Με μια κάμα κι ένα λουλούδι κόκκινο

Η Λάλο Τεχάδα – Κάρμεν και ο δον Χοσέ – Ελ Μιστέλα (στο μέσον) στη συναρπαστική «Κάρμεν» του Σαλβαδόρ Τάβορα

Μια κάμα. Κι ένα λουλούδι. Κόκκινο. Η κάμα καρφωμένη στα σανίδια του
προσκήνιου. Και το λουλούδι ριγμένο πλάι της. Την κάμα την άφησε να πέσει από
τα χέρια του και να καρφωθεί στη σκηνή ο δον Χοσέ – ο εξαιρετικός Ελ Μιστέλα –
του Σαλβαδόρ Τάβορα, στην αρχή της «Κάρμεν» του σπουδαίου Ισπανού σκηνοθέτη
και χορογράφου. Και, μετά, άφησε να πέσει, δίπλα, το κόκκινο λουλούδι. Γύρω
από την κάμα αυτή, γύρω από το λουλούδι αυτό – ο θάνατος – το πάθος – θα
πλεχτεί αυτό το φλαμένκο χορόδραμα – «μιούζικαλ». Αυτή η «αλλιώτικη», η
«Κάρμεν» – διότι, όντως, είναι μια «Κάρμεν» αλλιώτικη – μέσα στην, ακριβώς,
μιάμισης ώρας διάρκεια της οποίας, ο Τάβορα τόλμησε τόλμημα μέγα. Και – ο
αφιλότιμος! – πέτυχε. Να «ξεκολλήσει» προσεκτικά όλα αυτά τα «πλουμίδια» και
τα «κεντίδια», με τα οποία, «ποιητική αδεία», έχουν στολίσει, εδώ και εκατόν
πενήντα χρόνια, αυτή την παλιά ιστορία της ανδαλουσιανής Τσιγγάνας, ο Προσπέρ
Μεριμέ με τη νουβέλα του και ο Ζορζ Μπιζέ με την όπερά του, και που οι ίδιοι
οι Ισπανοί, εν ονόματι μιας κακώς εννοούμενης, αλλά, φευ, διαδεδομένης, πια,
«ισπανικότητας», ανακύκλωσαν – όρα στα καθ’ ημάς, «Zorba the Greek»… – και
μετέτρεψαν σε κλισέ και φολκλόρ που πλασάρουν. Και να αφηγηθεί, γυμνή, την
ιστορία αυτή, της σιγκαρέρας, της καπνεργάτριας των αρχών του 19ου αιώνα, όπως
τού την έλεγε, σαν παραμύθι, η εκατόχρονη προγιαγιά του – Κάρμεν κι αυτή -, σε
μια λαϊκή γειτονιά της Σεβίλλης.

Η παράσταση άνοιξε με τον σκληρό ήχο τυμπάνων. Στη σκηνή, στημένες,
δεξιά και αριστερά, δυο μικρές, «αμφιθεατρικές» εξέδρες και, πάνω τους, μια
στρατιωτική μπάντα, με σάλπιγγες και τύμπανα και με τα μέλη της με τις μπλε
στολές και τα πηλίκια με τα κόκκινα λοφία, η οποία θα είναι παρούσα στο
μεγαλύτερο μέρος της παράστασης. Μια ατμόσφαιρα στρατοκρατίας, που θύμιζε
«Τρεις αδελφές» του Λιουμπίμοφ, την οποία θα επιτείνει αυτός ο σκληρός, οξύς,
διαπεραστικός ήχος της μπάντας, «στεγνός», «ξερός», αμείλικτος, που θα
ξεσκίζει τα σπλάγχνα.

Στη μουσική αυτή θα προστεθεί ο ήχος του φλαμένκο από δυο κιθαριστές
και από τις αυθεντικές φωνές τριών τραγουδιστριών, που με τα τραγούδια τους θα
συμμετέχουν και θα σχολιάζουν τα δρώμενα – ένα ιδιότυπο μιούζικαλ – και κάποια
αποσπάσματα από την όπερα του Μπιζέ.

Στο φόντο, μόνο σκηνικό μια πύλη, κοσμημένη με χρυσά αραβουργήματα και
καμπάνες.

Ο Δον Χοσέ Λιζαραμπένγκοα, Βάσκος στρατιώτης θα συγκινηθεί από την
όμορφη Τσιγγάνα σιγκαρέρα – μια υπέροχη χορεύτρια, η Λάλο Τεχάδα, που
συνδυάζει τη φλόγα του φλαμένκο με την κλασική τεχνική, μέσα από τα κλαριά –
χέρια της -, την οποία κακομεταχειρίζονται συνάδελφοί του και θα την βοηθήσει.
Ο ερωτικός δεσμός τους – μια ανεξάρτητη Τσιγγάνα και ένας στρατιωτικός, που
δεν τους συνδέουν «δεσμά γάμου» – αποτελεί σκάνδαλο. Πόσο μάλλον, όταν η
Κάρμεν διαδηλώνει για την ελευθερία – η λευκή σημαία που υψώνει, φορώντας ένα
ρούχο με τα ισπανικά χρώματα, κόκκινο και κίτρινο, γράφει «Καντίθ 1812 – Ζήτω
το Σύνταγμα», αναφορά στο ριζοσπαστικό, πρώτο, ουσιαστικά, ισπανικό Σύνταγμα,
που ψήφισαν οι επαναστάτες στη διάρκεια του Πολέμου της Ανεξαρτησίας (1808 –
1813) κατά των Γάλλων του Ναπολέοντα, κατακτητών της χώρας τους, αλλά και κατά
της δυναστείας των Βουρβώνων βασιλέων τους.

Τη σχέση τους, εξάλλου, που, η Κάρμεν και ο Χοσέ, θα την ξεκινήσουν
χορεύοντας πάνω στη «Χαμπανέρα» του Μπιζέ, από την αρχή θα τη «στοιχειώνει» η
«σκιά» του επαναστάτη Ραφαέλ ντε Ριέγκο – η σκιά της επανάστασης – και που η
εκτέλεσή του με απαγχονισμό, με τις καμπάνες να χτυπούν δαιμονισμένα, ήταν από
τις πιο δυνατές στιγμές της βραδιάς.

Σ’ αυτά θα προστεθεί ο φόνος, από τον δον Χοσέ, ενός αξιωματικού που θα ριχτεί
στην Κάρμεν και η φυλάκισή του. Η Κάρμεν, ανεξάρτητη πάντα, θα ερωτευτεί έναν
πικαδόρ, έναν ταυρομάχο.

Το άσπρο άλογο, που καβάλα πάνω του θα ‘ρθει να την πάρει, και που
κάνει γκαλόπ στον ρυθμό του εμβατήριου της τέταρτης πράξης της όπερας, ήταν το
στοιχείο που ξεσήκωσε το χειροκρότημα του κοινού.

Ο πληγωμένος Δον Χοσέ θα ξεκαρφώσει την κάμα από τα σανίδια και, πάνω
στην ορχήστρα, θα μαχαιρώσει την Κάρμεν, χωρίς να της μπήξει το μαχαίρι. Μετά,
θα ξηλώσει, μόνος, τα γαλόνια που τους έφτασαν εκεί που τους έφτασαν, θα τα
πετάξει μακριά, θα βγάλει το αμπέχονο του, μένοντας γυμνός από τη μέση και
πάνω, θα σκεπάσει το κορμί της και θα περιμένει, με την πλάτη στο απόσπασμα,
τις σφαίρες του, ανοίγοντας τα χέρια σαν φτερά και παραπέμποντας στον Γκόγια
που την «αύρα» του την ένιωθες σ’ όλη την παράσταση.

Οδηγίες «χρήσης»

Πού: Στο θέατρο του Λυκαβηττού.

Πότε: Μόνο σήμερα, στις 9 μ.μ., η τελευταία παράσταση.

Πόσο: 40 και 30 ευρώ, αν προλάβετε να προαγοράσετε εισιτήριο στα ταμεία
του Ελληνικού Φεστιβάλ (Πανεπιστημίου 39, στοά Πεσμαζόγλου, τηλ. 01 03221459),
ώς τις 4 μ.μ. ή στα δισκοπωλεία «Metropolis» και «Virgin Megastores» ή να
κάνετε τηλεφωνική παραγγελία, πληρώνοντας μέσω πιστωτικής κάρτας, στην Ticket
Hellas. 45 και 35 ευρώ στα ταμεία του Λυκαβηττού. Ισχύουν και τα εργατικά
εισιτήρια που έχουν διατεθεί.

INFO

Προσοχή! Αν πάρετε αυτοκίνητο, ανεβείτε μια ώρα νωρίτερα. Μπορείτε να
θαυμάσετε την Αθήνα από ψηλά. Αν αργήσετε, παρκάρετε όσο πιο μακριά από τον
λόφο γίνεται. Η παράσταση έχει μεγάλη προσέλευση, δημιουργείται φριχτό
μποτιλιάρισμα μέχρι το Κολωνάκι και τη λεωφόρο Αλεξάνδρας και η Τροχαία, έτσι
κι αλλιώς, κόβει από τον περιφερειακό την άνοδο. Προτιμήστε τις μηχανές, το
τελεφερίκ ή τα ποδαράκια σας.