

Στεγαστικά δάνεια

Τα «ψιλά γράμματα» και οι επιπλέον χρεώσεις για τα στεγαστικά δάνεια είναι,
κατά κανόνα, τα ίδια που ισχύουν και για τα καταναλωτικά και προσωπικά δάνεια.
Στα στεγαστικά δάνεια, όμως, αξίζει ακόμη να προσεχθούν:

*Τα λοιπά έξοδα: Πρόκειται για έξοδα όπως είναι αυτά της εκτίμησης του
ακινήτου, τα έξοδα δικηγόρου, τα έξοδα προσημείωσης κ.ά.

*Οι περισσότερες τράπεζες ζητούν υποχρεωτικά από τους δανειολήπτες να
ασφαλίζουν το ακίνητο για σεισμό και πυρκαγιά.

*Σε πολλές περιπτώσεις η τράπεζα πρέπει να εγκρίνει η ίδια τυχόν συμφωνία του
ιδιοκτήτη για μίσθωση του ακινήτου, ή μέρους του, σε τρίτους.

*Υποχρέωση αποπληρωμής από κληρονόμους σε περίπτωση θανάτου του δανειολήπτη:
Πρόκειται για όρο που περιλαμβάνεται σε πολλές συμβάσεις.

18 ερωτήσεις – απαντήσεις για τις «γκρίζες ζώνες» των ασφαλιστηρίων συμβολαίων

Τα ασφαλιστήρια συμβόλαια αποτελούν, για τους περισσότερους ασφαλιζόμενους, το
οικονομικό «μαξιλάρι» τους στα γεράματα ή στην ασθένεια. Για τον λόγο αυτό, θα
πρέπει να διαβάσουν και να ελέγξουν πολλές φορές το συμβόλαιο που πρόκειται να
υπογράψουν. Ενδεχομένως, μάλιστα, να απαιτηθεί και η συνδρομή ενός ειδικού. Η
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» εντόπισε και παρουσιάζει τα 18 σημεία τριβής ασφαλιζομένων και
ασφαλιστικών εταιρειών, καθώς και τα «αντίδοτα» στα προβλήματα αυτά.

Συνταξιοδοτικά

1. Αν ο ασφαλισμένος έχει αρχίσει να λαμβάνει τη μηνιαία σύνταξη που του
αποδίδει η ασφάλεια ζωής και ξαφνικά φύγει από τη ζωή, τι ποσοστό θα πάρει ο/η
σύζυγος;

Κατ’ αρχήν, θα πρέπει να έχει επιλέξει ως τρόπο καταβολής την εγγυημένη
σύνταξη για συγκεκριμένο διάστημα, αλλά και σε ποιο πρόσωπο θέλει να
μεταβιβαστεί, σε περίπτωση θανάτου του. Μόνο σε αυτή την περίπτωση ο
δικαιούχος θα πάρει το υπόλοιπο ποσό, έστω και ελαφρώς μειωμένο. Σε
οποιαδήποτε άλλη περίπτωση (για παράδειγμα, αν διαλέξει την εγγυημένη σύνταξη
χωρίς συγκεκριμένη διάρκεια), αν ο ασφαλισμένος πεθάνει, η σύνταξη χάνεται.

2. Πρέπει να ενημερωθεί η εταιρεία για τυχόν αλλαγή επαγγέλματος του
ασφαλισμένου;

Οπωσδήποτε. Η επικινδυνότητα της εργασίας διαμορφώνει και το ύψος των
ασφαλίστρων.

3. Τα ασφάλιστρα είναι σταθερά ή αναπροσαρμόζονται;

Ανάλογα με το ύψος του κεφαλαίου που θέλετε να συγκεντρώσετε στη λήξη του
συμβολαίου, μπορείτε να επιλέξετε, είτε τα ασφάλιστρα να παραμείνουν σταθερά
για όλη τη διάρκεια του προγράμματος είτε να αναπροσαρμόζονται αυτόματα,
ετησίως. Στη δεύτερη περίπτωση, ο ασφαλιστής οφείλει να σας ενημερώσει από την
αρχή για το ύψος των ασφαλίστρων.

Unit linked

4. Πόσα από τα ασφάλιστρα επενδύονται για τη δημιουργία του επιθυμητού
κεφαλαίου;

Συνήθως, τα πρώτα πέντε χρόνια ισχύος ενός συμβολαίου, επενδύεται ένα πολύ
μικρό ποσοστό από το ασφάλιστρο που πληρώνεται, αφού το υπόλοιπο αφορά
προμήθειες ασφαλιστών, αμοιβές συνεργατών, έξοδα διαχείρισης κ.λπ. Είναι το
λεγόμενο «κόστος κτήσης» ασφαλιστικών εργασιών, το οποίο στη χώρα μας είναι
από τα πιο υψηλά στην Ευρώπη. Μάλιστα, τον πρώτο χρόνο ισχύος ενός συμβολαίου,
οι προμήθειες ανέρχονται στο 40% – 50% επί του ασφαλίστρου.

5. Από ποιον γίνεται η διαχείριση των κεφαλαίων;

Πρέπει ο ασφαλισμένος να ενημερώνεται αναλυτικά για τον τρόπο διαχείρισης των
κεφαλαίων του. Γι’ αυτόν τον λόγο, άλλωστε, επιβαρύνεται με κάποια
διαχειριστικά έξοδα, που ανέρχονται σε 1% – 2% επί του συγκεντρωμένου
κεφαλαίου, τη δεδομένη χρονική στιγμή.

6. Τι ισχύει σε περίπτωση πρόωρης εξαγοράς του συμβολαίου;

Τα πρώτα χρόνια ισχύος του συμβολαίου, οι εταιρείες είναι υποχρεωμένες να
επιστρέφουν ένα μικρό μόνο ποσοστό των επενδεδυμένων έως εκείνη τη στιγμή
κεφαλαίων, τα οποία δεν αντιστοιχούν στο σύνολο των ασφαλίστρων που έχουν
καταβληθεί.

Νοσοκομειακά

7. Ποιες είναι οι εξαιρέσεις και πώς ορίζονται οι «προϋπάρχουσες και
γνωστές ασθένειες» ή οι «συγγενείς παθήσεις», που δεν καλύπτονται;

Το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να ζητηθεί από τον ασφαλιστή είναι η αναλυτική
καταγραφή για τις ασθένειες ή θεραπείες που εξαιρούνται από την κάλυψη. Μεταξύ
αυτών είναι «οι συγγενείς παθήσεις», καθώς και «οι προϋπάρχουσες ή γνωστές
ασθένειες». Για τον λόγο αυτό ο ασφαλιστής θα πρέπει να δώσει αναλυτικές
πληροφορίες για το τι ισχύει και τι όχι.

8. Με ποιο τρόπο η εταιρεία πληρώνει στο νοσοκομείο τα έξοδα θεραπείας;

Άλλες εταιρείες καλύπτουν τα έξοδα νοσηλείας με τις κάρτες νοσηλείας και άλλες
απαιτούν από τον πελάτη πρώτα να πληρώσει το νοσοκομείο και μετά να υποβάλει
τα δικαιολογητικά για να αποζημιωθεί (απολογιστικά).

9. Φθηνό ασφάλιστρο, ίσον ευκαιρία;

Το φθηνό ασφάλιστρο μπορεί να κρύβει παγίδες. Η εμπειρία δείχνει ότι
«ελκυστικά» ασφάλιστρα έφεραν εκ των υστέρων υπέρογκες αυξήσεις, προκειμένου
οι εταιρείες να αντεπεξέλθουν στο κόστος.

10. Κάθε πότε αναπροσαρμόζονται τα ασφάλιστρα;

Κάποιες εταιρείες αναφέρουν στο συμβόλαιο ότι «η αναπροσαρμογή των ασφαλίστρων
γίνεται κατά δίκαιη κρίση για όλους τους ασφαλισμένους». Τι σημαίνει αυτό; Ότι
η αναπροσαρμογή θα γίνεται μια φορά τον χρόνο ή όταν ο ασφαλισμένος αλλάξει
κλιμάκιο ηλικίας; Έχουν υπάρξει περιπτώσεις ασφαλισμένων που, όταν έκλεισαν,
για παράδειγμα, τα 49 τους χρόνια, κλήθηκαν να πληρώσουν δύο ειδών αυξήσεις,
ταυτόχρονα: την ετήσια αναπροσαρμογή του ασφαλίστρου και μία επιπλέον αύξηση,
λόγω αλλαγής κλιμακίου ηλικίας. Αλλά υπάρχουν και εταιρείες που αρνούνται να
ενημερώσουν τους ασφαλισμένους για το πόσο ακριβώς θα πληρώνουν ύστερα από
κάποια χρόνια, επικαλούμενες ότι, εκτός από την ηλικία τους, στη διαμόρφωση
των ασφαλίστρων παίζει ρόλο και το κόστος της νοσηλείας ή των φαρμάκων, που
στη διάρκεια του συμβολαίου θα έχει μεταβληθεί κ.λπ. Πρέπει ο ασφαλιστής να
ενημερώνει τον πελάτη του για το ποια θα είναι η αναπροσαρμογή των ασφαλίστρων
καθ’ όλη τη διάρκεια του συμβολαίου.

Συμμετοχή

11. Ποια θα είναι η συμμετοχή στη νοσοκομειακή δαπάνη, σε περίπτωση
νοσηλείας;

Συνήθως αρκετοί ασφαλισμένοι, όταν ξεκινούν σε νεαρή σχετικά ηλικία ένα
πρόγραμμα υγείας, επειδή είναι υγιείς και θεωρούν ότι δεν θα υπάρξει άμεση
ανάγκη νοσηλείας τους, επιλέγουν να συμμετάσχουν οι ίδιοι στη νοσοκομειακή
δαπάνη μέχρι ενός συγκεκριμένου ποσού, για να μειώσουν το κόστος του
ασφαλίστρου. Αγοράζουν, δηλαδή, μια «απαλλαγή», όπως ορίζεται στην ασφαλιστική
διάλεκτο.

Όμως, προσοχή: Ο ασφαλισμένος πρέπει να γνωρίζει ποια διαδικασία θα ισχύει
μελλοντικά, αν π.χ. θέλει να χαμηλώσει τη συμμετοχή του. Διότι, τότε, η
ασφαλιστική εταιρεία έχει το δικαίωμα να υποβάλει τον ασφαλισμένο σε νέες
ιατρικές εξετάσεις, εφαρμόζοντας ίσως νέες εξαιρέσεις και αυξημένα ασφάλιστρα.

Τα εξαρτώμενα μέλη

12. Τι ισχύει για τα εξαρτώμενα μέλη;

Αν ο ενδιαφερόμενος κάνει ασφάλεια ζωής μαζί με ένα νοσοκομειακό πρόγραμμα σαν
συμπληρωματική κάλυψη και προσθέσει τη σύζυγο ως εξαρτώμενο μέλος, τι
συμβαίνει σε περίπτωση θανάτου; Σε κάποιες περιπτώσεις το εξαρτώμενο μέλος
χάνει την περίθαλψη και ίσως, λόγω της ηλικίας ή της κατάστασης της υγείας
του, να είναι δύσκολο να ασφαλιστεί εκ νέου. Βέβαια, σε άλλες έχει τη
δυνατότητα να συνεχίσει την ασφάλισή του σε ξεχωριστό πρόγραμμα, χωρίς
επιβάρυνση. Μια λύση, πάντως, θα ήταν να κάνει ο καθένας ξεχωριστή ασφάλιση
υγείας.

13. Το ποσοστό των νοσηλίων καλύπτεται, αν το νοσοκομείο δεν είναι
συμβεβλημένο με την εταιρεία;

Πολλές εταιρείες, αν είναι συμβεβλημένες με το νοσοκομείο, καλύπτουν το 100%
των εξόδων, ενώ αν δεν είναι, ποσοστό από 75% έως 90%. Το ίδιο ισχύει και όταν
πρόκειται για εξετάσεις σε διαγνωστικά κέντρα.

14. Τι ισχύει για επεμβάσεις που απαιτούν εισαγωγή σε νοσοκομείο, αλλά όχι
διανυκτέρευση;

Σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος νοσηλευθεί για μία επέμβαση που δεν
προϋποθέτει διανυκτέρευση, θα πρέπει να έχει ενημερώσει εκ των προτέρων την
εταιρεία για να λάβει την έγκρισή της.

15. Υπάρχει ανώτατο όριο εξόδων ανά περιστατικό νοσηλείας και πώς ορίζεται
αυτό;

Αν, δηλαδή, εισαχθεί ο ασφαλισμένος στο νοσοκομείο για μία επέμβαση και ένα
μήνα αργότερα χρειαστεί να νοσηλευτεί ξανά, για επιπλοκές που προέκυψαν από τη
συγκεκριμένη επέμβαση, αυτό θα θεωρηθεί σαν ένα ή δύο ξεχωριστά περιστατικά;
Το πρόβλημα εμφανίζεται στα παλαιότερα προγράμματα, που είχαν ανώτατο όριο
εξόδων ανά γεγονός νοσηλείας. Δηλαδή, αν ο ασφαλισμένος είχε ανώτατο όριο 3
εκατ. δρχ. (8.804 ευρώ) ανά περιστατικό και από αυτά κάλυψε, εξαιτίας κάποιου
περιστατικού, τα 2,5 εκατ. δρχ. (7.336 ευρώ), αν χρειαστεί να νοσηλευτεί πάλι
μέσα σε τρεις μήνες, για επιπλοκή από την ίδια αιτία, η εταιρεία θα καλύψει
έξοδα μόνο μέχρι 500.000 δρχ. (1.467 ευρώ).

16. Ποιο είναι το ποσοστό κάλυψης των νοσηλίων και των αμοιβών των γιατρών;

Σε περίπτωση χειρουργικής επέμβασης του ασφαλισμένου εντός Ελλάδας, οι
περισσότερες εταιρείες καλύπτουν το 100% των αμοιβών των γιατρών και των
δαπανών νοσηλείας. Υπάρχει συμφωνία της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών με τα
μεγάλα ιδιωτικά νοσοκομεία για τις αμοιβές των χειρουργών.

17. Τι ισχύει για τη νοσηλεία στο εξωτερικό;

Σε περίπτωση νοσηλείας στο εξωτερικό, οι όροι κάλυψης ποικίλλουν, ανάλογα με
το αν η νοσηλεία γίνεται στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ ή στον Καναδά. Συνήθως, το
ανώτατο όριο κάλυψης δεν ξεπερνά τα 100 εκατ. δρχ. (293.470 ευρώ).

18. Τι ισχύει για τα έξοδα πριν και μετά τη νοσηλεία;

Συνήθως, όπου υπάρχει τέτοια κάλυψη, αφορά τις διαγνωστικές εξετάσεις που
χρειάστηκε να γίνουν 30 ημέρες πριν από τη νοσηλεία και τη φαρμακευτική αγωγή,
τη φυσιοθεραπεία κ.ά. που απαιτήθηκαν να ακολουθηθούν 30 ημέρες μετά τη
νοσηλεία. Σε κάθε περίπτωση, πριν κάνετε οποιαδήποτε κίνηση, ενημερώστε τον
ασφαλιστή σας.