ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ Ενιαίος φορέας για την ασφάλιση όλων των μισθωτών

– Δημιουργείται ενιαίος φορέας για την ασφάλιση όλων των μισθωτών, ο οποίος
ονομάζεται ΙΚΑ – Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Μισθωτών (ΙΚΑ-ΕΤΑΜ). Βασικός κορμός
του φορέα αυτού είναι το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑ) το οποίο
λειτουργεί στη χώρα μας από το 1934 και ασφαλίζει το μεγαλύτερο μέρος του
πληθυσμού, το οποίο με συγκεκριμένα οργανωτικά και λειτουργικά βήματα
μετεξελίσσεται σε ένα και μοναδικό ταμείο μισθωτών.

– Το Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑ) μετονομάζεται σε ΙΚΑ – Ενιαίο Ταμείο
Ασφάλισης Μισθωτών (ΕΤΑΜ) και διέπεται από τη μέχρι σήμερα νομοθεσία του ΙΚΑ.

Ποιοι εντάσσονται

– Προβλέπεται ότι από 1-1-2008 στο ΙΚΑ-Ενιαίο Ταμείο Ασφάλισης Μισθωτών,
εντάσσονται αυτοδίκαια οι κλάδοι κύριας σύνταξης των ταμείων ΤΑΠ-ΟΤΕ, ΤΣΠ
ΗΣΑΠ, ΤΣΠ-ΕΤΕ, ΤΣΠ-ΑΤΕ, ΤΣΠ-ΤΕ, ΤΑΠ-ΙΛΤ, ΤΑΠ-ΕΤΒΑ, ΤΣΕΑΠΓΣΟ και ΤΑΠΑΕ –
ΕΘΝΙΚΗ.

Εάν η Εθνική Αναλογιστική Αρχή εκπονήσει μελέτη από την οποία να προκύπτει
βιωσιμότητα του κλάδου για 30 έτη, μπορεί ο κλάδος μετά από απόφαση του Δ.Σ.
του οικείου ταμείου να παραμείνει σε αυτό.

– Ρυθμίζονται τα θέματα και η διαδικασία μεταβίβασης της κινητής και ακίνητης
περιουσίας τους στο νέο φορέα.

Με Υπουργικές Αποφάσεις που εκδίδονται μετά από γνώμη του Δ.Σ. του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ
και των εντασσόμενων ταμείων ή κλάδων, ρυθμίζονται όλα τα διαδικαστικά θέματα
που τυχόν προκύψουν. Πάντως το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ αποτελεί τον καθολικό διάδοχο ως προς
τις απαιτήσεις και υποχρεώσεις των καταργούμενων κλάδων.

– Ρυθμίζονται θέματα ασφάλισης και συνταξιοδότησης των από 1-1-2008
ασφαλισμένων των εντασσόμενων κλάδων στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

Οι ανωτέρω ασφαλισμένοι ως προς τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης και τον τρόπο
υπολογισμού της σύνταξης, εξακολουθούν να διέπονται από τη νομοθεσία των
εντασσόμενων κλάδων.

Χρόνος ασφάλισης που πραγματοποιήθηκε, χρόνος που αναγνωρίσθηκε και
εξαγοράσθηκε ως συντάξιμος στους καταργούμενους κλάδους και ο χρόνος ασφάλισης
που διανύεται ή αναγνωρίζεται μέχρι την ένταξη στο νέο φορέα, λογίζεται ότι
πραγματοποιήθηκε στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

– Ορίζεται ότι οι συνταξιούχοι των κλάδων καθίστανται πλέον συνταξιούχοι του
ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, το οποίο βαρύνεται με την καταβολή της σύνταξής τους.

– Προβλέπεται ότι καμία σύνταξη δεν μπορεί να είναι κατώτερη από τα εκάστοτε
ισχύοντα κατώτατα όρια των συντάξεων του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

Οι εισφορές

– Ρυθμίζονται τα θέματα των εισφορών των εντασσόμενων κλάδων.

Η εισφορά ασφαλισμένου υπέρ του κλάδου κύριας ασφάλισης του ΙΚΑ ανέρχεται σε
6,67% και του εργοδότη σε 13,33% επί του συνόλου των καταβαλλομένων αποδοχών.

Η εισφορά ασφαλισμένων των εντασσόμενων ταμείων ή κλάδων είναι μεγαλύτερη και
ανέρχεται στο 11% επί των αποδοχών τους.

Για το λόγο αυτό προβλέπεται η σταδιακή εξομοίωση του ποσοστού εισφοράς των
ασφαλισμένων των εντασσόμενων κλάδων ώστε μέσα σε μία πενταετία να εξομοιωθεί
πλήρως με αυτή των ασφαλισμένων του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

Αντίθετα τα μεγαλύτερα ποσοστά εισφοράς εργοδότη, εξακολουθούν να ισχύουν.

Επίσης διατηρείται η προβλεπόμενη από τις διατάξεις υποχρέωση των εργοδοτών
για την κάλυψη των οργανικών ελλειμμάτων των εν λόγω ταμείων καθώς και οι
αποδόσεις των κεφαλαίων της ΕΔΕΚΤ-ΟΤΕ ΑΕ.

Η διατήρηση των επιπλέον εσόδων ακόμη και μετά την ένταξη των ταμείων ή κλάδων
στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ κρίνεται αναγκαία για την κάλυψη των υψηλότερων ποσών συντάξεων
που έχουν οι ασφαλισμένοι τους με αυτούς του ΙΚΑ καθώς και λόγω της διατήρησης
ευνοϊκότερων προϋποθέσεων συνταξιοδότησης για μια κατηγορία ασφαλισμένων τους.

Η επικουρική ασφάλιση

– Συστήνεται νέος οργανισμός επικουρικής ασφάλισης μισθωτών με την επωνυμία
Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Μισθωτών (ΕΤΕΑΜ) με τη μορφή νομικού
προσώπου δημοσίου δικαίου και έδρα την Αθήνα.

– Παρέχεται η δυνατότητα ενοποίησης των λοιπών επικουρικών ταμείων. Με π.
δ/γμα καθορίζονται τα κριτήρια, οι προϋποθέσεις και οι όροι ενοποίησης των
υφιστάμενων επικουρικών ταμείων κατά ομοειδείς επαγγελματικές κατηγορίες και
συνιστούν νέους οργανισμούς. Από την έκδοση του εν λόγω δ/τος και εντός 18
μηνών πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί οι ενοποιήσεις.

Όσοι από τους επικουρικούς φορείς δεν ομαδοποιηθούν μέχρι την παραπάνω
ημερομηνία, εντάσσονται υποχρεωτικά στο ΕΤΕΑΜ. Επίσης στο ΕΤΕΑΜ εντάσσονται
και όσα ενοποιημένα ταμεία επικουρικής ασφάλισης εντός 12 μηνών από την
ενοποίησή τους δεν τηρούν αναλυτικές μερίδες εισφορών για κάθε ασφαλισμένο
τους, όπως προβλέπονται από το άρθρο 4 παρ. 9 του παρόντος νόμου.

Επίσης στο ΕΤΕΑΜ εντάσσονται και όσοι φορείς δεν μπορούν να ανταποκρίνονται
στις υποχρεώσεις και να καταβάλλουν παροχές ισόποσες με αυτές του ΕΤΕΑΜ.

Ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης

Εισάγεται – για πρώτη φορά – το θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία και ανάπτυξη
της συμπληρωματικής – επαγγελματικής ασφάλισης στην Ελλάδα. Η συμπληρωματική
ασφάλιση διακρίνεται από την επικουρική, διότι παρέχεται από μη κερδοσκοπικά
νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, τα οποία δημιουργούνται και λειτουργούν
βάσει του παρόντος νόμου, είναι προαιρετική, εξαρτάται από την επαγγελματική
απασχόληση των ασφαλιζόμενων προσώπων και ως προς τις συνταξιοδοτικές παροχές
λειτουργεί με βάση το κεφαλαιοποιητικό σύστημα. Ιδιαίτερο θεσμικό πλαίσιο για
τη συμπληρωματική ασφάλιση προβλέπεται στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως αναφέρεται στην εισηγητική έκθεση του νομοσχεδίου,

η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδιαφέρεται για τη συμπληρωματική ασφάλιση και ειδικότερα
για το πώς τα επαγγελματικά ταμεία θα εκμεταλλευθούν τα πλεονεκτήματα της
ενιαίας αγοράς των κεφαλαίων και του ενιαίου νομίσματος, ώστε να
μεγιστοποιηθεί η απόδοση των περιουσιακών τους στοιχείων και να
χρηματοδοτηθούν οι αυξανόμενες συνεχώς, εξαιτίας των δυσμενών δημογραφικών και
άλλων δεδομένων, παροχές. Επίσης, ενδιαφέρεται για το πώς θα εξασφαλισθεί ο
συνυπολογισμός του χρόνου επαγγελματικής ασφάλισης στα πρόσωπα που
διακινούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για να πετύχουν οι παραπάνω στόχοι
απαιτείται να εξασφαλίζεται η βιωσιμότητα και φερεγγυότητα των επαγγελματικών
ταμείων ασφάλισης, η δυνατότητα αξιοποίησης του ενιαίου νομίσματος και της
ελευθερίας κινήσεως και υπηρεσιών.

Το θεσμικό πλαίσιο που δημιουργείται με τον παρόντα νόμο για τη
συμπληρωματική-επαγγελματική ασφάλιση εξασφαλίζει τη δυνατότητα των
δημιουργούμενων επαγγελματικών ταμείων να εκμεταλλευθούν την ενιαία αγορά και
το ενιαίο νόμισμα με προοπτική να αυξηθούν τα έσοδα από τις επενδύσεις προς
όφελος των ασφαλισμένων. Εξασφαλίζει επίσης τα δικαιώματα των ασφαλισμένων με
την εποπτεία των ταμείων από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων,
τον έλεγχο της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, την ευρεία ενημέρωση των
ασφαλισμένων και την ετήσια δημοσιότητα βασικών οικονομικών στοιχείων και
καταστάσεων, καθώς και της έκθεσης της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής στον Τύπο
και στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο στηρίζεται σε τρεις άξονες, πρώτον στην
προαιρετικότητα, δεύτερον στη δημιουργία νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου
χωρίς κερδοσκοπικό χαρακτήρα και τρίτον στην εποπτεία του Υπουργείου Εργασίας
και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και τον έλεγχο από την Αναλογιστική Αρχή.
Ειδικότερα, η επαγγελματική-συμπληρωματική ασφάλιση είναι προαιρετική και ως
προς την ίδρυση των προβλεπόμενων από το νόμο ταμείων και ως προς την υπαγωγή
των ασφαλισμένων στα ταμεία αυτά και ως προς την επιλογή των ασφαλισμένων που
δικαιούνται να υπαχθούν σε περισσότερα ταμεία. Προβλέπεται και δικαίωμα εξόδου
από τα ταμεία αυτά. Ο προαιρετικός χαρακτήρας αναγκάζει τα ταμεία να μεριμνούν
για την μεγίστη δυνατή απόδοση της επενδυτικής τους πολιτικής προκειμένου να
μην εξέλθουν από αυτά οι ασφαλισμένοι και η άμιλλα αυτή μεταξύ των ταμείων
είναι προς όφελος των ασφαλισμένων.

Οι ασφαλισμένοι εξασφαλίζονται ως προς τη βιωσιμότητα και οικονομική
λειτουργία των επαγγελματικών ταμείων, διότι υπόκεινται στην εποπτεία του
Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και διότι ελέγχονται τακτικά και
εκτάκτως από την Αναλογιστική Αρχή. Αλλά και η νομική μορφή των ταμείων
επαγγελματικής ασφάλισης εξασφαλίζει τους ασφαλισμένους, διότι είναι νομικά
πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, χωρίς κερδοσκοπικό χαρακτήρα που ιδρύονται και
λειτουργούν βάσει των διατάξεων του παρόντος νόμου.

Με το νομοσχέδιο προβλέπεται η σύσταση και ο σκοπός των επαγγελματικών
ταμείων.

– Ορίζεται ρητά ότι πρόκειται για νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου χωρίς
κερδοσκοπικό χαρακτήρα που διέπονται από τις διατάξεις του παρόντος νόμου και
τελούν υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Παροχές σε είδος – χρήμα

– Προβλέπεται ότι σκοπός των ταμείων αυτών είναι η χορήγηση επαγγελματικής
ασφαλιστικής προστασίας πέραν της υποχρεωτικής καλύπτοντας έναν ή
περισσότερους ασφαλιστικούς κινδύνους με την καταβολή παροχών σε είδος ή σε
χρήμα.

– Καθιερώνεται η διαδικασία ίδρυσης που γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο
από 100 τουλάχιστον μεμονωμένους ή μέλη συνδικαλιστικών ή επαγγελματικών
οργανώσεων εργαζόμενους. Επίσης, μπορεί να ιδρύονται και με πρωτοβουλία
αυτοτελώς απασχολούμενων, ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών ή τις
επαγγελματικές τους οργανώσεις. Η θέσπιση του ως άνω ελάχιστου αριθμού των
ασφαλιζόμενων έχει σχέση με τη βιωσιμότητα των δημιουργούμενων ταμείων και τα
μεγέθη των ελληνικών επιχειρήσεων.

– Προβλέπεται ότι ειδικώς τα ταμεία που χορηγούν συνταξιοδοτικές παροχές
πρέπει να λειτουργούν με βάση το κεφαλαιοποιητικό σύστημα και οι παροχές να
μην εξαγοράζονται προ του προβλεπόμενου από το καταστατικό χρόνου για τη
συνταξιοδότηση του δικαιούχου. Με τον τρόπο αυτό διακρίνονται τα ταμεία αυτά
από άλλους αποταμιευτικούς οργανισμούς.

– Προβλέπεται η διαδικασία ίδρυσης του ταμείου από τον Υπουργό Εργασίας και
Κοινωνικών Ασφαλίσεων μετά σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, ως
προς τα θέματα της αρμοδιότητάς της. Η νομική προσωπικότητα κτάται από τη
δημοσίευση του καταστατικού του. Ίδια διαδικασία καθιερώνεται και για την
τροποποίηση του καταστατικού.

Πώς θα γίνεται έλεγχος

– Προβλέπεται η καταχώριση των καταστατικών στο Υπουργείο Εργασίας και
Κοινωνικών Ασφαλίσεων και δημιουργείται σχετική Δ/νση με τίτλο “Δ/νση
Επαγγελματικής – Συμπληρωματικής Ασφάλισης” με σκοπό τον έλεγχο και την
εποπτεία των ν.π.ι.δ. που συνιστώνται με το άρθρο αυτό και διαρθρώνεται σε δύο
τμήματα α) Τμήμα Εσωτερικής Νομοθεσίας και β) Τμήμα Διεθνούς Παρακολούθησης.

Το πρώτο τμήμα ασχολείται με τη μελέτη, επεξεργασία, θέσπιση κα επιμέλεια
εφαρμογής μέτρων που αφορούν θέματα της συμπληρωματικής κοινωνικής ασφάλισης,
τήρησης μητρώου, ενημέρωσης και εισήγησης του Υπουργού και της Αναλογιστικής
Αρχής για τη λήψη αναγκαίων μέτρων.

Το δεύτερο τμήμα ασχολείται με τη μελέτη, επεξεργασία, θέσπιση και επιμέλεια
εφαρμογής μέτρων για την παρακολούθηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και διεθνή χώρο
της εξέλιξης στο χώρο της συμπληρωματικής προστασίας.

Για την κάλυψη των αναγκών της Δ/νσης συνιστώνται στη ΓΓΚΑ 8 θέσεις κατηγορίας
ΠΕ, 2 θέσεις ΤΕ και 2 θέσεις ΔΕ.

– Προβλέπεται η ένωση, διάσπαση, σύσταση ενώσεων και ομοσπονδιών των ταμείων
συμπληρωματικής ασφάλισης τηρουμένης της διαδικασίας που ισχύει για την ίδρυση
αυτών.

– Καθορίζονται θέματα που αφορούν την υπαγωγή στα επαγγελματικά ταμεία.
Προβλέπεται η προαιρετική υπαγωγή κάθε εργαζόμενου ­ αυτοτελώς απασχολούμενου
­ ελεύθερου επαγγελματία ­ αγρότη στο ταμείο που λειτουργεί στον χώρο της
επαγγελματικής του απασχόλησης χωρίς να απαιτείται η συμμετοχή του σε
συνδικαλιστική ή επαγγελματική οργάνωση. Έτσι, και στην περίπτωση που ιδρυτής
ενός επαγγελματικού ταμείου είναι μία συνδικαλιστική ή επαγγελματική οργάνωση,
δικαιούνται και μη μέλη αυτών των οργανώσεων να υπάγονται στην ασφάλιση των
ταμείων. Παράλληλα, θεσπίζεται απαγόρευση αποκλεισμού ή διακρίσεων των
προσώπων που έχουν δικαίωμα υπαγωγής π.χ. με βάση την κατάσταση της υγείας
τους ή την ηλικία τους. Η απαγόρευση αυτή αποτελεί έκφραση της αρχής της
αλληλεγγύης που ισχύει κυρίως στην κοινωνική ασφάλιση. Ο ασφαλισμένος έχει
δικαίωμα να επιλέξει και να υπαχθεί σε ένα ή περισσότερα επαγγελματικά ταμεία
στην περίπτωση που έχει δικαίωμα υπαγωγής σε περισσότερα ταμεία.

– Ρυθμίζονται τα θέματα διαγραφής (εξόδου) από την ασφάλιση και διακρίνονται
σε δύο περιπτώσεις: α) ο ασφαλισμένος χωρίς αλλαγή της επαγγελματικής του
απασχόλησης ασκεί το δικαίωμα της διαγραφής και β) ο ασφαλισμένος λόγω
μεταβολής της επαγγελματικής τους απασχόλησης ζητεί τη διαγραφή του.

Στην πρώτη περίπτωση θεσπίζεται περιορισμός και συγκεκριμένα να έχει
παραμείνει τουλάχιστον ένα χρόνο στην ασφάλιση και να έχει προειδοποιήσει
τουλάχιστον προ μηνός το επαγγελματικό ταμείο. Στη δεύτερη περίπτωση δεν
απαιτείται κάτι τέτοιο. Πάντως, τα δικαιώματα του ασφαλισμένου είναι τα ίδια
και στις δύο περιπτώσεις και συγκεκριμένα έχει δικαίωμα είτε να μεταφέρει τα
ασφαλιστικά του δικαιώματα σε άλλο ταμείο, είτε κατά το χρόνο που συμπληρώνει
κατά τις καταστατικές διατάξεις του ταμείου το δικαίωμα για τη λήψη της
παροχής να λάβει την παροχή ή την αναλογία της.

Μεταφορά δικαιωμάτων

– Προβλέπεται ότι με Υπουργική Απόφαση μετά από γνώμη της Εθνικής
Αναλογιστικής Αρχής καθορίζεται η διαδικασία διαγραφής, ο συνυπολογισμός του
χρόνου συμπληρωματικής ασφάλισης και η μεταφορά δικαιωμάτων σε περίπτωση
διαδοχικής ασφάλισης σε περισσότερα επαγγελματικά ταμεία στην Ελλάδα ή σε
χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

– Ορίζεται ότι στα επαγγελματικά ταμεία στα οποία μετέχουν
ασφαλισμένοι-συνταξιούχοι και εργοδότες και χρηματοδοτούνται από αυτούς,
διοικούνται από συμβούλιο τετραετούς θητείας όπως το καταστατικό τους ορίζει
π.χ. με ισομερή ή μη εκπροσώπηση, με εκ περιτροπής ανά θητεία εναλλαγή
εκπροσώπου των εργαζομένων με εκπρόσωπο των εργοδοτών στο αξίωμα του Προέδρου
Δ.Σ. κ.λ.π. Τα λοιπά επαγγελματικά ταμεία διοικούνται, όπως ορίζει το
καταστατικό τους.

– Ορίζεται η τήρηση μητρώου ασφαλισμένων.

– Προβλέπεται ο έλεγχος των οικονομικών στοιχείων και καταστάσεων από ορκωτούς
ελεγκτές για καλύτερη εξασφάλιση των ασφαλισμένων και των ταμείων.

– Ορίζεται ο τρόπος τοποθέτησης των κεφαλαίων τους και ακολουθούνται οι
προβλέψεις της Πρότασης Οδηγίας για τις Δραστηριότητες Ιδρυμάτων
Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών

– Ρυθμίζεται το θέμα της δημιουργίας αποθεματικών και του υπολογισμού τους
ύψους αυτών από αναλογιστή.

Οι απαλλαγές

– Ορίζεται ότι τα προβλεπόμενα από τη φορολογική νομοθεσία κίνητρα και
φορολογικές απαλλαγές για την ιδιωτική ασφάλιση ισχύουν και για τα
επαγγελματικά ταμεία.

– Προβλέπεται η έκδοση Υπουργικής Αποφάσεως μετά γνώμη της Αναλογιστικής Αρχής
για σειρά θεμάτων που αφορούν την επενδυτική πολιτική, τους όρους λειτουργίας
και οργάνωσης των ταμείων συμπληρωματικής ασφάλισης, τον υπολογισμό και την
αναπροσαρμογή των τεχνικών αποθεματικών, την αντασφάλιση ή αμοιβαία ασφάλιση
των ταμείων, το περιεχόμενο του μητρώου ασφαλισμένου. Όταν θεσπισθούν αυτές οι
διατάξεις θα εναρμονισθεί η Ελλάδα με την Οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για
τα Επαγγελματικά Συνταξιοδοτικά Συστήματα που αναμένεται να εκδοθεί.

– Καθορίζονται οι πόροι των ταμείων επαγγελματικής ασφάλισης που είναι
τακτικές και έκτακτες εισφορές ασφαλισμένων και εργοδοτών, πρόσοδοι
περιουσίας, απόδοση κεφαλαίων και αποθεματικών.

– Καθορίζεται υποχρέωση των ταμείων να ενημερώνουν τους ασφαλισμένους, να
χορηγούν ετησίως και με δαπάνες τους βεβαίωση για τις καταβληθείσες εισφορές
και τα δικαιώματά τους, να δημοσιεύουν με τις οικονομικές καταστάσεις, τα
πορίσματα ελέγχου των ορκωτών ελεγκτών καθώς και την έκθεση της Αναλογιστικής
Αρχής. Με αυτόν τον τρόπο οι ασφαλισμένοι μπορούν να αξιολογούν τις
οικονομικές αποδόσεις, τη φερεγγυότητα και την αξιοπιστία κάθε επαγγελματικού
ταμείου.