Ανησυχία για τα χρέη που δεν εξοφλούνται

Ο υπερδανεισμός των ελληνικών νοικοκυριών προβληματίζει την Τράπεζα της
Ελλάδος και τον νέο διοικητή της κ. Νίκο Γκαργκάνα, που σκοπεύει, σύμφωνα με
πληροφορίες από πηγές της κεντρικής τράπεζας, να κινηθεί πολύ προσεκτικά στο
θέμα της απελευθέρωσης των καταναλωτικών δανείων. Ο κ. Γκαργκάνας φέρεται
αποφασισμένος να μην καταργήσει το όριο των 23.477 ευρώ στα καταναλωτικά
δάνεια, πριν διασφαλίσει ότι η κίνησή του αυτή δεν θα θέσει σε κίνδυνο το
πιστωτικό σύστημα και δεν θα δημιουργήσει κοινωνικό πρόβλημα.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το πρώτο βήμα που σχεδιάζει ο κ. Γκαργκάνας είναι
να αναθέσει τη διεξαγωγή δειγματοληπτικής έρευνας, προκειμένου να διαπιστώσει
πόσο υπερχρεωμένα είναι τα νοικοκυριά. Η έρευνα θα φέρει στο φως το ύψος των
δανείων ανά νοικοκυριό και το ποσοστό των νοικοκυριών που δεν είναι σε θέση να
εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους, λόγω του ότι είναι δυσανάλογα υψηλές σε
σχέση με το εισόδημά τους.

Τα υπόλοιπα

Τα στοιχεία που διαθέτει σήμερα η Τράπεζα της Ελλάδος αφορούν το υπόλοιπο των
δανείων συνολικά, χωρίς να αναλύονται ανά νοικοκυριό και ανά εισόδημα. Έτσι,
το υπόλοιπο των καταναλωτικών δανείων, τον Μάρτιο, έφτανε τα 8.129 εκατ. ευρώ,
έχοντας αυξηθεί κατά 36,1% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Το υπόλοιπο των
στεγαστικών δανείων έφτανε, τον ίδιο μήνα, τα 16.891 εκατ. ευρώ,
παρουσιάζοντας αύξηση κατά 40% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Συνολικά, το υπόλοιπο στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων είναι περίπου 25
δισ. ευρώ (8,5 τρισ. δραχμές), ποσό που αντιπροσωπεύει το 18% του ΑΕΠ.
Συγκρινόμενο το ποσοστό αυτό με το αντίστοιχο της ευρωζώνης, που φτάνει το 50%
(σύμφωνα με στοιχεία του Ιουνίου 2001), εμφανίζεται χαμηλό. Ωστόσο, το
συνολικό αυτό μέγεθος ίσως υποκρύπτει επικίνδυνα επιμέρους μεγέθη. Ίσως,
δηλαδή, για μία κατηγορία δανειοληπτών, το ύψος του δανεισμού να είναι
εξαιρετικά υψηλό σε σχέση με το εισόδημά τους. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει
κίνδυνος, κάποια στιγμή, να μην είναι σε θέση να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις
τους, δημιουργώντας πρόβλημα και στο πιστωτικό σύστημα.

Δεύτερο και τρίτο δάνειο

Ένα άλλο στοιχείο που θέλει να έχει στη διάθεσή του ο κ. Γκαργκάνας, πριν
αποφασίσει να καταργήσει το όριο των 8 εκατ. δραχμών, το οποίο ισχύει σήμερα
στη χορήγηση καταναλωτικών δανείων, είναι το πόσα νοικοκυριά έχουν συνάψει
τέτοια δάνεια από πολλές διαφορετικές τράπεζες.

Οι τράπεζες θέτουν, βεβαίως, περιορισμούς και δεν εγκρίνουν πάνω από ένα
καταναλωτικό δάνειο ανά δανειολήπτη. Ωστόσο, παρανόμως, ορισμένοι έχουν
συνάψει δεύτερο και τρίτο δάνειο, αφού το τραπεζικό σύστημα δεν είναι ακόμη σε
θέση να το ελέγξει. Αυτό θα συμβεί, όταν θα αρχίσει να λειτουργεί κανονικά ο
«Τειρεσίας», δηλαδή το διατραπεζικό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών. Οι ίδιες
οι τράπεζες είχαν διαβεβαιώσει τον προηγούμενο διοικητή της Τραπέζης της
Ελλάδος ότι ο «Τειρεσίας» θα είναι έτοιμος να λειτουργήσει κανονικά σε ενάμιση
– δύο μήνες.

Επομένως, αν μέχρι τότε έχει ολοκληρωθεί και η έρευνα που θα αναθέσει ο κ.
Γκαργκάνας για το ύψος των δανείων σε σχέση με τα εισοδήματα των νοικοκυριών
και αυτό οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει πραγματικό πρόβλημα
εξυπηρέτησης των δανείων, θα λάβει την απόφαση για την απελευθέρωσή τους.

Οι επισφάλειες

Παράλληλα, ενδέχεται να προχωρήσει σε ενίσχυση των προβλέψεων των τραπεζών για
το ύψος των δανείων τους ανά κατηγορία και για το ύψος των επισφαλειών τους.
Τα πιο «επικίνδυνα» δάνεια είναι τα καταναλωτικά, ενώ τα στεγαστικά έχουν
χαμηλότερο βαθμό επικινδυνότητας, παρά το γεγονός ότι το ύψος τους είναι πολύ
μεγαλύτερο. Μεταξύ των καταναλωτικών δανείων, μάλιστα, έξαρση εμφανίζουν τα
χορηγούμενα μέσω πιστωτικών καρτών, που αντιπροσωπεύουν δαπάνες για κατανάλωση
και δεν απαιτούν δικαιολογητικά.

Τον προβληματισμό του για την εικόνα αυτή της καταναλωτικής πίστης είχε
διατυπώσει και ο προηγούμενος διοικητής της Τραπέζης, κ. Λουκάς Παπαδήμος.

Στην τελευταία του έκθεση, που παρουσίασε το Πάσχα, ο κ. Παπαδήμος είχε
τονίσει ότι «η σημαντική αύξηση των δανείων προς τα νοικοκυριά καλύπτει, κατά
τα τελευταία έτη, υψηλό ποσοστό της συνολικής πιστωτικής επέκτασης των
ελληνικών τραπεζών προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά (2001:46,8%,
2000:34,6%), με άμεση επίδραση στην ποιότητα του χαρτοφυλακίου των τραπεζικών
δανείων».

«Για τον λόγο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος παρακολουθεί με προσοχή την εξέλιξη
των δανείων προς τα νοικοκυριά, ιδίως των καταναλωτικών δανείων», τόνιζε με
σημασία ο κ. Παπαδήμος στην τελευταία του έκθεση. Και προσέθετε, αφήνοντας να
εννοηθεί τι πρέπει να γίνει για να προχωρήσει η κεντρική τράπεζα στο βήμα της
τελευταίας «απελευθέρωσης» που εκκρεμεί: «Μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά αυτή
θα καταστήσει αποτελεσματικότερη τη διαχείριση των πιστωτικών κινδύνων εκ
μέρους των τραπεζών και ενδεχομένως θα οδηγήσει σε χαμηλότερα επιτόκια
χορηγήσεων. Σημαντική συμβολή στον τομέα αυτό αναμένεται να έχει το Σύστημα
Πληροφόρησης των Τραπεζών “Τειρεσίας”, το οποίο επιβάλλεται να λειτουργήσει
πλήρως το ταχύτερο δυνατόν».