Εκπτώσεις στο μεγάλο παζάρι για το περιβάλλον

Όχι άμεσοι στόχοι. Όχι κριτήρια. Όχι χρονοδιαγράμματα. Όχι δεσμεύσεις. Όχι σε
όλα;

Το μεγάλο παζάρι με κυρίαρχες τις μεγάλες εκπτώσεις στα ζητήματα του
περιβάλλοντος μόλις άρχισε στο Μπαλί. Στον εξωτικό παράδεισο της Ινδονησίας
έχουν συγκεντρωθεί 4.316 απεσταλμένοι κυβερνήσεων, μη κυβερνητικών οργανισμών
και εκπρόσωποι ομάδων (π.χ. βιομηχανία, αγρότες, γυναίκες) προκειμένου να
διαμορφώσουν το τελικό κείμενο και τις θέσεις της δεύτερης παγκόσμιας συνόδου
για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη που θα γίνει στις 26 Αυγούστου στο Γιοχάνεσμπουργκ.

Σε μία επεισοδιακή συνεδρίαση, χθες αργά το βράδυ, οι εκπρόσωποι των ΗΠΑ είπαν
«όχι» στις περισσότερες από τις θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανάληψη
συγκεκριμένων δράσεων που αφορούν κρίσιμα περιβαλλοντικά ζητήματα όπως η
ενέργεια και η προστασία των φυσικών πηγών, το εμπόριο, η φτώχεια, η
βιοποικιλότητα και τα πρότυπα παραγωγής-κατανάλωσης. Το Συμβούλιο Υπουργών
Περιβάλλοντος της Ε.Ε., στο οποίο την Ελλάδα εκπροσωπεί η υφυπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ.
Ροδούλα Ζήση, αναγκάστηκε να πραγματοποιήσει χθες το βράδυ έκτακτη συνεδρίαση
προκειμένου να αποφασιστεί ποια στάση θα κρατήσει στις διαπραγματεύσεις η
Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η αρνητική διάθεση των ΗΠΑ έχει σημαδέψει μέχρι στιγμής τις διαπραγματεύσεις
μεταξύ των εκπροσώπων 173 χωρών και οδηγεί σε απαισιόδοξες προβλέψεις σε ό,τι
αφορά τη σύνοδο του Γιοχάνεσμπουργκ. Οι εκπρόσωποι της Αμερικής έχοντας στο
πλευρό τους για μία ακόμη φορά την περίφημη «G77», δηλαδή τις αναπτυσσόμενες
χώρες του Τρίτου Κόσμου (Αφρική, Λατινική Αμερική), την Κίνα και τους
παραδοσιακούς φίλους (Αυστραλία, Καναδά, Νέα Ζηλανδία), κατέστησαν σαφές πως
δεν επιθυμούν τη μετατόπιση της λήψης των αποφάσεων για το περιβάλλον σε
παγκόσμιο επίπεδο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους επιμένουν ιδιαίτερα στην
«εθελοντική» συμμετοχή κάθε κράτους. Αντιθέτως, οι περισσότερες θέσεις της
Ε.Ε., με τις οποίες η Ελλάδα συμπλέει απολύτως, προωθούν χρονοδιαγράμματα και
συγκεκριμένους στόχους με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος σε παγκόσμιο
επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προτείνει για παράδειγμα να τεθούν χρονοδιαγράμματα
για τη μείωση των χημικών, βάζει συγκεκριμένους στόχους για τις ανανεώσιμες
πηγές ενέργειας, προτείνει κίνητρα για τις πράσινες εξαγωγές οικολογικών
προϊόντων και μιλάει ακόμη και για μείωση χρήσης της βενζίνης.

Από την άλλη πλευρά, τα πανίσχυρα λόμπι των πολυεθνικών εταιρειών σε περίεργες
συμμαχίες με τις κυβερνήσεις αναπτυσσόμενων χωρών του Τρίτου Κόσμου, μάλλον
σφυρίζουν αδιάφορα προς κάθε είδους δέσμευση, η οποία θα κινήσει στη συνέχεια
διαδικασίες ελέγχου και αξιολόγησης προγραμμάτων. Η δική τους πρόταση είναι
ενίσχυση της ανάπτυξης (χωρίς περιβάλλον!) βάσει των αρχών του Παγκόσμιου
Οργανισμού Εμπορίου (που ελέγχεται από τις ΗΠΑ) και την ενίσχυση της
χρηματοδότησης προς τον Τρίτο Κόσμο.

Η ανησυχία για την πορεία των διαπραγματεύσεων, πριν οι ηγέτες του κόσμου
καθήσουν στο ίδιο τραπέζι στο Γιοχάνεσμπουργκ, είναι έκδηλη και στη δήλωση της
κοινοτικής επιτρόπου για το Περιβάλλον κ. Μαργκό Βάλστρομ. «Το Ρίο, το 1992,
ήταν τομή για τη βιώσιμη ανάπτυξη, αλλά πολλές από τις δράσεις που είχαν
συμφωνηθεί εκεί παραμένουν ανενεργές. Το Γιοχάνεσμπουργκ πρέπει να μας
μετακινήσει από τα λόγια στα έργα».

Αν το κακό κλίμα πάντως συνεχιστεί, μάλλον θα επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις
ορισμένων από τις κορυφαίες μη κυβερνητικές οργανώσεις, όπως η Greenpeace, η
οποία έχει από καιρό προδιαγράψει την αποτυχία του Γιοχάνεσμπουργκ. Και όπως
λένε, εδώ στο Μπαλί, από την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων για την ανάληψη
συγκεκριμένων δράσεων, αλλά και το ύφος του κειμένου της πολιτικής διακήρυξης
που αναμένεται να εκδοθεί την Παρασκευή, θα εξαρτηθεί η επιτυχία ή όχι του
Γιοχάνεσμπουργκ.

Μέχρι στιγμής, όμως, μόνο το 20% των ηγετών έχει δηλώσει συμμετοχή για τη
δεύτερη Παγκόσμια Διάσκεψη για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη στη Νότια Αφρική.